Merhaba sevgili öğrencim. Bugün seninle Fen Bilimleri dersinin en keyifli konularından biri olan **Yoğunluk** konusunu pekiştireceğiz. Görseldeki etkinlikleri tek tek, sanki sınıfta tahta başındaymışız gibi birlikte inceleyelim. Hazırsan kalemini kağıdını hazırla, başlıyoruz!
A. Birbiri içinde çözünmeyen gliserin, su ve sıvı yağın aynı kap içindeki konumları yandaki görselde verilmiştir. Buna göre aşağıdaki ifadeler doğru ise “D”, yanlış ise “Y” kutucuğuna “✓” işareti koyunuz.
Öncelikle görseli analiz edelim. Birbiri içinde karışmayan sıvılar bir kaba konulduğunda, yoğunluğu en büyük olan sıvı en dibe çöker, yoğunluğu en küçük olan sıvı ise en üstte kalır. Görsele baktığımızda sıralama şöyle:
- En üstte: Sıvı yağ (Demek ki yoğunluğu en küçük)
- Ortada: Su
- En altta: Gliserin (Demek ki yoğunluğu en büyük)
Şimdi maddeleri buna göre değerlendirelim:
1. Suyun yoğunluğu en büyüktür.
Çözüm: Görsele bakıyoruz. En altta su mu var? Hayır, gliserin var. En yoğun madde en altta olandır. Bu yüzden suyun yoğunluğu en büyük değildir.
Cevap:Y (Yanlış)
2. Sıvı yağın yoğunluğu en küçüktür.
Çözüm: Görselde sıvı yağ nerede? En üstte. En üstte duran sıvının yoğunluğu her zaman en küçüktür. O halde bu ifade doğrudur.
Cevap:D (Doğru)
3. Sıvı yağ ve gliserin aynı kapta karıştırıldığında sıvı yağ kabın dibinde kalır.
Çözüm: Sıvı yağın yoğunluğunun en küçük olduğunu söylemiştik. Gliserinin yoğunluğu ise en büyüktü. Yoğunluğu küçük olan madde (sıvı yağ), yoğunluğu büyük olan maddenin (gliserin) üstüne çıkar. Yani sıvı yağ dibe çökmez, üste çıkar.
Cevap:Y (Yanlış)
4. Gliserinin birim hacminin kütlesi en büyüktür.
Çözüm: Burada küçük bir hatırlatma yapalım: “Birim hacimdeki madde miktarı” veya “birim hacmin kütlesi” bize yoğunluğun tanımını verir. Yani soru aslında şunu diyor: “Gliserinin yoğunluğu en büyüktür.” Görsele bakıyoruz, gliserin en dipte olduğu için yoğunluğu en büyüktür.
Cevap:D (Doğru)
5. Suda batan bir cisim, sıvı yağda da batar.
Çözüm: Bir cisim suda batıyorsa, o cismin yoğunluğu suyun yoğunluğundan büyüktür. Görselden biliyoruz ki suyun yoğunluğu da sıvı yağdan büyüktür. Sıralama yaparsak: Cisim > Su > Sıvı yağ olur. Cismin yoğunluğu sıvı yağdan çok daha büyük olduğu için, sıvı yağın içine atıldığında kesinlikle batar.
Cevap:D (Doğru)
B. Aşağıdaki soruların cevaplarını defterinize yazınız.
1. Buzun yoğunluğunun suyun yoğunluğundan küçük olmasının canlı yaşamı için önemi nedir?
Çözüm: Bu harika bir doğa olayıdır! Normalde maddeler katı hale geçince yoğunlukları artar ve batarlar. Ancak su donup buz olduğunda hacmi artar ve yoğunluğu azalır. Bu sayede buz, suyun üzerinde yüzer.
Kışın göller ve denizler donmaya başladığında, buz suyun yüzeyinde kalır ve bir yorgan gibi suyun üstünü örter. Bu buz tabakası, alttaki suyun dışarıdaki soğuk havayla temasını keser (yalıtım sağlar). Böylece suyun dibi donmaz ve balıklar ile diğer su canlıları yaşamlarını sürdürmeye devam ederler. Eğer buz batsaydı, denizler dipten donmaya başlar ve suda yaşam olmazdı.
2. Kütlesi 1620 g, hacmi 600 cm³ olan alüminyum kürenin yoğunluğunu bulunuz.
Çözüm: Yoğunluğu bulmak için sihirli formülümüzü hatırlayalım: Dede Muz Bölü Ver yani Yoğunluk (d) = Kütle (m) / Hacim (v).
Adım 1: Verilenleri yazalım.
- Kütle (m) = 1620 g
- Hacim (v) = 600 cm³
Adım 2: Bölme işlemini kuralım.
d = 1620 / 600
Adım 3: İşlemi kolaylaştırmak için önce sıfırları sadeleştirelim (her iki taraftan birer sıfır silelim).
d = 162 / 60
Adım 4: Şimdi bölme işlemini yapalım. İstersen önce her ikisini de 6’ya bölebiliriz.
- 162 ÷ 6 = 27
- 60 ÷ 6 = 10
Sonuç: 27 / 10 oldu.
Adım 5: Bir sayıyı 10’a bölmek demek, bir virgül sola kaydırmak demektir.
d = 2,7
Sonuç: Alüminyum kürenin yoğunluğu 2,7 g/cm³ tür.
C. Aşağıdaki üçlü sözcük gruplarından örnekteki gibi anlamlı cümleler oluşturunuz.
1. Madde, ayırt edici özellik, yoğunluk
Örnek Cevap: Yoğunluk, maddeler için ayırt edici bir özelliktir. (Bu zaten kitapta verilmiş).
2. Birim, yoğunluk, g/cm³
Çözüm: Burada yoğunluğun ölçü biriminden bahsetmemiz isteniyor.
Cümle:Yoğunluğun birimi g/cm³ tür.
3. Yoğunluk, birim, hacim
Çözüm: Burada yoğunluğun tanımını yapmamız bekleniyor. Yoğunluk tanımı neydi? Birim hacimdeki madde miktarı.
Cümle:Yoğunluk, maddenin birim hacimdeki kütlesidir.
4. Gemi, su, yoğunluk
Çözüm: Devasa gemilerin suda nasıl yüzdüğünü yoğunlukla ilişkilendirmemiz gerekiyor.
Cümle:Gemilerin suda yüzebilmesi, toplam yoğunluklarının suyun yoğunluğundan küçük olmasıyla açıklanır.
Aferin sana! Bütün soruları başarıyla analiz ettik ve çözdük. Konuyu tekrar etmek için bu çözümleri defterine not almayı unutma.