Merhaba sevgili 4. sınıf öğrencim! Ben senin Fen Bilimleri öğretmeninim. Gel bakalım, bu sayfadaki etkinlikleri birlikte adım adım çözelim. Hazırsan başlayalım!
**UYGULAYALIM: İçeceklerimizi Ölçüyoruz**
Bu etkinlikte, evdeki malzemelerle bazı sıvıların kütlelerini ölçeceğiz ve karşılaştıracağız. Hazırlanmış olan yönergeleri dikkatlice okuyarak adımları uygulayacağız.
Amaç: Farklı maddelerin kütlelerini ölçerek karşılaştırmak.
MALZEMELER
Bu etkinlik için ihtiyacımız olan malzemeler şunlar:
* 3 adet bardak
* 1 adet elektronik terazi
* 1 bardak su
* 1 kutu ayran
* 1 kutu süt
UYGULAMA BASAMAKLARI
Şimdi bu malzemelerle neler yapacağımıza bir bakalım:
* Adım 1: Önce bir boş bardağı terazinin üzerine koyup kütlesini ölçüyoruz. Bu kütleyi “Brüt Kütle” olarak not ediyoruz. Sonra bardağı boşaltıyoruz ve bu sefer boş bardağın kütlesini ölçüyoruz. Bu ölçtüğümüz kütleye “Dara” diyoruz.
* Adım 2: Şimdi ilk bardağa kadar su doldurup terazide tartıyoruz. Bu ölçtüğümüz kütle “Brüt Kütle” olacak. Sonra suyu boşaltıp boş bardağın kütlesini (yani “Dara”sını) tekrar ölçüyoruz.
* Adım 3: Aynı işlemi ayran için de yapıyoruz. Bir kutu ayranı terazide tartıp “Brüt Kütle”sini buluyoruz. Sonra ayranı boşaltıp boş kutunun “Dara”sını ölçüyoruz.
* Adım 4: Son olarak süt için de aynı adımları tekrarlıyoruz. Süt kutusunu terazide tartıp “Brüt Kütle”sini buluyoruz. Sonra sütü boşaltıp boş sütün kutusunun “Dara”sını ölçüyoruz.
UYGULAMANI DEĞERLENDİR
1. Tablodaki sıvı maddelerin net kütlesini hesaplayarak yazınız.
Sevgili öğrencim, “Net Kütle”yi bulmak için çok basit bir işlem yapacağız. Bir cismin kütlesinden, o cismin kendi kütlesini (yani boş halinin kütlesini) çıkarırsak, içindeki maddenin net kütlesini bulmuş oluruz.
Formülümüz şu şekilde:
Net Kütle = Brüt Kütle – Dara
Şimdi bu formülü kullanarak aşağıdaki tabloyu dolduralım. Tabloda “Brüt Kütle” ve “Dara” kısımlarını senin ölçümlerine göre dolduracaksın. Ben sana sadece “Net Kütle”yi nasıl hesaplayacağını göstereceğim.
| Sıvı Maddeler | Brüt Kütle (g) | Dara (g) | Sıvı Maddenin Net Kütlesi (g) |
| :———— | :———— | :—— | :—————————- |
| Su | _(Senin ölçümün)_ | _(Senin ölçümün)_ | _(Hesaplayacaksın)_ |
| Ayran | _(Senin ölçümün)_ | _(Senin ölçümün)_ | _(Hesaplayacaksın)_ |
| Süt | _(Senin ölçümün)_ | _(Senin ölçümün)_ | _(Hesaplayacaksın)_ |
Şimdi örneğin su için net kütleyi nasıl bulacağımızı bir düşünelim. Diyelim ki, sen suyu terazide tarttın ve Brüt Kütle olarak 250 gram buldun. Sonra boş bardağın Darasını da 50 gram buldun. Net kütleyi bulmak için çıkarma işlemi yapacağız:
250 g
– 50 g
——-
200 g
Yani, suyun net kütlesi 200 gram olurmuş. İşte bu kadar kolay! Sen de kendi ölçümlerinle bu şekilde hesaplayıp tabloyu tamamlayabilirsin.
2. Elde ettiğiniz kütleleri büyüklükleri bakımından karşılaştırınız.
Bu soruda ise, az önce hesapladığın su, ayran ve sütün net kütlelerini yan yana yazıp en ağırından en hafife doğru sıralayacaksın. Belki de hepsinin kütlesi birbirine çok yakındır, belki de bir tanesi diğerlerinden daha ağırdır. Bunu senin ölçümlerin gösterecek!
Örneğin, eğer suyun net kütlesini 200 gram, ayranın net kütlesini 220 gram ve sütün net kütlesini 240 gram bulduysan, karşılaştırmayı şöyle yapabilirsin:
Süt > Ayran > Su
Bu demek oluyor ki, süt en ağır, sonra ayran ve en hafifi de suymuş. Sen de kendi bulduğun sonuçlara göre bu karşılaştırmayı yapacaksın.
Umarım bu açıklamalarım senin için faydalı olmuştur. Eğer anlamadığın bir yer olursa çekinmeden sorabilirsin. Başarılar dilerim!