Merhaba sevgili öğrencim! Ben Fen Bilimleri öğretmenin. Bugün seninle Güneş, Dünya ve Ay’ın hareketlerini ve gezegenlerimizi inceleyeceğiz. Fen bilimleri dersinde bu konuları öğrenmek, gökyüzüne baktığımızda neler olup bittiğini anlamamız için çok önemlidir. Hazırsan arkana yaslan, dikkatini topla ve görseldeki soruları birlikte adım adım çözelim.
C. Güneş, Dünya ve Ay aşağıdaki konumların hangisindeyken Güneş tutulması, hangisindeyken Ay tutulması meydana gelir? Nedenleriyle birlikte noktalı yerlere yazınız.
Bu bölümde bizden gök cisimlerinin sıralanışına bakarak hangi tutulma olduğunu bulmamız isteniyor. Burada kilit nokta kimin ortada olduğuna bakmaktır.
1. Görselin Analizi ve Çözümü:
Resme dikkatlice bakalım. En solda devasa ısı ve ışık kaynağımız Güneş var. Ortada üzerinde yaşadığımız Dünya var. En sağda ise uydumuz Ay bulunuyor.
Sıralama: Güneş – Dünya – Ay
Olayın Adı:Ay Tutulması
Nedeni: Güneş, Dünya ve Ay aynı doğrultuda sıralanmıştır. Dünya, Güneş ile Ay’ın arasına girmiştir. Bu durumda Dünya’nın gölgesi Ay’ın üzerine düşer ve Ay karanlıkta kalır. Biz buna Ay tutulması deriz. Unutma, Dünya ortadaysa Ay tutulur!
2. Görselin Analizi ve Çözümü:
İkinci resme bakalım. Yine solda Güneş var. Ancak bu sefer ortada küçük uydumuz Ay var. Sağ tarafta ise Dünya yer alıyor.
Sıralama: Güneş – Ay – Dünya
Olayın Adı:Güneş Tutulması
Nedeni: Güneş, Ay ve Dünya aynı doğrultuda sıralanmıştır. Ay, Güneş ile Dünya’nın arasına girmiştir. Ay, Güneş’ten gelen ışınları engeller ve Dünya’nın bir kısmına Ay’ın gölgesi düşer. O bölgedeki insanlar Güneş’i göremez. Buna Güneş tutulması deriz. Aklında şöyle tutabilirsin: Ay ortadaysa Güneş’in önünü kapatır!
Ç. Gezegenlerle ilgili aşağıda verilen tabloyu doldurunuz.
Şimdi Güneş sistemimizdeki komşularımızı, yani gezegenleri özelliklerine göre sınıflandıralım. Bu tabloyu doldururken gezegenlerin sırasını ve yapılarını hatırlamamız işimizi çok kolaylaştıracak.
1. Doğal uydusu olan gezegenler:
Güneş sistemimizde Merkür ve Venüs hariç diğer tüm gezegenlerin uydusu vardır. Listemiz şöyle:
- Dünya
- Mars
- Jüpiter
- Satürn
- Uranüs
- Neptün
2. Doğal uydusu olmayan gezegenler:
Güneş’e en yakın iki gezegenin uydusu yoktur. Yalnız kovboylar gibidirler.
- Merkür
- Venüs
3. Halkası olan gezegenler:
Genellikle Satürn’ün halkasıyla meşhur olduğunu biliriz ama aslında tüm “Dış Gezegenler”in (Gazsal gezegenlerin) halkası vardır.
- Jüpiter
- Satürn (En belirgin halka bundadır)
- Uranüs
- Neptün
4. Halkası olmayan gezegenler:
Karasal gezegenlerin, yani ilk dört gezegenin halkası yoktur.
- Merkür
- Venüs
- Dünya
- Mars
5. İç gezegenler:
Güneş sisteminin ilk dört gezegenine, kayalık yapıda oldukları için iç gezegenler deriz.
- Merkür
- Venüs
- Dünya
- Mars
6. Dış gezegenler:
Asteroid kuşağından sonra gelen, gaz yapılı dev gezegenlerdir.
- Jüpiter
- Satürn
- Uranüs
- Neptün
7. Güneş sistemindeki gezegenlerin büyükten küçüğe sıralanışı:
Bunu kodlayarak aklında tutabilirsin. En büyüğü “Dev” Jüpiter’dir.
- Jüpiter (En büyük)
- Satürn
- Uranüs
- Neptün
- Dünya
- Venüs
- Mars
- Merkür (En küçük)
8. Güneş sistemindeki gezegenlerin Güneş’e yakınlıklarına göre sıralanışı:
Bu sıralama, ezberlememiz gereken en temel sıralamadır. “Meraklı Vedat Dünkü Maçta Jale’ye Sordu: Umut Nasılsın?” gibi tekerlemelerle aklında tutabilirsin.
- Merkür (En yakın)
- Venüs
- Dünya
- Mars
- Jüpiter
- Satürn
- Uranüs
- Neptün (En uzak)
9. Karasal gezegenler:
Yüzeyi katı, kayalık olan gezegenlerdir. Bunlar aynı zamanda “İç Gezegenler”dir.
- Merkür
- Venüs
- Dünya
- Mars
10. Gazsal gezegenler:
Gazlardan oluşan dev gezegenlerdir. Bunlar aynı zamanda “Dış Gezegenler”dir.
- Jüpiter
- Satürn
- Uranüs
- Neptün
Aferin! Bütün soruları harika bir şekilde tamamladık. Gezegenlerin özelliklerini ve tutulmaları tekrar ederek bilgilerini pekiştirmeyi unutma. Başarılar dilerim!