Merhaba sevgili öğrencilerim! Fen Bilimleri dersimizdeki bu harika üniteyi hep birlikte tamamladık. Şimdi bu ünitemizle ilgili soruları çözerken hem bilgilerimizi pekiştireceğiz hem de nelere dikkat etmemiz gerektiğini öğreneceğiz. Hazırsanız başlayalım!
1. Soru: Cemre, dedesinin ürettiği balları tartmak istedi. Elektronik teraziye koyduğu kavanozu doldurmaya başladı. Terazide 1000 g ibaresini görünce doldurmayı bıraktı. Kavanozun darası 150 g olduğuna göre, Cemre’nin tarttığı balın net kütlesi kaç gramdır?
Çözüm:
Bu soruda Cemre’nin tarttığı balın gerçek ağırlığını bulmamız isteniyor. Terazide gördüğümüz 1000 g, hem kavanozun hem de balın toplam ağırlığıdır. Kavanozun ağırlığını yani darasını biliyoruz. Balın kendi ağırlığını bulmak için toplam ağırlıktan kavanozun ağırlığını çıkarmamız gerekiyor.
Adım 1: Toplam ağırlığı belirleyelim.
Terazide görünen 1000 g, kavanoz + balın ağırlığıdır.
Adım 2: Kavanozun darasını belirleyelim.
Soruda kavanozun darasının 150 g olduğu söyleniyor.
Adım 3: Balın net kütlesini bulmak için çıkarma işlemi yapalım.
Net Kütle = Toplam Ağırlık – Kavanozun Darası
Net Kütle = 1000 g – 150 g
Şimdi bu çıkarma işlemini yapalım:
1000
– 150
—–
Önce birler basamağından başlıyoruz: 0’dan 0 çıkarsa 0 kalır.
Sonra onlar basamağına geçiyoruz: 0’dan 5 çıkmaz. Bu yüzden yüzler basamağından bir onluk alırız. Yüzler basamağındaki 0’dan bir onluk alamayız, bu yüzden binler basamağındaki 1’den bir onluk alırız. Binler basamağındaki 1’den 1 aldığımızda orada 0 kalır. Aldığımız onluğu yüzler basamağına ekleriz, bu da 10 olur. Sonra yüzler basamağındaki 10’dan bir onluk alıp onlar basamağına ekleriz, böylece yüzler basamağında 9 kalır ve onlar basamağı 10 olur. Şimdi onlar basamağındaki 10’dan 5 çıkarırsak 5 kalır.
Son olarak yüzler basamağına bakıyoruz: Yüzler basamağında 9 kalmıştı. 9’dan 1 çıkarırsak 8 kalır.
Sonuç olarak:
1000
– 150
—–
850
Sonuç: Cemre’nin tarttığı balın net kütlesi 850 gramdır.
2. Soru: Aşağıdaki madde karışımlarının hangi yöntemle birbirinden ayrıldığını yanlarında verilen boşluklara yazınız.
- Talaş-Kum (………………………………)
- Pirinç-Su (………………………………)
- Demir tozu-Şeker (………………………………)
Çözüm:
Bu soruda, bize verilen farklı madde karışımlarını ayırmak için kullanabileceğimiz yöntemleri bulmamız isteniyor. Her karışımın kendine özgü özelliklerini düşünerek en uygun ayırma yöntemini seçeceğiz.
Adım 1: Talaş-Kum
Talaş ve kum farklı boyutlardaki taneciklerden oluşur. Talaş tanecikleri kum taneciklerinden daha hafiftir ve su üzerinde yüzebilir. Bu nedenle, bu karışımı ayırmak için eleme yöntemini kullanabiliriz. Eğer eleme imkanımız yoksa, talaşın suya atılarak yüzdürülmesi ve sonra sudan ayrılması da bir yöntem olabilir ama en yaygın ve etkili yöntem elemedir.
