Merhaba sevgili 4. sınıf öğrencileri! Bugün sizlerle Fen Bilimleri dersinde “Maddenin Özellikleri” konusunu işleyeceğiz. Bu konuda hem bilgilerimizi tazeleyeceğiz hem de birlikte harika sorular çözeceğiz. Hazırsanız başlayalım!
B) Aşağıdaki ifadeleri dikkatlice okuyunuz. Doğru ifadelerin başına “D”, yanlış olan ifadelerin başına “Y” yazınız. Yanlış olan ifadelerin doğrularını altlarındaki noktalı yerlere yazınız.
Soru 1:
(….) Kütlesi ve hacmi olan varlıklara “madde” denir.
Çözüm:
Sevgili çocuklar, maddeyi tanımlarken en temel özelliklerinden biri kütlesinin ve hacminin olmasıdır. Kütlesi ve hacmi olan her şeye madde deriz. Bu yüzden bu ifade doğrudur.
Sonuç: D
Soru 2:
(….) Binaların çatıları suyu emme özelliği gösteren yalıtım malzemeleriyle kaplanır.
Çözüm:
Binaların çatılarının suyu emmemesi, yani su geçirmemesi önemlidir. Aksi takdirde evlerimizin içi ıslanır. Bu yüzden çatı kaplamalarında suyu emmeyen malzemeler kullanılır. Bu ifade yanlıştır.
Doğrusu: Binaların çatıları suyu emmeyen özelliği gösteren yalıtım malzemeleriyle kaplanır.
Sonuç: Y
Soru 3:
(….) Brüt kütleden dara çıkarılırsa net kütle bulunur.
Çözüm:
Brüt kütle, bir şeyin içindekiyle birlikte olan toplam ağırlığıdır. Dara ise kabın veya paketin kendi ağırlığıdır. Eğer brüt kütleden darayı çıkarırsak, içindeki maddenin kendi ağırlığını, yani net kütleyi bulmuş oluruz. Bu ifade doğrudur.
Sonuç: D
Soru 4:
(….) Maddeyi niteleyen özellikleri duyu organlarımızla ayırt edebiliriz.
Çözüm:
Bir maddenin rengini, kokusunu, tadını, sertliğini veya yumuşaklığını gözlerimizle, burnumuzla, dilimizle, ellerimizle anlayabiliriz. Bunlar duyu organlarımızla algıladığımız özelliklerdir. Bu ifade doğrudur.
Sonuç: D
Soru 5:
(….) Salata, çorba gibi maddeler karışıma örnektir.
Çözüm:
Salata yaparken marul, domates, salatalık gibi farklı yiyecekleri bir araya getiririz. Çorba yaparken de sebzeleri, et suyunu, baharatları karıştırırız. İşte bu tür, birden fazla maddenin bir araya gelmesiyle oluşan şeye karışım denir. Bu ifade doğrudur.
Sonuç: D
Soru 6:
(….) Maddeler doğada iki hâlde bulunur.
Çözüm:
Maddeler doğada katı, sıvı ve gaz olmak üzere üç hâlde bulunurlar. Bu ifade yanlıştır.
Doğrusu: Maddeler doğada katı, sıvı ve gaz hâlde bulunur.
Sonuç: Y
Soru 7:
(….) Katı maddelerin belirli şekilleri vardır.
Çözüm:
Bir taşın, bir kalemin, bir masanın belirli bir şekli vardır ve bu şekil kolayca değişmez. Sıvılar ve gazlar ise bulundukları kabın şeklini alırlar. Bu ifade doğrudur.
Sonuç: D
Soru 8:
(….) Sıvı maddeler ısınarak katı hâle geçer.
Çözüm:
Sevgili arkadaşlar, bir sıvıyı ısıtırsak buharlaşır ve gaz hâline geçer. Eğer bir sıvıyı soğutursak, örneğin suyu dondurursak, katı hâle geçer. Yani sıvıların katı hâle geçmesi için soğuması gerekir, ısınması değil. Bu ifade yanlıştır.
Doğrusu: Sıvı maddeler soğuyarak katı hâle geçer.
Sonuç: Y
C) Cümlelerdeki boşlukları, verilen kelimelerden uygun olanlarıyla tamamlayınız.
