Merhaba sevgili öğrencim! Bugün seninle Fen Bilimleri dersinden “Sabit Süratli Hareket” konusuna ait grafikleri inceleyeceğiz. Önümüzde bir tavşana ait Yol-Zaman grafiği ve bir fareye ait Sürat-Zaman grafiği var. Bu grafikleri doğru okumak, soruları çözmenin anahtarıdır. Hadi gel, bu tabloyu birlikte dolduralım ve nedenlerini tek tek inceleyelim.
Önce grafikleri kısaca bir analiz edelim:
Tavşanın Grafiği (Yol-Zaman): Çizgi düz bir şekilde yukarı doğru gidiyor. Bu, tavşanın her saniye eşit miktarda yol aldığını gösterir. Yani tavşan sabit süratle hareket ediyor.
Farenin Grafiği (Sürat-Zaman): Çizgi yatay ve düz (3’ün hizasında). Bu, zaman geçse bile süratin hiç değişmediğini gösterir. Yani fare de sabit süratle hareket ediyor.
Şimdi tablodaki soruları sırasıyla cevaplayalım.
2. İfade: Tavşanın sürati zamanla artmaktadır.
Çözüm:
Adım 1: Tavşanın yol-zaman grafiğine bakalım. Grafik, orijinden (0 noktasından) başlayan düz bir çizgi şeklindedir.
Adım 2: Bu tür grafikler, cismin eşit zaman aralıklarında eşit yollar aldığını gösterir. Örneğin; 3 saniyede 18 metre, sonraki 3 saniyede yine 18 metre gitmiştir.
Adım 3: Sürat hesaplarsak: Yol / Zaman işlemini yapalım. 18 / 3 = 6 m/sn. Başka bir nokta için bakalım: 36 / 6 = 6 m/sn. Sürat değişmiyor, sabittir.
Sonuç:YANLIŞ (Y)
3. İfade: Fare sabit süratle hareket etmektedir.
Çözüm:
Adım 1: Farenin sürat-zaman grafiğini inceleyelim. Pembe çizgi yatay olarak dümdüz ilerliyor.
Adım 2: Bu çizgi, zaman 5, 10, 15 veya 20 saniye olsa bile süratin hep aynı değerde kaldığını gösterir.
Adım 3: Sürat değişmediği için hareket “sabit süratli” harekettir.
Sonuç:DOĞRU (D)
4. İfade: Tavşan 9 sn.de 72 m yol almaktadır.
Çözüm:
Adım 1: Tavşanın yol-zaman grafiğine git.
Adım 2: Yatay eksende (Zaman ekseni) “9” sayısını bul.
Adım 3: 9 sayısından yukarıya doğru çık ve grafiğin çizgisine dokun.
Adım 4: O noktadan sola, yani “Yol” eksenine bak. Orada “54” sayısını göreceksin. Yani 9 saniyede 54 metre yol almıştır.
Sonuç:YANLIŞ (Y) (Doğrusu: 9 saniyede 54 metre yol almaktadır.)
5. İfade: Farenin sürati 3 m/sn.dir.
Çözüm:
Adım 1: Farenin sürat-zaman grafiğine bak.
Adım 2: Dikey eksen (Sürat ekseni) üzerindeki değere bak. Pembe çizgi tam olarak “3” sayısının hizasından başlamış ve devam etmiş.
Adım 3: Bu, farenin süratinin 3 m/sn olduğunu gösterir.
Sonuç:DOĞRU (D)
6. İfade: Farenin sürati 20 m/sn.dir.
Çözüm:
Adım 1: Grafiği tekrar inceleyelim. “20” sayısı grafikte nerede?
Adım 2: “20” sayısı yatay eksende, yani “Zaman” eksenindedir. Bu 20. saniyeyi ifade eder, sürati değil.
Adım 3: Farenin sürati dikey eksende gördüğümüz gibi 3 m/sn’dir.
Sonuç:YANLIŞ (Y)
7. İfade: Farenin sürati zamanla artmaktadır.
Çözüm:
Adım 1: Farenin grafiğindeki çizgi yukarı doğru mu gidiyor, yoksa düz mü?
Adım 2: Çizgi yatay ve düzdür. Eğer sürat artsaydı çizginin yukarı doğru gitmesi gerekirdi.
Adım 3: Çizgi düz olduğu için sürat artmıyor, sabit kalıyor.
Sonuç:YANLIŞ (Y)
8. İfade: Tavşan 6 sn.de 36 m yol almaktadır.
Çözüm:
Adım 1: Tavşanın yol-zaman grafiğine dönelim.
Adım 2: Alttaki zaman ekseninden “6” sayısını bulalım.
Adım 3: 6’dan yukarı doğru çıkıp çizgiye değelim ve oradan sola, yol eksenine bakalım.
Adım 4: Karşımıza çıkan sayı “36”dır. Demek ki 6. saniyede alınan yol 36 metredir.
Sonuç:DOĞRU (D)
Aferin! Grafikleri dikkatli okuyarak, eksenlerdeki sayıları doğru takip ederek tüm soruları çözdük. Unutma, grafik sorularında en önemli şey hangi eksenin neyi gösterdiğine (Yol mu, Zaman mı, Sürat mi?) dikkat etmektir.