Merhaba canım öğrencim! Fen Bilimleri dersimizden yer kabuğu ve dünya’mızın hareketleri konusunu birlikte işleyeceğiz. Hazırsan, ilk bölümdeki boşluk doldurma sorularıyla başlayalım!
B) Cümlelerdeki boşlukları, verilen kelimelerden uygun olanlarıyla tamamlayınız.
Verilen kelimeler şunlar:
karanlık
paleontolog
24 saatte
kayaç
dönme
hava
aydınlık
ince
bor
paleontoloji
kalın
Şimdi bu kelimeleri kullanarak cümleleri tamamlayalım:
1. Magmanın yeryüzüne ulaştığında soğuyarak katılaşmasıyla ……………… oluşur.
Adım 1: Magma yeryüzüne çıktığında soğuyup katılaştığında ne oluşur diye düşünüyoruz.
Adım 2: Verilen kelimelere baktığımızda “kayaç” kelimesinin bu duruma uyduğunu görüyoruz.
Sonuç: kayaç
2. Fosilleşmenin olması için canlı kalıntısının ……………… ile temasının hemen kesilmesi gerekir.
Adım 1: Fosillerin oluşabilmesi için canlı kalıntılarının ne ile temasının kesilmesi gerektiğini hatırlayalım.
Adım 2: Eğer canlılık hemen sona ermezse ve kalıntılar havayla temas etmezse fosilleşme daha iyi olur. Bu yüzden “hava” kelimesi buraya uygun düşüyor.
Sonuç: hava
3. Fosiller üzerinde çalışan bilim insanlarına ……………… denir.
Adım 1: Fosilleri inceleyen bilim insanlarının özel bir adı olduğunu biliyoruz.
Adım 2: Verilen kelimeler arasında “paleontolog” kelimesi, fosil bilimiyle uğraşan kişiyi ifade eder.
Sonuç: paleontolog
4. Dünya’daki ……………… madeninin yaklaşık dörtte üçü Türkiye’de bulunmaktadır.
Adım 1: Türkiye’de maden rezervi açısından zengin olduğumuz bir maden var mıydı, hatırlayalım.
Adım 2: Verilen kelimeler arasında “bor” madeni, Türkiye’nin bu alandaki zenginliğini ifade eder.
Sonuç: bor
5. Dünya kendi etrafında bir tam dönüşünü ……………… tamamlar.
Adım 1: Dünya’nın kendi ekseni etrafında bir tam turunu ne kadar sürede tamamladığını soruyor.
Adım 2: Bu süre hepimizin bildiği gibi bir günlüktür. Verilen kelimelerden “24 saatte” bu anlama gelir.
Sonuç: 24 saatte
6. Dünya kendi etrafında dönerken güneş ışığının ulaştığı bölgeler ……………… olur.
Adım 1: Dünya kendi etrafında dönerken ışık alan yerler nasıl olur diye düşünelim.
Adım 2: Güneş alan yerler aydınlık olur. Verilen kelimelerden “aydınlık” buraya tam uyuyor.
Sonuç: aydınlık
7. Fosilleri inceleyen bilim dalına ……………… denir.
Adım 1: Fosilleri inceleyen bilim dalının özel bir adı vardı, hatırlayalım.
Adım 2: Üçüncü soruda fosil bilimcisine “paleontolog” demiştik. Bu bilim dalının adı da “paleontoloji”dir.
Sonuç: paleontoloji
8. Yer kabuğu, okyanus ve deniz tabanında daha ……………… olur.
Adım 1: Yer kabuğunun farklı yerlerdeki kalınlığını düşünelim.
Adım 2: Okyanus ve deniz tabanlarında yer kabuğunun daha ince olduğunu biliyoruz. Bu yüzden “ince” kelimesi buraya uygun.
Sonuç: ince
9. Dünya kendi etrafında ……………… hareketi yapar.
Adım 1: Dünya’nın kendi etrafında yaptığı harekete ne ad verilir?
