Merhaba sevgili 4. sınıf öğrencim! Ben senin Fen Bilimleri öğretmenin. Bugün seninle birlikte bu harika görsellerdeki soruları çözeceğiz. Hazırsan başlayalım mı?
Aşağıdaki görselleri inceleyiniz. Fotoğraf makinesi, oyuncak tren ve oyuncak ayının kütlelerini bulup sonucu yandaki kareli alana yazınız. Nesnelerin kütleleri arasındaki ilişkiyi aşağıdaki noktalı alana yazınız.
Bu bölümdeki amacımız, terazi mantığını kullanarak nesnelerin kütlelerini bulmak ve sonra bu kütleleri karşılaştırmak.
1. Fotoğraf Makinesinin Kütlesi
Görselde ilk teraziyi görüyoruz. Bir kefesinde bir ağırlık var, diğer kefesinde ise fotoğraf makinesi ve başka bir nesne var. Ağırlığın üzerinde “100 g” yazıyor. Bu, o kefedeki ağırlığın kütlesinin 100 gram olduğu anlamına geliyor.
Adım 1:
İlk terazide, sol kefede 100 gramlık bir ağırlık var. Sağ kefede ise fotoğraf makinesi ve bir adet kırmızı, bir adet mavi silindir bulunuyor. Terazi dengede olduğuna göre, sağ kefedeki nesnelerin toplam kütlesi sol kefedeki ağırlığa eşittir.
Adım 2:
Şimdi bu kırmızı ve mavi silindirlerin ağırlığını bulmamız gerekiyor. Görselde bu silindirlerin birer adet olduğu belirtilmemiş ama terazi dengede olduğu için, fotoğraf makinesi ve bu iki silindirin toplam ağırlığı 100 gramdır.
Adım 3:
Soruda bizden fotoğraf makinesinin kütlesini bulmamız isteniyor. Ancak bize bu silindirlerin tek tek kütleleri verilmemiş. Bu durumda, bu silindirlerin de birer gramlık ağırlıklar olduğunu varsayabiliriz. Ama daha dikkatli bakarsak, bu silindirlerin fotoğraf makinesiyle birlikte 100 gramı oluşturduğunu görüyoruz. Eğer silindirlerin kütlesini bilseydik, 100 gramdan çıkararak fotoğraf makinesinin kütlesini bulabilirdik.
Ancak, sorunun amacını göz önünde bulundurursak, buradaki silindirlerin de birer ağırlık olduğunu ve fotoğraf makinesiyle birlikte 100 gramı oluşturduğunu anlamalıyız. Eğer bu silindirler de kendi başlarına birer ağırlık olsaydı, muhtemelen üzerlerinde gram değerleri yazardı. Bu yüzden, fotoğraf makinesinin kütlesini tam olarak belirleyemiyoruz ama fotoğraf makinesi + kırmızı silindir + mavi silindir = 100 g olduğunu biliyoruz. Sorunun devamında bu nesnelerin kütleleri arasındaki ilişki sorulduğu için, bu bilgiyi kullanacağız. Bu nedenle, şu an için fotoğraf makinesinin kütlesini “100 gramdan az” olarak düşünebiliriz.
2. Oyuncak Trenin Kütlesi
Şimdi ikinci teraziye bakalım. Bu terazinin bir kefesinde iki tane mavi ve kırmızı renkli silindir var. Diğer kefesinde ise oyuncak tren var. Terazi dengede.
Adım 1:
İkinci terazide, sol kefede iki adet silindir bulunuyor. Sağ kefede ise oyuncak tren var. Terazi dengede olduğuna göre, oyuncak trenin kütlesi, sol kefedeki iki silindirin toplam kütlesine eşittir.
Adım 2:
İlk teraziden öğrendiğimiz bilgiye göre, bir adet kırmızı ve bir adet mavi silindirin kütlesi, fotoğraf makinesiyle birlikte 100 gramdı. Eğer bu silindirlerin her birinin eşit kütlede olduğunu varsayarsak ve fotoğraf makinesinin kütlesini bilmediğimiz için bu bilgiyi doğrudan kullanamayız. Ancak, ikinci terazideki iki silindir aynı tipten görünüyor.
Bu noktada, sorunun bizden istediği şey, nesnelerin kütlelerini karşılaştırmak. Bu yüzden, ilk terazideki silindirlerin fotoğraf makinesiyle birlikte 100 gram olduğunu biliyoruz. İkinci terazideki oyuncak trenin kütlesi ise, iki tane aynı tipten silindire eşit.
Eğer ilk terazideki silindirlerin ağırlığını net olarak bilseydik, bu soruyu daha kolay çözerdik. Ancak, elimizdeki bilgilerle şunu söyleyebiliriz: Oyuncak trenin kütlesi, bir adet silindirin kütlesinin iki katıdır.
3. Oyuncak Ayının Kütlesi
Son olarak üçüncü teraziye bakalım. Bu terazinin bir kefesinde oyuncak tren var. Diğer kefesinde ise oyuncak ayı var. Terazi dengede.
Adım 1:
Üçüncü terazide, sol kefede oyuncak tren bulunuyor. Sağ kefede ise oyuncak ayı var. Terazi dengede olduğuna göre, oyuncak ayının kütlesi, oyuncak trenin kütlesine eşittir.
Adım 2:
İkinci teraziden biliyoruz ki, oyuncak trenin kütlesi, iki adet silindirin toplam kütlesine eşittir. Bu durumda, oyuncak ayının kütlesi de iki adet silindirin toplam kütlesine eşittir.
Nesnelerin Kütleleri Arasındaki İlişki
Şimdi bu bilgileri kullanarak nesnelerin kütleleri arasındaki ilişkiyi yazalım.
Adım 1:
İlk teraziden öğrendik ki: Fotoğraf makinesi + 1 silindir + 1 silindir = 100 g.
Buradan anlıyoruz ki, fotoğraf makinesi tek başına 100 gramdan daha hafiftir.
Adım 2:
İkinci teraziden öğrendik ki: Oyuncak tren = 1 silindir + 1 silindir.
Adım 3:
Üçüncü teraziden öğrendik ki: Oyuncak ayı = Oyuncak tren.
Adım 4:
Bu bilgileri birleştirelim:
Oyuncak ayı = Oyuncak tren = 2 silindir.
Fotoğraf makinesi + 2 silindir = 100 g.
Bu durumda şunu söyleyebiliriz:
*
Oyuncak ayının kütlesi, oyuncak trenin kütlesine eşittir.
*
Oyuncak trenin kütlesi, iki adet silindirin toplam kütlesine eşittir.
*
Fotoğraf makinesinin kütlesi, 100 gramdan azdır çünkü 100 gram, fotoğraf makinesi ve iki silindirin toplamıdır.
*
Bu durumda, oyuncak tren ve oyuncak ayının kütleleri, fotoğraf makinesinin kütlesinden daha fazladır.
Yani, kütleleri en azdan en çoğa doğru sıralarsak:
Fotoğraf makinesi < Oyuncak tren = Oyuncak ayı
Umarım bu açıklamalar seni daha iyi anlamanı sağlamıştır. Başka soruların olursa çekinmeden sorabilirsin!