1. Talaş-Kum ( Eleme )
Adım 2: Pirinç-Su
Pirinç katı bir maddedir ve su da sıvıdır. Pirinci sudan ayırmak için en kolay yöntem, suyu süzmektir. Bu işleme süzme denir.
2. Pirinç-Su ( Süzme )
Adım 3: Demir tozu-Şeker
Demir tozu metal bir maddedir ve mıknatısa yapışma özelliği vardır. Şeker ise mıknatısa yapışmaz. Bu farklı özelliği kullanarak demir tozunu şekerden ayırabiliriz. Bu yönteme mıknatısla ayırma denir.
3. Demir tozu-Şeker ( Mıknatısla ayırma )
3. Soru: Maddeleri duyu organlarıyla tat, koku, ses vb. özelliklerine göre sınıflandırabileceğiniz gibi suda batan-yüzen, suyu emen-emmeyen, mıknatısla çekilen-çekilmeyen gibi niteliklerine göre de sınıflan-dırabilirsiniz. Aşağıdaki tabloyu suyu emen maddelerin özelliklerine göre doldurunuz.
| İfadeler | Doğru / Yanlış |
|---|---|
| Yağmurluk gibi ürünlerde kullanılır. | |
| Pamuktan üretilenleri vardır. | |
| Kâğıt havlular örnek olarak verilebilir. |
Çözüm:
Bu soruda bize suyu emen maddelerle ilgili bazı ifadeler verilmiş. Biz de bu ifadelerin doğru mu yoksa yanlış mı olduğunu belirleyeceğiz. Suyu emen maddeler genellikle emici özellik gösterenlerdir.
Adım 1: Yağmurluk gibi ürünlerde kullanılır.
Yağmurluklar suyu emmemesi için özel malzemelerden yapılır. Eğer yağmurluk suyu emerse işe yaramaz. Bu nedenle, suyu emen maddeler yağmurluk yapımında kullanılmaz.
Sonuç: Yanlış
Adım 2: Pamuktan üretilenleri vardır.
Pamuk, suyu çok iyi emen bir maddedir. Hatta pamuklu giysiler, havlular gibi ürünlerde sıkça kullanılır. Bu da suyu emen maddelere bir örnektir.
Sonuç: Doğru
Adım 3: Kâğıt havlular örnek olarak verilebilir.
Kâğıt havlular da suyu emme özelliğine sahiptir. Dökülen sıvıları temizlemek için kullanılırlar. Bu da suyu emen maddelere bir örnektir.
Sonuç: Doğru
4. Soru: Aşağıdaki tabloda kütle ile ilgili verilen ifadelerden doğru olanların karşısına doğru, yanlış olanların karşısına ise ifadenin doğrusunu yazınız.
| İfadeler | Doğru / Yanlış (Yanlış olan ifadelerin doğrularını yazınız.) |
|---|---|
| Değişmeyen madde miktarına kütle denir. | |
| Kütle maddenin ölçülebilir özelliğidir. | |
| Katı ve gaz maddelerin kütlesi eşit kollu teraziyle ölçülebilir. | |
| Kütlenin birimi litre ya da mililitredir. |
Çözüm:
Sevgili arkadaşlar, bu soruda kütleyle ilgili bilgilerimizi gözden geçireceğiz. Kütle, bir cisimde bulunan madde miktarıdır ve onu ölçebiliriz.
Adım 1: Değişmeyen madde miktarına kütle denir.
Kütle, bir cisimdeki madde miktarıdır ve bu miktar genellikle değişmez. Bu tanım doğrudur.
Sonuç: Doğru
Adım 2: Kütle maddenin ölçülebilir özelliğidir.
Evet, terazi gibi araçlarla kütleyi ölçebiliriz. Bu da kütlenin ölçülebilir bir özellik olduğunu gösterir.
Sonuç: Doğru
Adım 3: Katı ve gaz maddelerin kütlesi eşit kollu teraziyle ölçülebilir.