Kelimelerimiz şunlar:
- süzme
- hacim
- saf
- erime
- karışım
- buharlaşma
- donma
- akışkanlık
- kütle
- plastik
Soru 1:
Değişmeyen madde miktarına ……………………………………………… denir.
Çözüm:
Bir maddenin ne kadar çok olduğunu veya ne kadar az olduğunu belirten ölçüye kütle deriz. Örneğin, bir elmanın kütlesi, bir karpuzun kütlesinden daha azdır. Boşluğa “kütle” kelimesi gelecek.
Sonuç: kütle
Soru 2:
Pirinç yıkarken ……………………………………………… yöntemi kullanılır.
Çözüm:
Pirinçteki tozları ve küçük taşları ayırmak için pirinci su dolu bir kabın içine koyup suyu dökeriz. Bu işleme süzme denir. Boşluğa “süzme” kelimesi gelecek.
Sonuç: süzme
Soru 3:
Bir maddenin boşlukta kapladığı alana ……………………………………………… denir.
Çözüm:
Bir şeyin kapladığı yerin büyüklüğüne hacim deriz. Örneğin, bir bardak suyun bir hacmi vardır. Boşluğa “hacim” kelimesi gelecek.
Sonuç: hacim
Soru 4:
Süt, zeytinyağı gibi maddeler ……………………………………………… özelliği gösterir.
Çözüm:
Süt ve zeytinyağı gibi maddeler kolayca akarlar, değil mi? İşte bu akma özelliğine akışkanlık denir. Boşluğa “akışkanlık” kelimesi gelecek.
Sonuç: akışkanlık
Soru 5:
Tuz, şeker, su, alüminyum ve oksijen ……………………………………………… maddelere örnektir.
Çözüm:
Tuz, şeker, su, alüminyum ve oksijen, başka maddelerle karışmamış, kendi başına duran maddelerdir. Bu tür maddelere saf madde denir. Boşluğa “saf” kelimesi gelecek.
Sonuç: saf
Soru 6:
Mum ısınarak erir, böylece ……………………………………………… hâlden sıvı hâle geçer.
Çözüm:
Mum katı bir maddedir. Isındığında katı hâlden sıvı hâle geçer. Bu olaya erime denir. Boşluğa “katı” kelimesi gelecek.
Sonuç: katı
Soru 7:
Katı hâldeki bir maddenin ısınarak sıvı hâle geçmesine ……………………………………………… denir.
Çözüm:
Yukarıdaki soruda da bahsettiğimiz gibi, katı bir maddenin ısı alarak sıvıya dönüşmesine erime denir. Boşluğa “erime” kelimesi gelecek.
Sonuç: erime
Soru 8:
Sıvı hâldeki bir maddenin ısınarak gaz hâle geçmesine ……………………………………………… denir.
Çözüm:
Suyu ısıttığımızda veya çamaşırları güneşte kuruttuğumuzda, suyun buharlaşıp gözden kaybolduğunu görürüz. Sıvı bir maddenin ısı alarak gaz hâline geçmesine buharlaşma denir. Boşluğa “buharlaşma” kelimesi gelecek.
Sonuç: buharlaşma
Soru 9:
İki ya da daha fazla maddenin bir araya gelmesiyle ……………………………………………… oluşur.
Çözüm:
Daha önce de söylediğimiz gibi, farklı maddeler bir araya geldiğinde oluşan şeye karışım denir. Örneğin, salata bir karışımdır. Boşluğa “karışım” kelimesi gelecek.
Sonuç: karışım
Soru 10:
Sarı geri dönüşüm kutusu, ……………………………………………… atıkların ayrıştırılmasında kullanılır.
Çözüm:
Geri dönüşüm kutularının renkleri farklıdır ve her renk belirli türdeki atıklar için kullanılır. Sarı kutular ise genellikle plastik atıklar için kullanılır. Boşluğa “plastik” kelimesi gelecek.
Sonuç: plastik
Umarım bu soruları çözerken hem eğlenmiş hem de çok şey öğrenmişsinizdir. Unutmayın, fen bilimi çok eğlenceli bir ders! Bir sonraki dersimizde görüşmek üzere, hoşça kalın!