6. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Cevapları Anadol Yayıncılık Sayfa 151

Ç. Aşağıdaki kavram haritasındaki boş bırakılan kutucukları uygun ifadelerle tamamlayınız.

Merhaba sevgili öğrencim, öncelikle seninle yakıtlar konusunu şöyle güzelce bir hatırlayalım. Yakıtlar fiziksel hâllerine göre üç ana gruba ayrılırlar: Katı, Sıvı ve Gaz yakıtlar. Şimdi kavram haritasını bu bilgiye göre adım adım dolduralım.

Adım 1: Ana Başlıkları Belirleme
Haritaya baktığımızda ortada “Sıvı yakıtlar” yazılmış. Sol tarafta örnek olarak “Odun” verilmiş. Odun sert ve elle tutulur bir maddedir, yani katıdır. O halde 1 numaralı kutucuk “Katı yakıtlar” olmalıdır.

Sağ tarafta ise örnek olarak “LPG” verilmiş. LPG (Likit Petrol Gazı) adından da anlaşılacağı üzere gaz kökenli bir yakıttır. O halde 2 numaralı kutucuk “Gaz yakıtlar” olmalıdır.

Adım 2: Örnekleri Yerleştirme
Şimdi belirlediğimiz bu türlere uygun örnekler yazalım.

Katı Yakıtlar (1. Kutu) için örnekler:
Odun zaten yazılmış. Diğer katı yakıtlarımız nelerdi? En bilineni kömürdür. Kömür çeşitlerini de yazabiliriz.
3. Kutu: Kömür (veya Linyit)
4. Kutu: Taş kömürü (veya Kok kömürü / Antrasit)

Sıvı Yakıtlar (Ortadaki Kutu) için örnekler:
Örnek olarak Benzin verilmiş. Araçlarda kullanılan diğer sıvı yakıtları düşünelim.
5. Kutu: Mazot (Motorin)
6. Kutu: Gaz yağı (veya Fuel-oil)

Gaz Yakıtlar (2. Kutu) için örnekler:
Örnek olarak LPG verilmiş. Evlerimizde ısınmak veya ocakta yemek pişirmek için kullandığımız gazı düşünelim.
7. Kutu: Doğal gaz (veya Biyogaz)

D. Aşağıdaki soruların doğru cevaplarını işaretleyiniz.

Soru 1: Maddenin katı hâliyle ilgili olarak aşağıda verilenlerden hangisi yanlıştır?

Çözüm:

Bu soruda maddenin tanecikli yapısını hatırlamamız gerekiyor. Katı, sıvı ve gaz maddelerin hepsi taneciklerden oluşur. Şimdi şıkları tek tek inceleyelim:

• A) Tanecikleri arasındaki boşluk çok azdır. -> Doğru. Katı tanecikleri birbirine çok sıkı tutunur, boşluk yok denecek kadar azdır.
• B) Tanecikleri yalnızca titreşim hareketi yapar. -> Doğru. Katı tanecikleri sıkışık oldukları için öteleme veya dönme yapamazlar, sadece oldukları yerde titrerler.
• C) Tanecikleri arasında boşluk yoktur. -> Yanlış! İşte aradığımız cevap bu. Maddenin hâli ne olursa olsun (katı bile olsa), tanecikler arasında mutlaka mikroskobik boyutta da olsa boşluk vardır. “Hiç boşluk yoktur” ifadesi bilimsel olarak yanlıştır.
• D) Tanecikleri kuvvet etkisiyle sıkıştırılamaz. -> Doğru. Boşluklar o kadar azdır ki, katıları sıkıştıramayız kabul ederiz.

Sonuç: Yanlış olan ifade C seçeneğidir.

Soru 2: Birbiri içinde çözünmeyen K, L ve M sıvılarının kütle ve hacim değerleri aşağıdaki tabloda verilmiştir. Bu sıvılar aynı kapta karıştırılıyor. Buna göre sıvıların kaptaki görünümü aşağıdakilerden hangisi gibi olur?

Çözüm:

Sevgili öğrencim, bu bir “yoğunluk” (özkütle) sorusudur. Birbiri içinde çözünmeyen sıvılar bir kaba konulduğunda; yoğunluğu en büyük olan sıvı en dibe batar, yoğunluğu en küçük olan sıvı ise en üstte yüzer.

Adım 1: Yoğunlukları Hesaplayalım
Yoğunluk formülümüzü hatırlayalım: Yoğunluk = Kütle / Hacim (d = m / v)

• K Sıvısı için: Kütle = 80 g, Hacim = 100 cm³
  Yoğunluk (K) = 80 / 100 = 0,8 g/cm³
• L Sıvısı için: Kütle = 90 g, Hacim = 100 cm³
  Yoğunluk (L) = 90 / 100 = 0,9 g/cm³
• M Sıvısı için: Kütle = 100 g, Hacim = 100 cm³
  Yoğunluk (M) = 100 / 100 = 1 g/cm³

Adım 2: Sıralamayı Yapalım
Bulduğumuz değerlere bakalım: 1 > 0,9 > 0,8
Yani yoğunluk sıralaması: M > L > K şeklindedir.

Bu ne anlama geliyor?
En yoğun olan M sıvısı en altta olacak.
Orta yoğunluktaki L sıvısı ortada olacak.
En az yoğun olan K sıvısı en üstte olacak.

Adım 3: Şıklara Bakalım
Şimdi bu sıralamayı (En üstte K, Ortada L, En altta M) gösteren şıkkı bulalım.

• A seçeneğinde: En üstte K, Ortada L, En altta M var. Bu bizim bulduğumuzla tam uyuşuyor!

Sonuç: Doğru sıralama A seçeneğindeki gibidir. Cevap A şıkkıdır.