Katı maddelerin kütlesini eşit kollu terazi ile ölçebiliriz. Ancak gaz maddelerin kütlesini ölçmek için daha farklı yöntemler kullanılır, çünkü gazlar hacim kaplar ve sıkıştırılabilirler. Eşit kollu terazi genellikle katı maddeler için kullanılır.
Sonuç: Yanlış
Doğrusu: Katı maddelerin kütlesi eşit kollu teraziyle ölçülebilir.
Adım 4: Kütlenin birimi litre ya da mililitredir.
Litreyi ve mililitreyi daha çok sıvıların hacmini ölçmek için kullanırız. Kütlenin temel birimi gram (g) veya kilogramdır (kg).
Sonuç: Yanlış
Doğrusu: Kütlenin birimi gram (g) veya kilogramdır (kg).
5. Soru: Aşağıdaki tabloda saf madde ve karışım örnekleri verilmiştir. Buna göre örneklerin verildiği gruplardan hangilerinin yanlış olduğunu belirleyerek aşağıya yazınız.
| Saf Madde | Karışım |
|---|---|
| I Su | Limonata |
| II Çorba | Bakır |
| III Şeker | Salata |
| IV Tuz | Altın |
Çözüm:
Sevgili çocuklar, saf madde tek çeşit atom veya molekülden oluşan maddedir. Karışım ise birden fazla maddenin birbirine karıştığı ama kimyasal olarak birleşmediği yapılardır.
Adım 1: Tabloyu inceleyelim ve her bir maddeyi saf madde mi yoksa karışım mı olarak değerlendirelim.
- Su: Saf maddedir. (H₂O moleküllerinden oluşur.)
- Limonata: Su, limon suyu, şeker gibi maddelerin karışımıdır. Karışımdır.
- Çorba: Su, sebzeler, et, baharatlar gibi birçok malzemenin karışımıdır. Karışımdır.
- Bakır: Saf maddedir. (Bakır atomlarından oluşur.)
- Şeker: Saf maddedir. (Sükroz moleküllerinden oluşur.)
- Salata: Marul, domates, salatalık gibi birçok malzemenin karışımıdır. Karışımdır.
- Tuz: Saf maddedir. (Sodyum klorür moleküllerinden oluşur.)
- Altın: Saf maddedir. (Altın atomlarından oluşur.)
Adım 2: Tablodaki eşleştirmelerin doğruluğunu kontrol edelim.
- I. Su (Saf Madde) – Limonata (Karışım): Bu eşleştirme doğrudur. Su saf maddedir, limonata ise karışımdır.
- II. Çorba (Saf Madde) – Bakır (Karışım): Burada bir yanlışlık var! Çorba karışımdır, saf madde değildir. Bakır ise saf maddedir, karışım değildir. Bu satırda hem “Çorba” hem de “Bakır” yanlış yere konulmuş.
- III. Şeker (Saf Madde) – Salata (Karışım): Bu eşleştirme doğrudur. Şeker saf maddedir, salata ise karışımdır.
- IV. Tuz (Saf Madde) – Altın (Karışım): Burada da bir yanlışlık var! Altın saf maddedir, karışım değildir. Tuz ise saf maddedir. Bu satırda “Altın” yanlış yere konulmuş.
Adım 3: Yanlış olan grupları belirleyelim.
Tablonun incelenmesi sonucunda, II. ve IV. satırlarda verilen örneklerin yerleri yanlış eşleştirilmiştir.
Sonuç:
Yanlış olan gruplar:
II. satırda Çorba’nın saf madde olarak gösterilmesi ve Bakır’ın karışım olarak gösterilmesi yanlıştır.
IV. satırda Altın’ın karışım olarak gösterilmesi yanlıştır.
Umarım bu çözümlerimiz hepimizin bilgilerini tazelemeye yardımcı olmuştur. Aklınıza takılan bir şey olursa sormaktan çekinmeyin! Başarılar dilerim!