Merhaba sevgili öğrencim, bugün seninle Fen Bilimleri dersinin “Duyu Organları” konusuyla ilgili bu güzel pekiştirme sorularını birlikte çözeceğiz. Görseldeki metinlerde meslekleri tanıdık, şimdi ise aşağıdaki “Öğrendiklerimizi Gözden Geçirelim” kısmındaki 4 soruyu adım adım inceleyelim. Hazırsan başlayalım!
1. Yasin sınıfta ön sıralarda otururken tahtada yazılanları net göremiyor fakat arka sıralarda otururken görebiliyor. Yasin’de görülen göz kusurunun adı ve tedavi yöntemi nedir?
Bu soruda Yasin’in görme problemini analiz etmemiz gerekiyor. Hadi adım adım düşünelim:
- Adım 1: Durumu Anlayalım. Yasin ön sırada otururken tahtayı (yani yakını) bulanık görüyor. Ancak arka sıraya geçtiğinde tahtayı (yani uzağı) net görebiliyor.
- Adım 2: Bilgimizi Hatırlayalım. Yakını iyi göremeyip, uzağı net görebilme durumuna biz Hipermetrop diyoruz. (Tam tersi olsaydı, yani uzağı göremeseydi Miyop olurdu).
- Adım 3: Tedaviyi Belirleyelim. Hipermetrop göz kusuru, görüntünün retinanın (ağ tabakanın) arkasına düşmesiyle oluşur. Görüntüyü öne çekip retina üzerine düşürmek için ışığı toplayan bir mercek kullanmalıyız.
Cevap: Yasin’de görülen göz kusuru Hipermetrop‘tur. Tedavi yöntemi ise ince kenarlı mercek (yakınsak mercek) kullanılarak yapılan gözlük veya lenslerdir.
2. Burun sağlığımızı korumak için alınması gereken tedbirler nelerdir?
Burnumuz hem koku alma organımız hem de solunum sistemimizin başlangıcıdır. Onu korumak için şu maddelere dikkat etmeliyiz:
- Burun kıllarını kesinlikle koparmamalıyız (Çünkü onlar havadaki tozları tutar).
- Burnumuzu karıştırmamalıyız, bu durum burnun iç yapısına zarar verebilir ve mikrop kapmasına neden olabilir.
- Ne olduğunu bilmediğimiz veya keskin kokulu (çamaşır suyu, asit gibi) maddeleri doğrudan koklamamalıyız. Bu maddeler koku almaçlarına zarar verebilir.
- Burun temizliğine özen göstermeliyiz.
- Sigara içilen ortamlardan uzak durmalıyız çünkü duman koku alma yeteneğini köreltir.
3. Dış ortamdan gelen seslerin işitilmesi sırasında sinirsel iletimin gerçekleşme aşamaları nelerdir?
Bir sesi duyabilmemiz için o sesin kulağımızda uzun bir yolculuk yapması gerekir. Hadi bu yolculuğu sırasıyla yazalım:
- Adım 1: Ses dalgaları kulak kepçesi tarafından toplanır.
- Adım 2: Sesler kulak yolu boyunca ilerler.
- Adım 3: Ses dalgaları kulak zarını titreştirir.
- Adım 4: Bu titreşimler orta kulaktaki kemikçiklere (Çekiç, Örs ve Üzengi) iletilir ve burada kuvvetlendirilir.
- Adım 5: Titreşimler oval pencereden geçerek iç kulağa, yani salyangoza ulaşır.
- Adım 6: Salyangozun içindeki işitme almaçları bu titreşimleri algılar ve bunları sinirsel mesajlara (elektrik sinyallerine) dönüştürür.
- Adım 7: Oluşan mesajlar işitme sinirleri aracılığıyla beyindeki işitme merkezine iletilir ve duyma gerçekleşir.
4. Acı besinler yediğimizde besinlerin tadını hemen algılayamayız. Bu durumun sebebi nedir?
Bu soru dilimizin yapısıyla ve tat alma bölgeleriyle ilgilidir. Şöyle açıklayabiliriz:
- Adım 1: Dilimizin üzerinde tatları algılayan farklı bölgelerin yoğunlaştığı yerler vardır. (Dil haritası olarak da bilinir).
- Adım 2: Tatlıyı en iyi dil ucu, tuzluyu ön yanlar, ekşiyi arka yanlar, acıyı ise en iyi dilin arka kısmı algılar.
- Adım 3: Bir besini ağzımıza attığımızda önce dilimizin ucuna ve ön kısımlarına değer. Acı tat tomurcukları ise dilin en arkasında yoğunlaşmıştır.
Cevap: Acı tadı algılayan tat tomurcukları (reseptörler) dilimizin en arka kısmında daha yoğun bulunur. Bu yüzden acı bir biber yediğimizde, besin dilin arka tarafına gidene kadar acıyı tam olarak hissetmeyiz, yuttuktan sonra veya besin arkaya ulaştığında acıyı daha net hissederiz.