Merhaba sevgili 4. sınıf öğrencim! Fen Bilimleri dersinde bu hafta “Maddenin Özellikleri” konusunu işliyoruz ve bununla ilgili harika bir uygulama yapacağız. Hazırsan, haydi başlayalım!
UYGULAYALIM
Önce Karıştır, Sonra Ayırıştır
Aşağıdaki malzemeleri kullanarak etkinliğin basamaklarını uygulayınız. Değerlendirme bölümündeki soruların yanıtlarını noktalı alana yazınız.
Amaç: Günlük yaşamda kullandığınız maddeleri, uygun ayırma yöntemlerini kullanarak ayrıştırmak.
MALZEMELER
- 1 adet plastik kap
- Birkaç tane r পদার্থের
- 1 avuç talaş
- 1 su bardağı un
- 1 adet mıknatıs
- 1 adet elek
UYGULAMA BASAMAKLARI
- R bilgilerini, unu ve talaşı plastik kapta karıştırınız.
- Uygun ayırma yöntemlerini belirleyerek tüm maddeleri karışımdan ayırınız.
UYGULAMANI DEĞERLENDİR
1. Kullandığınız ayırma yöntemlerini sırasıyla yazınız.
Çözüm:
Bu soruda, yaptığımız etkinliği adım adım düşüneceğiz. Önce malzemeleri karıştırdık, sonra da ayırdık. Hangi malzemeleri ayırmak için hangi yöntemi kullandığımızı sırayla yazmamız gerekiyor.
Adım 1: Karışımdaki malzemeleri tek tek düşünelim. Talaş, un ve r bilgilerini ayırmak için ne kullandık? Un, tanecikli olduğu için elek kullanarak ayırabiliriz. Talaş ve r bilgilerini ise mıknatıs kullanarak ayırabiliriz. Çünkü r bilgilerini mıknatıs çeker.
Adım 2: Yani ilk olarak eleği kullanarak un ile diğer malzemeleri ayırdık.
Adım 3: Sonra elimizde kalan talaş ve r bilgilerini ayırmak için mıknatısı kullandık. Mıknatıs r bilgilerini çekti ve talaştan ayırmış olduk.
Bu nedenle, ayırma yöntemlerimiz sırasıyla şunlardır:
- Eleme
- Mıknatıslanma
2. Mıknatıs olmasaydı karışımı nasıl ayırabilirdiniz?
Çözüm:
Eğer elimizde mıknatıs olmasaydı, r bilgilerini diğer malzemelerden ayırmak için farklı bir yöntem düşünmemiz gerekirdi. Aklımıza ne gelebilir?
Adım 1: Karışımdaki malzemelerin özelliklerini hatırlayalım. Un, talaş ve r bilgilerimiz vardı. Mıknatıs olmasaydı, r bilgilerini çekme özelliği olmayan bir şeyle ayırmamız gerekirdi.
Adım 2: R bilgilerinin diğer malzemelerden (un ve talaş) fiziksel olarak farklı olduğunu düşünebiliriz. Belki büyüklükleri farklıdır veya şekilleri. Eğer r bilgilerinin büyüklüğü, talaş ve undan belirgin şekilde farklıysa, ayırmak için başka bir yöntem deneyebiliriz.
Adım 3: Örneğin, eğer r bilgilerinin taneleri talaş ve undan daha büyükse, dikkatlice elle seçerek (ayıklama) ayırabilirdik. Ya da eğer r bilgilerinin yoğunluğu farklıysa, su gibi bir sıvı kullanarak ayırma yöntemleri de düşünülebilirdi ancak bu biraz daha karmaşık olabilir. En basit ve akla ilk gelen yöntem, gözle görülebilen farklılıkları kullanarak elle ayırmak olacaktır.
Bu yüzden, mıknatıs olmasaydı, r bilgilerini elle seçerek ayırabilirdik.
3. Günlük hayatta sıklıkla kullanılan ayırma yöntemleri nelerdir?
Çözüm:
Günlük hayatımızda, farkında olmasak bile pek çok ayırma yöntemi kullanıyoruz. Gelin bunlardan aklımıza gelenleri düşünelim:
- Eleme: Annemiz salata yaparken sebzeleri yıkadıktan sonra süzgeçle süzüyor ya, işte bu bir tür eleme. Ya da un elerken de kullanıyoruz.
- Süzme: Makarnayı haşladıktan sonra suyunu süzmek, çay demlerken çay yapraklarını süzmek gibi.
- Mıknatıslanma: Geri dönüşüm kutularından metal atıkları ayırmak için mıknatıslar kullanılıyor.
- Yüzdürme: Suyun üzerinde yüzen çöpleri toplamak gibi.
- Buharlaştırma: Deniz suyundan tuz elde etmek için buharlaştırma yöntemi kullanılır.
- Elle Ayırma (Ayıklama): Nohut, fasulye gibi bakliyatları karıştırıp içinden taşları, çürükleri ayırmak gibi.
Bunlar sadece birkaç örnek, sizler de etrafınıza bakarak başka ayırma yöntemleri bulabilirsiniz!
ARAŞTIRALIM
İnşaatlarda kullanılan ayırma yöntemlerinin neler olduğunu araştırınız. Araştırma sonuçlarını arkadaşlarınızla paylaşınız.
Açıklama:
Bu bölümde bizden inşaatlarda hangi ayırma yöntemlerinin kullanıldığını araştırmamız isteniyor. İnşaatlarda pek çok farklı malzeme kullanılır ve bu malzemelerin işlenmesi veya atıkların ayrılması için özel yöntemler bulunur.
Adım 1: İnşaat alanını düşünelim. Orada beton, demir, tuğla, tahta gibi pek çok malzeme var. Ayrıca çıkan molozlar, yani atıklar da olur.
Adım 2: İnşaatlarda genellikle kullanılan ayırma yöntemlerinden biri, elemedir. Örneğin, kum ve çakıl ayrılırken elek kullanılır. Kum elekten geçerken, çakıl üstünde kalır.
Adım 3: Ayrıca, inşaat atıklarından geri dönüştürülebilecek malzemeler (demir, metal parçaları gibi) mıknatıslanma yöntemiyle ayrılabilir.
Adım 4: Büyük moloz yığınları içinde, işe yarar malzemeleri (örneğin eski tuğlalar) elle seçerek ayırmak da mümkündür.
Adım 5: Bazen de, farklı boyutlardaki malzemeleri ayırmak için sınıflandırma dediğimiz, boyutlarına göre ayırma yöntemleri kullanılır.
Bu konuda daha fazla bilgi edinmek için bir büyüğünüzden yardım alarak internetten veya kitaplardan araştırma yapabilirsiniz.