Adım 2: Bu harekete “dönme” hareketi denir.
Sonuç: dönme
10. Dünya kendi etrafında dönerken güneş ışığının ulaşmadığı bölgeler ……………… olur.
Adım 1: Dünya dönerken güneş almayan taraflar nasıl olur?
Adım 2: Güneş almayan yerler karanlık olur. Verilen kelimelerden “karanlık” bu boşluğu doldurur.
Sonuç: karanlık
—
Şimdi de doğru ve yanlış ifadeleri belirleyelim. Doğru olanların başına ‘D’, yanlış olanların başına ‘Y’ yazacağız. Eğer yanlışsa, doğrusunu da altındaki boşluğa yazacağız.
C) Aşağıdaki ifadeleri dikkatlice okuyunuz. Doğru ifadelerin başına “D”, yanlış ifadelerin başına “Y” yazınız. Yanlış olan ifadelerin doğrularını altlarındaki noktalı alanlara yazınız.
1. (….) Yer kabuğu kayaçlardan oluşur.
Adım 1: Yer kabuğunun neyden oluştuğunu hatırlayalım.
Adım 2: Evet, yer kabuğu farklı türdeki kayaçlardan oluşur. Bu ifade doğrudur.
Sonuç: D
2. (….) Kayaçlar, sadece insan faaliyetleri ile parçalara ayrılır.
Adım 1: Kayaçların parçalanmasına neden olan etkenleri düşünelim.
Adım 2: Kayaçlar sadece insanlar tarafından değil, rüzgar, su, buz gibi doğa olayları tarafından da aşınır ve parçalanır. Bu yüzden bu ifade yanlıştır.
Doğrusu: Kayaçlar, insan faaliyetleri ve doğal etkenlerle parçalara ayrılır.
Sonuç: Y
3. (….) Kayaçlar, yapılarındaki minerallerden dolayı farklı parlaklıkta olabilir.
Adım 1: Kayaçların görünümlerinin neden farklı olabileceğini düşünelim.
Adım 2: Kayaçların içinde bulunan mineraller, onların rengini ve parlaklığını etkiler. Bu nedenle bu ifade doğrudur.
Sonuç: D
4. (….) Yer kabuğundaki taşlaşmış canlı kalıntılarına maden denir.
Adım 1: Taşlaşmış canlı kalıntılarına ne ad verildiğini hatırlayalım.
Adım 2: Taşlaşmış canlı kalıntılarına “fosil” denir. “Maden” ise yer altında bulunan ve ekonomik değeri olan doğal kaynaklardır. Bu ifade yanlıştır.
Doğrusu: Yer kabuğundaki taşlaşmış canlı kalıntılarına fosil denir.
Sonuç: Y
5. (….) Dünya’nın Güneş etrafındaki dolanma süresi 2 yıldır.
Adım 1: Dünya’nın Güneş etrafında tam bir tur atmasının ne kadar sürdüğünü düşünelim.
Adım 2: Dünya, Güneş etrafında bir yılda (yaklaşık 365 gün 6 saatte) dolanır. 2 yıl sürmez. Bu ifade yanlıştır.
Doğrusu: Dünya’nın Güneş etrafındaki dolanma süresi 1 yıldır.
Sonuç: Y
6. (….) Dünya’nın kendi etrafında dönmesiyle gece ve gündüz oluşur.
Adım 1: Dünya’nın kendi etrafında dönmesinin sonucunu düşünelim.
Adım 2: Dünya kendi etrafında döndükçe, bir yüzü Güneş’e döner (aydınlık, gündüz) ve diğer yüzü karanlıkta kalır (gece). Bu ifade doğrudur.
Sonuç: D
Umarım bu çözümler sana yardımcı olmuştur. Anlamadığın bir yer olursa çekinmeden sorabilirsin! 😊