Merhaba sevgili öğrencim! Bugün Fen Bilimleri dersimizin çok keyifli ve hayatımızın her anında kullandığımız bir konusu olan “Duyu Organları” ünitesine giriş yapıyoruz. Kitabındaki bu sayfa, konuya ısınman için harika etkinlikler hazırlamış. Gel, seninle birlikte bu sayfadaki soruları ve etkinlikleri adım adım inceleyelim.
Hazırlık Çalışmaları Sorusu:
“Sabah kalktığınız andan itibaren çevrenizdeki olayları algılarken hangi duyu organlarınızı kullandınız? Düşüncelerinizi arkadaşlarınızla paylaşınız.”
Çözüm ve Açıklama:
Bu soru aslında senin kendi deneyimlerini fark etmen için sorulmuş. Hadi sabahını şöyle bir düşünelim, adım adım gidelim:
- Adım 1: Sabah alarmın çaldığında ya da annenin sesiyle uyandığında sesi duydun. Burada KULAK (İşitme duyusu) görev başındaydı.
- Adım 2: Yüzünü yıkarken suyun soğukluğunu ya da sıcaklığını hissettin. Burada DERİ (Dokunma duyusu) devreye girdi.
- Adım 3: Kahvaltı masasına oturduğunda ekmeğin ya da çayın o güzel kokusunu aldın. İşte burada BURUN (Koku alma duyusu) çalıştı.
- Adım 4: Kahvaltını yaparken peynirin, zeytinin tadına baktın. Burada DİL (Tat alma duyusu) görev yaptı.
- Adım 5: Kıyafetlerini seçerken renklerine baktın, odandaki eşyaları gördün. Burada da GÖZ (Görme duyusu) sana yardımcı oldu.
Gördüğün gibi, uyanır uyanmaz beş duyu organımızın hepsi harıl harıl çalışmaya başlıyor!
Etkinlik Sorusu: Duyu Organlarına Ait Yapılar (Şiir Analizi)
“Aşağıda Cahit Sıtkı Tarancı’nın şiirlerinden alınan bazı dizeler verilmiştir. Bu dizeleri okuyalım. Altı çizili dizelerde şairin sözünü ettiği varlıkların özellikleri hangi duyu organlarımızla algılanabilir?”
Şimdi şairin dizelerine dedektif gibi yaklaşalım ve altı çizili kısımlardaki ipuçlarını bulalım.
1. Şiir Dizeleri:
Gökyüzünün başka rengi de varmış!
Geç fark ettim taşın sert olduğunu.
Çözüm:
- Adım 1: Altı çizili cümleye bakalım: “Geç fark ettim taşın sert olduğunu.”
- Adım 2: Buradaki anahtar kelimemiz “sert” kelimesidir. Bir maddenin sert mi, yumuşak mı, pürüzlü mü yoksa kaygan mı olduğunu anlamamızı sağlayan duyu organımız hangisidir?
- Adım 3: Sayfanın altındaki “Hatırlayalım” kısmında da yazdığı gibi; maddelerin sıcaklık, sertlik gibi özelliklerini DERİ sayesinde algılarız.
Sonuç: Bu dizede Dokunma Duyusu (DERİ) kullanılmıştır.
2. Şiir Dizeleri:
Memleket isterim
Gök mavi, dal yeşil, tarla sarı olsun;
Kuşların, çiçeklerin diyarı olsun.
Çözüm:
- Adım 1: Altı çizili cümleye odaklanalım: “Gök mavi, dal yeşil, tarla sarı olsun;”
- Adım 2: Buradaki anahtar kelimelerimiz renklerdir: Mavi, Yeşil, Sarı.
- Adım 3: Çevremizdeki maddelerin rengini, şeklini ve boyutunu algılamamızı sağlayan duyu organımız hangisidir? Tabii ki gözlerimizdir.
Sonuç: Bu dizede Görme Duyusu (GÖZ) kullanılmıştır.
Özetle Sevgili Öğrencim;
Şair Cahit Sıtkı Tarancı, ilk şiirinde taşın sertliğini hissetmekten bahsederken DERİmize, ikinci şiirinde ise doğanın harika renklerini anlatırken GÖZümüze hitap etmiştir. Fen Bilimleri dersinde öğrendiğimiz bu bilgileri şiirlerde bile bulabilmek ne kadar harika değil mi? Başarılar dilerim!