Merhaba sevgili öğrencim, senin için bu Fen Bilimleri sorularını tek tek inceledim. Konumuz kuvvet ve hareket. Hadi gel, soruları birlikte analiz ederek çözelim.
4. Yandaki görselde verilen cisme etki eden kuvvetlerle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
A) Yönleri aynıdır.
B) Doğrultuları aynıdır.
C) 14 N büyüklüğündeki kuvvet, bu iki kuvvetin yaptığı etkiyi tek başına yapabilir.
D) Büyüklükleri aynıdır.
Çözüm:
Bu soruda cisme etki eden iki kuvveti dikkatlice incelememiz gerekiyor. Hadi adım adım bakalım:
- Adım 1: Görseldeki oklara bakıyoruz. 1. kuvvet (6 N) ve 2. kuvvet (8 N) her ikisi de okun ucuna bakarsak Doğu yönünü gösteriyor. Yani yönleri kesinlikle aynıdır. A şıkkı doğru.
- Adım 2: Her iki kuvvet de yatay düzlemde yani Batı-Doğu ekseninde duruyor. Biz buna “doğrultu” diyoruz. İkisi de aynı şeritte (yatayda) olduğu için doğrultuları aynıdır. B şıkkı da doğru.
- Adım 3: Kuvvetler aynı yönlü olduğu için bileşke kuvveti bulurken toplama işlemi yaparız. 8 N + 6 N = 14 N yapar. Yani 14 N’luk tek bir kuvvet, bu iki kuvvetin yaptığı işi tek başına yapabilir. C şıkkı da doğru.
- Adım 4: Şimdi büyüklüklerine bakalım. Biri 8 N, diğeri 6 N. Sayısal değerleri birbirinden farklı olduğu için büyüklükleri aynı değildir.
Bizden yanlış olanı istediği için cevabımızı bulduk.
Sonuç: D) Büyüklükleri aynıdır.
5. Sürati 80 km/sa. olan bir aracın sürat-zaman grafiği aşağıdakilerden hangisinde verilmiştir?
Çözüm:
Grafik okuma sorularında dikkat etmen gereken en önemli yer eksenlerin isimleri ve birimleridir. Gel birlikte inceleyelim:
- Adım 1: Soruda aracın süratinin 80 km/sa olduğu söylenmiş. Bu ifade, aracın sabit bir süratle gittiğini, yani hızlanıp yavaşlamadığını gösterir.
- Adım 2: Sabit süratli hareketin grafiğinde çizgi düz (yatay) olmalıdır. C ve D şıklarındaki grafiklerde çizgi yukarı doğru gidiyor, bu aracın hızlandığını gösterir. O yüzden C ve D şıklarını hemen eliyoruz.
- Adım 3: Geriye A ve B şıkları kaldı. İkisi de sabit sürati gösteriyor ama birimlere dikkat! Soruda birim km/sa (kilometre/saat) olarak verilmiş.
– A şıkkında dikey eksen “Sürat (km/sa.)” ve yatay eksen “Zaman (sa.)” olarak verilmiş. Değer de 80. Bu tam aradığımız grafik!
– B şıkkında ise dikey eksen “Sürat (m/sn.)” yani metre/saniye olarak verilmiş. 80 km/saat ile 80 m/saniye aynı şey değildir. Bu yüzden B şıkkı hatalıdır.
Sonuç: A şıkkındaki grafik doğrudur.
6. Aşağıdaki varlıklardan hangisi dengelenmiş kuvvetlerin etkisi altındadır?
A) Masanın üzerinde duran çay bardağı
B) Hızlanarak hareket eden yarış arabası
C) Frenine basılan araba
D) Havaalanına inmek üzere olan uçak
Çözüm:
Bu soruyu çözmek için “dengelenmiş kuvvet” ne demek onu hatırlayalım. Eğer bir cisim üzerine etki eden kuvvetlerin toplamı (net kuvvet) sıfır ise, o cisim dengelenmiş kuvvetlerin etkisindedir. Bu durumda cisim ya duruyordur ya da sabit süratle hareket ediyordur.
- A Şıkkı: Masanın üzerinde duran çay bardağı hareket etmiyor. Hızı sıfır ve konumu değişmiyor. Demek ki üzerindeki net kuvvet sıfır. Bu dengelenmiş kuvvettir.
- B Şıkkı: Hızlanarak giden araba “dengesiz kuvvet” etkisindedir çünkü sürati değişiyor (artıyor).
- C Şıkkı: Frene basılan araba yavaşlıyordur, yani sürati değişiyordur. Bu da dengesiz kuvvettir.
- D Şıkkı: İnmek üzere olan uçak hem yavaşlar hem de alçalır, yani hareket durumu değişir. Bu da dengesiz kuvvettir.
Durmakta olan cisimler dengelenmiş kuvvetlere en güzel örnektir.
Sonuç: A) Masanın üzerinde duran çay bardağı
7. Kuvvetle ilgili,
I. Bir cisme birden fazla kuvvet etki edebilir.
II. Yön, doğrultu ve büyüklük gibi özellikleri vardır.
III. Cisimlerin süratini her zaman arttırır.
ifadelerinden hangileri söylenebilir?
A) Yalnız II
B) Yalnız III
C) I ve II
D) I, II ve III
Çözüm:
Kuvvetin özelliklerini maddeler halinde inceleyelim:
- I. Madde: Evet, bir cisme aynı anda hem yer çekimi, hem sürtünme, hem de itme kuvveti gibi birden fazla kuvvet etki edebilir. Örneğin halat çekme oyununda ipe iki taraftan da kuvvet uygulanır. Bu ifade doğrudur.
- II. Madde: Kuvvet “vektörel” bir büyüklüktür. Yani bir kuvvetten bahsederken onun ne kadar güçlü olduğunu (büyüklük), hangi hizada olduğunu (doğrultu) ve nereye baktığını (yön) belirtmemiz gerekir. Bu ifade de doğrudur.
- III. Madde: Kuvvet cisimleri hızlandırabilir, evet. Ama her zaman arttırmaz! Bazen hareket halindeki bir cisme ters yönde kuvvet uygularsan onu yavaşlatır veya durdurur. Bazen de sadece şeklini veya yönünü değiştirir. “Her zaman arttırır” dediği için bu ifade yanlıştır.
Doğru olan ifadeler I ve II numaralı cümlelerdir.
Sonuç: C) I ve II