Merhaba sevgili 4. sınıf öğrencim! Ben senin Fen Bilimleri öğretmeninim. Bugün seninle birlikte bu sayfadaki etkinlikleri ve soruları çözeceğiz. Hazırsan başlayalım!
UYGULAYALIM
Buzlar Buhar Oldu
Aşağıdaki malzemeleri kullanarak etkinliğin basamaklarını uygulayınız. Değerlendirme bölümündeki soruların yanıtlarını noktalı alana yazınız.
Amaç: Maddenin ısınmasına yönelik gözlem yapmak.
MALZEMELER
- Bir miktar buz
- 1 adet elektrikli ısıtıcı
- 1 adet 500 ml’lik beher
UYGULAMA BASAMAKLARI
- Beherin içine buzları ekleyiniz.
- Beheri ısıtıcıya yerleştirip öğretmeninizin yardımıyla ısıtıcıyı açınız.
- Beherin içindeki buzların zamanla değişimini gözlemleyiniz.
UYGULAMANI DEĞERLENDİR
1. Maddenin hangi hallerini gözlemlediniz?
Adım 1: Deneye başlarken elimizde ne vardı? Buz! Buz hangi haldedir? Katı hal. Deneyi yaparken ısı verince ne oldu? Buzlar erimeye başladı ve su oldu. Su hangi haldedir? Sıvı hal. Daha da ısıtırsak ne olur? Su buharlaşır ve gaz haline geçer.
Cevap: Maddenin katı, sıvı ve gaz hallerini gözlemledik.
2. Hangi hâl değişimi olayları gerçekleşmiştir?
Adım 1: Başlangıçta buz (katı) vardı. Isıtınca buz eriyerek su (sıvı) oldu. Katı halden sıvı hale geçişe ne ad veriyorduk? Erime.
Adım 2: Sonra su (sıvı) ısıtılmaya devam edince buhar (gaz) olmaya başladı. Sıvı halden gaz hale geçişe ne ad veriyorduk? Buharlaşma.
Cevap:Erime ve Buharlaşma hâl değişimleri gerçekleşmiştir.
3. Bu deneyin sonuçlarını doğada nasıl gözlemlersiniz?
Adım 1: Düşünelim bakalım, doğada da böyle şeyler oluyor mu? Evet! Mesela kışın göllerdeki sular donar, değil mi? Bu buz (katı) halidir. Sonra hava ısınınca buzlar erir ve su (sıvı) olur.
Adım 2: Peki ya çaydanlıktaki su kaynadığında çıkan buhar? O da suyun gaz haline geçmesidir. Yani buharlaşmadır. Ya da denizde, göllerdeki suların güneşte buharlaşıp gökyüzüne yükselmesi de bir buharlaşmadır.
Cevap: Doğada kışın suların donarak buz (katı) olması, havalar ısındığında buzların eriyerek su (sıvı) olması ve güneşin etkisiyle suların buharlaşarak gaz haline geçmesi gibi olayları gözlemleyebiliriz. Çaydanlıktaki suyun kaynamasıyla çıkan buhar da buna örnektir.
ARAŞTIRALIM
Aşırı soğuk havaların tarım bitkilerine ne gibi zararları olduğunu araştırınız. Araştırma sonuçlarını arkadaşlarınızla paylaşınız.
Bu araştırma sorusu için sana birkaç ipucu verebilirim. Aşırı soğuklar bitkilerin donmasına neden olabilir. Donan bitkilerin içindeki su donar ve hücrelerine zarar verir. Bu da bitkinin büyümesini durdurabilir veya bitkinin ölmesine yol açabilir. Bazı bitkiler soğuğa daha dayanıklıyken, bazıları daha hassastır. Bu konuyu biraz daha araştırarak daha detaylı bilgi edinebilirsin.