Merhaba sevgili 4. sınıf öğrencim! Ben senin Fen Bilimleri öğretmeninim. Birlikte bu ders kitabındaki soruları çok keyifli bir şekilde çözeceğiz. Hazırsan başlayalım!
2. ÜNİTE
1. BÖLÜM: BESİNLER VE ÖZELLİKLERİ
DÜŞÜNELİM
Otomobiller hareket edebilmek için yakıta ihtiyaç duyar. İnsanlar yaşamsal faaliyetlerini gerçekleştirebilmek için neye ihtiyaç duyar?
Sevgili öğrencim, bu soruda bize otomobillerin hareket etmesi için ne gerektiği soruluyor. Tıpkı otomobillerin benzine, mazota veya elektriğe ihtiyaç duyması gibi, bizim de yaşamsal fonksiyonlarımızı yerine getirebilmemiz için bir şeye ihtiyacımız var. Peki bu nedir sence? Bu, bizim enerji dediğimiz şeydir.
Uzataktan kumandalı araba, bebek gibi oyuncakların pili tükendiğinde çalışmadığını gözlemlemişsindir. Oyuncakları çalıştırabilmek için yeni bir pile ihtiyaç duyarız. Pil, oyuncaklara gerekli olan enerjiyi verir. Siz de gün içerisinde hareket etmek, giyinmek, kitap okumak gibi faaliyetlerinizi sürdürebilmek için enerjiye ihtiyaç duyarsınız. Vücudunuza gerekli olan enerjiyi besinler verir. Gün içerisinde farklı yiyecekler tüketerek büyümeniz ve gelişmeniz için gereken enerjiyi karşılarsınız.
Bu paragrafta da öğretmenimiz bize güzel bir örnekle açıklama yapmış. Oyuncakların pilleri bittiğinde çalışmaması gibi, bizim de yaşamak ve hareket etmek için enerjiye ihtiyacımız var. Bu enerjiyi de besinlerden alıyoruz. Gün içinde yaptığımız her şey için enerjiye ihtiyacımız var ve bu enerjiyi de yemek yiyerek karşılıyoruz. Bu sayede hem büyüyor hem de gelişiyoruz.
Görsel 2.1. Besin Örnekleri
Büyümemiz ve gelişmemiz için gerekli olan besinler, yapılarında bulunan içeriklere göre gruplara ayrılır. Bir besin, yapısında birden fazla besin içeriği bulundurabilir. Besinler, yapılarında en fazla hangi besin içeriğini bulunduruyorsa o gruba dâhil edilir. Besin içerikleri; proteinler, karbonhidratlar, vitaminler, yağlar, su ve mineraller olarak beş gruba ayrılır.
Burada da bize besinlerin nasıl gruplandığını anlatıyor. Besinler, içerdikleri maddelere göre beş ana gruba ayrılıyormuş. Eğer bir besinde birden fazla madde varsa, en çok hangi madde varsa o gruba dahil ediliyormuş. Bu beş grup şunlarmış: Proteinler, Karbonhidratlar, Yağlar, Vitaminler ve Su ve Mineraller.
Şimdi bu besin içeriklerini daha yakından tanıyalım:
- Proteinler: Vücudumuzun yapı taşlarıdır. Kaslarımızı, organlarımızı ve dokularımızı oluştururlar. Büyümemiz ve onarımımız için çok önemlidirler.
- Karbonhidratlar: Vücudumuzun ana enerji kaynağıdır. Ekmek, makarna, pirinç gibi besinlerde bolca bulunurlar.
- Yağlar: Enerji depolamamıza yardımcı olurlar ve bazı vitaminlerin vücutta kullanılmasını sağlarlar. Zeytinyağı, tereyağı gibi besinlerde bulunurlar.
- Vitaminler: Vücudumuzun hastalıklara karşı direncini artırırlar ve birçok vücut fonksiyonunun düzenli çalışmasını sağlarlar. Meyve ve sebzelerde bolca bulunurlar.
- Su ve Mineraller: Vücudumuzun su dengesini sağlarlar ve birçok yaşamsal fonksiyon için gereklidirler. Su, süt, yoğurt gibi besinlerde bulunurlar. Mineraller de vücudumuzun düzgün çalışması için gereken önemli maddelerdir.