Merhaba sevgili öğrencim, bugün seninle Fen Bilimleri dersinin en heyecanlı ve hayatımızın içinden konularından biri olan “Vücudumuzdaki Sistemler ve Denetleyici Düzenleyici Sistemler” konusuna ait bir etkinliği inceleyeceğiz. Görseldeki “Düşünelim Tartışalım” bölümünde yer alan iki önemli soruyu birlikte analiz edip cevaplarını bulacağız. Hazırsan başlayalım!
Soru 1: Yolda aniden karşısına çıkan bir köpekten korkan Sinem Hanım’ın kalbinin atış hızı ve vücuda pompaladığı kan miktarı artmıştır. Ayrıca Sinem Hanım hızlı soluk alıp vermeye başlamıştır. Sinem Hanım’ın vücudunda meydana gelen değişimlerin sebebi hangi hormondur?
Çözüm:
Bu soruyu çözerken vücudumuzun ani durumlara verdiği tepkileri hatırlamamız gerekiyor. Adım adım gidelim:
- Adım 1: Sorudaki anahtar kelimeleri belirleyelim. Burada en önemli ipuçları; “korku”, “kalp atış hızının artması” ve “hızlı soluk alıp verme” ifadeleridir.
- Adım 2: Vücudumuz korku, heyecan, öfke veya sevinç gibi aniden gelişen yoğun duygu durumlarında kendini savunmaya veya harekete geçmeye hazırlar. Buna “Savaş ya da Kaç” tepkisi de denir.
- Adım 3: Bu hazırlığı yapmak için enerjiye ve oksijene ihtiyaç duyarız, bu yüzden kalbimiz daha hızlı atar. Bu emri veren ve bu değişimleri başlatan hormon, böbrek üstü bezlerinden salgılanan Adrenalin hormonudur.
Sonuç: Sinem Hanım’ın vücudunda meydana gelen bu değişimlerin sebebi Adrenalin hormonudur.
Soru 2: Halit, ergenlik dönemine girdiği için sesi kalınlaşmakta, vücudundaki kas kütlesi artmakta, yüzünde sakal ve bıyık çıkmaktadır. Halit’in vücudunda meydana gelen değişimlerin sebebi hangi hormondur?
Çözüm:
Burada büyüme ve gelişme dönemindeki değişimlerden bahsediliyor. Hadi bunu bir öğrenci gözüyle inceleyelim:
- Adım 1: Sorudaki ipuçlarına bakalım: “Ergenlik dönemi”, “ses kalınlaşması”, “sakal ve bıyık çıkması”. Bu özellikler erkeklere özgü, ergenlikte ortaya çıkan ikincil eşey karakterleridir.
- Adım 2: Ergenlik döneminde cinsiyete özgü özelliklerin ortaya çıkmasını sağlayan hormonlara “Eşeysel Hormonlar” diyoruz.
- Adım 3: Erkeklerde ergenlik dönemindeki bu bedensel değişimleri (sesin kalınlaşması, kas gelişimi, kıllanma vb.) kontrol eden ve testislerden salgılanan temel hormon Testosteron hormonudur.
Sonuç: Halit’in vücudunda meydana gelen bu değişimlerin sebebi Testosteron hormonudur.
Not: Görselin alt kısmındaki günlük yazısı, ergenlik döneminde yaşanan hem bedensel hem de ruhsal değişimlere (duygu durumundaki ani değişiklikler, kimlik arayışı gibi) güzel bir örnek metindir. Bu metin, yukarıdaki hormonların etkisiyle yaşanan süreci hikayeleştirmiştir.