Merhaba sevgili 4. sınıf öğrencisi! Fen Bilimleri dersimizdeki bu soruları birlikte adım adım çözelim. Hazırsan başlayalım!
12. Soru
Tereyağı, günlük hayatımızda katı hâlde kullandığımız maddelerdendir. Fakat birçok yemekte kullanmadan önce tereyağını eriterek sıvı hâle getiririz. Tereyağının hâl değişimine benzer iki örnek yazınız.
Merhaba canım öğrencim! Bu soruda tereyağının katı halden sıvı hale geçişine benzer örnekler bulmamız isteniyor. Tereyağını ısıttığımızda ne oluyor? Eriyor, değil mi? İşte bu durum, katı bir maddenin ısı alarak sıvı hale geçmesidir. Buna örnekler bulalım:
Adım 1: İlk örneği düşünelim. Buz ne halde bulunur? Katı. Peki onu biraz bekletirsek veya ısıtırsak ne olur? Eriyor ve su haline geliyor, yani sıvı oluyor. Bu, tereyağının erimesine çok benziyor.
Adım 2: İkinci örneği düşünelim. Çikolata seviyor musun? Çikolata da katı haldedir. Elimize aldığımızda veya biraz ısı ortamında bulunduğunda ne olur? Eriyor ve sıvı hale geliyor. İşte bu da tereyağının erimesine benzer bir durumdur.
Cevap:
1. Buzun eriyerek suya dönüşmesi.
2. Çikolatanın ısıtılınca erimesi.
13. Soru
Aşağıdaki görselleri inceleyerek kabağın kütlesinin kaç gram olduğunu bulunuz.
Şimdi de bu güzel balkabağının kaç gram geldiğini bulacağız. Görselde bir terazi görüyoruz. Terazinin bir kefesinde ağırlıklar, diğer kefesinde ise balkabağı var. Balkabağının kütlesini bulmak için terazinin dengede olmasını sağlayan ağırlıkları toplamamız gerekiyor.
Adım 1: Terazinin sol kefesinde hangi ağırlıklar var, bir bakalım. İki tane ‘1kg’ yazan ağırlık var. ‘kg’ ne demekti? Kilogram. 1 kilogram 1000 gramdır. O zaman bu iki ağırlık toplam 1000 + 1000 = 2000 gram yapıyor.
Adım 2: Sol kefede başka ne var? Bir tane ‘250 g’ yazan ağırlık ve bir tane de ‘100 g’ yazan ağırlık var. Bunları da ekleyelim: 250 + 100 = 350 gram.
Adım 3: Şimdi sol kefedeki tüm ağırlıkları toplayalım. 2000 gram (ilk iki ağırlık) + 350 gram (diğer iki ağırlık) = 2350 gram.
Adım 4: Terazinin dengede olması için sağ kefedeki balkabağının kütlesi de sol kefedeki toplam ağırlığa eşit olmalı. Yani balkabağı da 2350 gram gelmeli.
Cevap: 2350 gram
14. Soru
Mert ve arkadaşları fen bilimleri dersi için ödev hazırlamaktadır. Maddenin hâl değiştirmesini anlatabilmek için hava olaylarını kullanmaya karar vermişlerdir. Mert ve arkadaşları aşağıdaki fikirleri ortaya atmıştır:
Mert: Yağmur, sıvı maddenin ısınarak gaz hâle geçmesine örnektir.
Pınar: Güneşin etkisiyle suların ısınarak gaz hâle geçmesine buharlaşma denir.
Sude: Su buharları ısınarak gaz hâlden katı hâle geçerse kar oluşur.
Kamil: Dolu, katı maddenin soğuyarak donmasına örnektir.
Hava olayları ve maddenin hâl değişimlerine ilişkin kimin fikrinin ödevde kullanılması uygundur? Nedenini açıklayınız.
Bu soruda Mert ve arkadaşlarının hava olayları ile maddenin hallerinin değişimiyle ilgili söylediklerini inceleyip, hangisinin ödev için uygun olduğunu bulacağız. Hadi tek tek bakalım:
Adım 1: Mert’in fikrini inceleyelim. Mert, yağmurun sıvıdan gaza geçiş olduğunu söylüyor. Ama yağmur aslında gökyüzünde oluşan su buharının soğuyup tekrar sıvı hale gelerek yeryüzüne düşmesidir. Yani bu, gazdan sıvıya geçiştir. Bu yüzden Mert’in fikri tam olarak doğru değil.
Adım 2: Pınar’ın fikrini inceleyelim. Pınar, suların güneşin etkisiyle ısınarak gaz hale geçmesine buharlaşma dediğini söylemiş. Bu doğru! Buharlaşma, sıvının ısı alarak gaz haline geçmesidir ve yağmur oluşumunun bir adımıdır.
Adım 3: Sude’nin fikrini inceleyelim. Sude, su buharlarının ısınarak gaz halden katı hale geçtiğinde kar oluştuğunu söylüyor. Bu da yanlış. Su buharı soğuyarak sıvı hale gelir ve yağmur olur. Eğer çok soğuk olursa doğrudan katı hale de geçebilir ama bu kar oluşumu için tam olarak doğru bir açıklama değil.
Adım 4: Kamil’in fikrini inceleyelim. Kamil, dolunun katı maddenin soğuyarak donmasına örnek olduğunu söylemiş. Bu da tam doğru değil. Dolu, aslında yağmur damlacıklarının buzullarda donarak büyümesiyle oluşur. Yani bu daha çok suyun donması ile ilgili bir durumdur.
Adım 5: Uygun fikri seçelim ve nedenini açıklayalım. Bu arkadaşlarımızdan en doğru açıklamayı yapan Pınar. Çünkü buharlaşma, yani sıvının gaz haline geçmesi, hem günlük hayatta karşılaştığımız hem de hava olaylarının oluşumunda önemli bir yer tutan bir hâl değişimidir. Yağmurun oluşumunda suyun buharlaşıp sonra tekrar sıvı hale dönmesi gibi.
Cevap:
Pınar’ın fikrinin ödevde kullanılması uygundur.
Nedeni: Pınar, suyun güneşin etkisiyle ısınarak gaz hale geçmesi yani buharlaşma olayını doğru bir şekilde açıklamıştır. Buharlaşma, su döngüsünün önemli bir parçasıdır ve hava olaylarının anlaşılmasına yardımcı olur.