Merhaba sevgili 4. sınıf öğrencim! Ben senin Fen Bilimleri öğretmeninim. Bu sayfadaki soruları birlikte adım adım çözelim, hem de çok eğlenerek! Hazırsan başlayalım!
—
Aşağıdaki soruları cevaplayınız.
1.
- Pil
- Ampul
- Anahtar
- Bağlantı kablosu
Çalışan basit bir elektrik devresi için yukarıda verilen malzemelerden kesinlikle lazım olanları yazınız.
Çözüm:
Sevgili arkadaşım, elektrik devresinin çalışabilmesi için bazı temel parçalara ihtiyacımız var. Düşünsene, ampulün yanması için bir enerji kaynağına, yani pile ihtiyacımız var. Ampulün ışık vermesi için de bir ampule ihtiyacımız var, değil mi? Peki, bu devreyi açıp kapatmak için ne kullanırız? Elbette bir anahtar! Ve tüm bu parçaları birbirine bağlamak için de kablolara ihtiyacımız var.
Bu yüzden, çalışan bir basit elektrik devresi için olmazsa olmazlar şunlardır:
- Pil (Enerji kaynağı)
- Ampul (Işık veren parça)
- Anahtar (Devreyi açıp kapatmaya yarayan parça)
- Bağlantı kablosu (Parçaları birbirine bağlayan parça)
Yani, verilen listedeki tüm malzemeler elektrik devresi için gereklidir.
Sonuç: Pil, Ampul, Anahtar, Bağlantı kablosu
—
2.
Görselde lambalarımızı açıp kapatmak için evlerimizde kullandığımız devre elemanı verilmiştir. Bu devre elemanı ile aynı işi yapan basit elektrik devre elemanının altındaki kutuyu boyayınız.
Çözüm:
Resimde gördüğümüz şey, evlerimizde ışıkları yakıp söndürmek için kullandığımız anahtardır. Anahtar, elektrik devresini açıp kapatarak lambanın yanmasını veya sönmesini sağlar.
Şimdi de altındaki basit elektrik devre elemanlarına bakalım:
- Anahtar: Bu, bizim aradığımız eleman! Tıpkı duvardaki anahtar gibi devreyi açıp kapatır.
- Pil: Elektriği üreten enerji kaynağıdır.
- Duy: Ampulün takıldığı yerdir.
- Ampul: Işık yayan parçadır.
Dolayısıyla, evdeki anahtar ile aynı işi yapan basit devre elemanı da anahtardır. O yüzden anahtarın altındaki kutuyu boyayacağız.
Sonuç: Anahtarın altındaki kutu boyanmalıdır.
—
3. Elif, günlük hayatında kullandığı elektrik devresi elemanlarıyla ilgili bir bilgilendirme posteri hazırlamıştır.
Poster inceleyen Elif’in öğretmeni, verilen bilgilerden birinin hatalı olduğunu söylemiştir. Düzeltilmesi gereken bilgi hangisidir? İfadenin doğrusunu yazınız.
Posterdeki Bilgiler:
- Ampuller elektrik enerjisini ışık enerjisine dönüştürür.
- Basit elektrik devresindeki pil, şehir elektriği ile aynı işi yapar.
- Evlerde lambaları açıp kapamaya yarayan düğmelerle duy aynı işi yapar.
- Elektriğin iletimi binalarda duvarların içine döşenen kablolarla yapılır.
Çözüm:
Bu soruda, Elif’in hazırladığı posterdeki bilgileri tek tek incelememiz ve hangisinin yanlış olduğunu bulmamız gerekiyor. Hadi gel, hep birlikte bakalım:
Adım 1: İlk bilgiyi inceleyelim: “Ampuller elektrik enerjisini ışık enerjisine dönüştürür.” Bu bilgi doğru. Ampuller elektriği alıp ışık haline getirirler.
Adım 2: İkinci bilgiyi inceleyelim: “Basit elektrik devresindeki pil, şehir elektriği ile aynı işi yapar.” Sevgili arkadaşım, pil küçük bir enerji kaynağıdır ve kendi enerjisini üretir. Şehir elektriği ise santrallerden gelen ve daha büyük bir enerji kaynağıdır. Pilin işlevi enerji sağlamaktır, ancak şehir elektriği ile aynı büyüklükte veya aynı şekilde çalışmaz. Bu bilgi hatalı.
Adım 3: Üçüncü bilgiyi inceleyelim: “Evlerde lambaları açıp kapamaya yarayan düğmelerle duy aynı işi yapar.” Evlerde lambaları açıp kapatmaya yarayan düğmeler anahtardır. Duy ise ampulün takıldığı yerdir. Anahtar devreyi kontrol ederken, duy ampulü tutar. Bu yüzden bu iki parça aynı işi yapmaz. Bu bilgi de hatalı.
Adım 4: Dördüncü bilgiyi inceleyelim: “Elektriğin iletimi binalarda duvarların içine döşenen kablolarla yapılır.” Bu bilgi de doğru. Elektrik, binalara duvarların içinden geçen kablolarla taşınır.
Adım 5: Şimdi hatamızı bulduk! İkinci ve üçüncü bilgiler hatalı gibi görünüyor. Ancak soruda birinin hatalı olduğu söyleniyor. En temel ve bariz hata ikinci bilgide. Pil ve şehir elektriği birbirinin aynı işini yapmazlar. Üçüncü bilgide ise anahtar ve duy aynı işi yapmaz denmiş. Evet, bu da doğru değil ama “düğmelerle duy aynı işi yapar” ifadesi anahtar ve duy’u karşılaştırıyor. Ancak soruda “birinin” hatalı olduğu söyleniyor ve genellikle bu tür sorularda en temel bilgiyi sorgularlar. Pil ve şehir elektriği, enerji kaynağı olsalar da işlevleri ve kaynakları bakımından çok farklıdır. Bu yüzden ikinci bilgi daha belirgin bir hatadır.
Şimdi bu hatalı bilgiyi düzeltelim:
Düzeltilmesi gereken bilgi: II. Basit elektrik devresindeki pil, şehir elektriği ile aynı işi yapar.
İfadenin doğrusu: Basit elektrik devresindeki pil, kendi enerjisiyle devrenin çalışmasını sağlar. Şehir elektriği ise santrallerden gelen, daha büyük bir enerji kaynağıdır ve evlerimizdeki aletleri çalıştırmak için kullanılır. Pil ve şehir elektriği aynı işi yapmazlar.
Sonuç: Düzeltilmesi gereken ifade II numaralı ifadedir. Doğrusu: Basit elektrik devresindeki pil, kendi enerjisiyle devrenin çalışmasını sağlar. Şehir elektriği ise santrallerden gelen, daha büyük bir enerji kaynağıdır ve evlerimizde kullanılır. Pil ve şehir elektriği aynı işi yapmazlar.