2. Aşağıdaki olaylardan hangisi bir yönüyle diğerlerinden farklıdır?
A) Karbonhidratların tükürük sıvısındaki enzimlerle etkileşimi
B) Proteinlerin mide öz suyundaki enzimlerle etkileşimi
C) Yağların ince bağırsakta, pankreas öz suyundaki enzimlerle etkileşimi
D) Yağların ince bağırsakta safra sıvısıyla etkileşimi
Çözüm:
Merhaba sevgili öğrencim, bu soruda sindirim çeşitlerini hatırlamamız gerekiyor. Sindirim ikiye ayrılır: Fiziksel (Mekanik) Sindirim ve Kimyasal Sindirim.
- Kimyasal Sindirim: Besinlerin enzimler yardımıyla yapı taşlarına kadar parçalanmasıdır.
- Fiziksel Sindirim: Besinlerin çiğneme veya kas hareketleriyle, kimyasal yapısı bozulmadan sadece daha küçük parçalara ayrılmasıdır.
Şimdi şıklara tek tek bakalım:
Adım 1: A seçeneğinde “enzimlerle etkileşim” diyor. Bu kimyasal sindirimdir.
Adım 2: B seçeneğinde yine “enzimlerle etkileşim” ifadesi var. Bu da kimyasal sindirimdir.
Adım 3: C seçeneğinde de “enzimlerle etkileşim” denilmiş. Bu da kimyasal sindirimdir.
Adım 4: D seçeneğine dikkat edelim! Burada safra sıvısından bahsediliyor. Safra sıvısı içinde enzim bulunmaz. Safra, yağları fiziksel olarak küçük yağ damlacıklarına dönüştürür. Yani bu olay bir fiziksel (mekanik) sindirimdir.
Bu durumda A, B ve C şıkları kimyasal sindirim iken, D şıkkı fiziksel sindirimdir ve diğerlerinden farklıdır.
Doğru Cevap: D
3. Yandaki görsellerde vücudumuzda bulunan bazı kemikler verilmiştir. Bu kemiklerin ortak özelliği, aşağıdaki seçeneklerden hangisinde doğru verilmiştir?
A) Yapılarında oynamaz eklemler bulunur.
B) Yapılarındaki eklemlerin hareket yetenekleri sınırlıdır.
C) Yapılarında oynar eklemler bulunur.
D) Yassı kemiklerdir.
Çözüm:
Görsellere dikkatlice bakalım. İlk görselde bacak kemiklerini ve ayak bileğini, ikinci görselde ise el ve parmak kemiklerini görüyoruz. Bunlar kol ve bacaklarımızda bulunan uzun kemiklerdir.
Adım 1: Kol ve bacaklarımız hareketimizi sağlayan organlarımızdır. Koşmak, tutmak, yürümek gibi işleri yaparız.
Adım 2: Bu kadar çok hareket gerektiren bölgelerde kemiklerin birbirine bağlandığı yerlerdeki eklemlerin de çok rahat hareket etmesi gerekir.
Adım 3: Vücudumuzda hareket yeteneği en fazla olan eklem türü oynar eklemlerdir. Kol ve bacaklarımızdaki eklemler tam oynar eklemlerdir.
Şıkları incelediğimizde:
- A şıkkı yanlıştır, oynamaz eklemler kafatasında bulunur.
- B şıkkı yanlıştır, sınırlı hareket edenler omurgada bulunur.
- D şıkkı yanlıştır, bunlar yassı değil uzun kemiklerdir.
- C şıkkı doğrudur, kol ve bacaklarda oynar eklemler bulunur.
Doğru Cevap: C
4. Simge ve Alper vücudumuzda bulunan yapılardan biriyle ilgili olarak yukarıdaki bilgileri veriyorlar. Simge ve Alper aşağıdakilerden hangisiyle ilgili bilgi vermiştir?
Simge: Vücudumuzdaki yapı ve organlara oksijen taşırlar.
Alper: Kana kırmızı rengini verirler.
A) Kan pulcukları
B) Alyuvarlar
C) Diyafram
D) Akyuvarlar
Çözüm:
Kanın yapısını ve hücrelerini hatırlayalım. Kanımızda üç temel hücre grubu vardı: Alyuvarlar, Akyuvarlar ve Kan Pulcukları.
Adım 1: Simge’nin ipucu “Oksijen taşımak”. Vücudumuzda oksijeni akciğerlerden alıp hücrelere götüren, hücrelerdeki karbondioksiti alıp akciğerlere getiren hücreler Alyuvarlardır.
Adım 2: Alper’in ipucu “Kana kırmızı renk vermek”. Alyuvarların içinde “hemoglobin” denilen bir madde vardır. Bu madde demir içerir ve kana o bildiğimiz kırmızı rengini verir. Akyuvarlar beyazdır, kan pulcukları renksizdir.
Her iki ipucu da bizi doğrudan Alyuvarlara götürüyor.
Doğru Cevap: B
5. Kanında A ve Rh proteinleri bulunan bir kişinin kan grubu aşağıdakilerden hangisidir?
A) A Rh (+)
B) AB Rh (-)
C) A Rh (-)
D) 0 Rh (+)
Çözüm:
Kan gruplarını belirlerken alyuvarların üzerindeki proteinlere (antijenlere) bakarız.
Adım 1: Soruda kişinin kanında A proteini olduğu söylenmiş. Eğer sadece A proteini varsa bu kişinin kan grubu A Grubudur. (B proteini olsaydı B grubu, ikisi de olsaydı AB grubu, hiçbiri olmasaydı 0 grubu olurdu).
Adım 2: Ayrıca kanında Rh proteini de bulunuyormuş. Rh proteini varsa, kan grubu “Pozitif (+)” olarak adlandırılır. Eğer Rh proteini olmasaydı “Negatif (-)” derdik.
Adım 3: Bu iki bilgiyi birleştirelim:
A proteini var ->A
Rh proteini var ->Rh (+)
Sonuç olarak bu kişinin kan grubu A Rh (+) olur.
Doğru Cevap: A
6. Yandaki fotoğrafta bir insanın koşma anı verilmiştir. Bu insanın koşma anında; I. Dolaşım, II. Solunum, III. Destek ve hareket sistemlerinden hangileri birlikte görev yapar?
A) I ve II
B) I ve III
C) II ve III
D) I, II ve III
Çözüm:
Vücudumuzdaki sistemler bir fabrika gibi uyum içinde çalışır. Koşan bir insanı düşünelim:
Adım 1: Koşmak için bacak kaslarının kasılması, kemiklerin hareket etmesi gerekir. Yani III. Destek ve Hareket Sistemi kesinlikle çalışıyor.
Adım 2: Kasların çalışabilmesi için enerjiye ve oksijene ihtiyacı vardır. Bu oksijeni vücuda almak için daha hızlı nefes alıp veririz. Yani II. Solunum Sistemi devreye girer.
Adım 3: Solunum sistemiyle alınan oksijenin ve besinlerin kaslara taşınması gerekir. Bunu da kanı pompalayan kalp ve damarlar yapar. Kalp daha hızlı atar. Yani I. Dolaşım Sistemi de çok aktif çalışır.
Gördüğün gibi, koşma eylemi sırasında bu üç sistem de birbiriyle yardımlaşarak aynı anda çalışır.
Doğru Cevap: D