Soru: Sıra Sizde
Aşağıdaki tabloda bir sandığa etki eden iki kuvvetin yönü, doğrultusu ve büyüklüğü verilmiştir. Bu kuvvetleri defterinize çizerek gösteriniz ve sandığa etki eden bileşke kuvveti bulunuz.
Çözüm:
Merhaba sevgili öğrencim! Fen Bilimleri dersinde kuvvet konusunu pekiştirmek için harika bir alıştırma. Gel, bu soruyu adım adım, sanki sınıfta tahtada çözüyormuşuz gibi inceleyelim. Burada bizden bir sandığa etki eden kuvvetlerin bileşkesini (net kuvveti) bulmamız isteniyor.
Adım 1: Tablodaki Verileri Analiz Edelim
Öncelikle bize verilen kuvvetleri tek tek inceleyelim:
- 1. Kuvvet: Yönü Doğu, Büyüklüğü 15 N
- 2. Kuvvet: Yönü Batı, Büyüklüğü 8 N
Adım 2: Kuvvetlerin Yönlerini Karşılaştıralım
Burada dikkat etmemiz gereken en önemli nokta şudur: Kuvvetler aynı yönlü mü yoksa zıt yönlü mü?
Biri doğuya, diğeri batıya baktığına göre bunlar zıt yönlü kuvvetlerdir. Hatırlarsan, zıt yönlü kuvvetlerde bileşke kuvveti bulmak için çıkarma işlemi yapıyorduk. Çünkü bu iki kuvvet birbirinin etkisini azaltmaya çalışıyor; adeta halat çekme oyunu oynuyorlar!
Adım 3: Bileşke Kuvvetin Büyüklüğünü Hesaplayalım
Zıt yönlü oldukları için büyük kuvvetten küçük kuvveti çıkaracağız.
Bileşke Kuvvet = Büyük Kuvvet – Küçük Kuvvet
Bileşke Kuvvet = 15 N – 8 N
Bileşke Kuvvet = 7 N
Adım 4: Bileşke Kuvvetin Yönünü Belirleyelim
Peki, sandık hangi tarafa hareket eder? Tabii ki daha güçlü olan kuvvetin dediği olur! 1. Kuvvet (15 N) daha büyük olduğu için, bileşke kuvvetin yönü de Doğu yönünde olacaktır.
Sonuç:
Sandığa etki eden bileşke kuvvet;
- Büyüklüğü: 7 N
- Yönü: Doğu
- Doğrultusu: Doğu-Batı
şeklindedir.
Not: Defterine çizerken, doğuya doğru olan oku (15 N), batıya doğru olan okdan (8 N) daha uzun çizmeyi unutma. Çünkü kuvvetin büyüklüğü arttıkça çizdiğimiz okun boyu da uzar.