Merhaba sevgili öğrencim! Fen Bilimleri dersimizin “Ses ve Özellikleri” konusuyla ilgili bu güzel ünite sonu değerlendirme sorusunu senin için adım adım inceleyip çözeceğim. Bu tür akış şemalarında dikkatli okumak ve bilgimizi doğru kullanmak çok önemlidir. Hadi gel, birlikte bakalım.
A. Bir öğrenci aşağıda verilen etkinlikte okuduğu ifade doğru ise “D”, yanlış ise “Y” yönünde ilerliyor. Buna göre;
a. Öğrenci etkinliği hatasız değerlendirdiğinde kaçıncı çıkışa ulaşır?
b. Kaç numaralı kutulardaki ifadeler doğrudur?
c. Kaç numaralı kutulardaki ifadeler yanlıştır? Yanlış olduğunu düşündüğünüz ifadelerin doğrularını defterinize yazınız.
ÇÖZÜM:
Öncelikle (a) şıkkını çözmek için 1. kutudan başlayarak doğru yolu bulalım:
Adım 1: İlk olarak 1 numaralı kutuyu okuyalım: “Aynı ses, farklı ortamlarda aynı duyulur.”
Bu ifade YANLIŞTIR. Çünkü sesin yayıldığı ortam (katı, sıvı, gaz) değiştikçe sesin duyulma şekli ve hızı değişir. Örneğin suyun içindeyken duyduğumuz taş sesi ile havadayken duyduğumuz taş sesi birbirinden farklıdır. Bu yüzden “Y” yolunu takip ederek 3 numaralı kutuya gidiyoruz.
Adım 2: Şimdi 3 numaralı kutuyu okuyalım: “Ses enerjisi başka enerji türlerine dönüşebilir.”
Bu ifade DOĞRUDUR. Ses bir enerjidir ve hareket veya ısı enerjisine dönüşebilir. Örneğin çok yüksek sesle müzik çalan bir hoparlörün önüne mum koyduğumuzda mum alevinin titreşmesi, ses enerjisinin hareket enerjisine dönüştüğünü gösterir. Bu yüzden “D” yolunu takip ederek 6 numaralı kutuya gidiyoruz.
Adım 3: Son olarak 6 numaralı kutuyu okuyalım: “Ses boşlukta yayılabilir.”
Bu ifade YANLIŞTIR. Sesin yayılabilmesi için maddesel bir ortama (katı, sıvı veya gaz) ihtiyaç vardır. Uzay gibi hava olmayan boşluklarda ses yayılmaz. Bu yüzden “Y” okunu takip ediyoruz.
Sonuç (a): Okları takip ettiğimizde (1 -> Y -> 3 -> D -> 6 -> Y) ulaştığımız çıkış 6. Çıkış‘tır.
Şimdi (b) şıkkı için kutulardaki tüm ifadeleri inceleyip hangilerinin DOĞRU olduğunu bulalım:
- 3. Kutu: “Ses enerjisi başka enerji türlerine dönüşebilir.” (DOĞRU)
- 5. Kutu: “Sesin yayılmasını engellemek için yapılan uygulamalara ses yalıtımı adı verilir.” (DOĞRU)
- 7. Kutu: “Farklı maddeler, farklı sesler çıkarır.” (DOĞRU – Örneğin tahta kaşıkla metal kaşığın çıkardığı sesler farklıdır.)
Sonuç (b): Doğru olan kutular: 3, 5 ve 7 numaralı kutulardır.
Son olarak (c) şıkkı için YANLIŞ olan ifadeleri bulalım ve doğrularını öğrenelim:
Yanlış olan kutular: 1, 2, 4 ve 6 numaralı kutulardır. Şimdi bunların doğrularını yazalım:
- 1. Kutu (Yanlış): “Aynı ses, farklı ortamlarda aynı duyulur.”
Doğrusu:Aynı ses, farklı ortamlarda farklı duyulur. - 2. Kutu (Yanlış): “Bir kaynaktan çıkan ses, tek yönde yayılır.”
Doğrusu:Bir kaynaktan çıkan ses, her yöne dalgalar halinde yayılır. - 4. Kutu (Yanlış): “Sonar cihazları sesin soğurulma özelliğinden yararlanılarak geliştirilmiştir.”
Doğrusu:Sonar cihazları sesin yansıma (yankı) özelliğinden yararlanılarak geliştirilmiştir. - 6. Kutu (Yanlış): “Ses boşlukta yayılabilir.”
Doğrusu:Ses boşlukta yayılmaz, yayılmak için maddesel bir ortama ihtiyaç duyar.
Umarım bu açıklamalarla konuyu daha iyi kavramışsındır. Başarılar dilerim!