Merhaba sevgili öğrencim! Bugün seninle Fen Bilimleri dersimizin çok keyifli bir konusu olan “Sabit Süratli Hareket” konusunu inceleyeceğiz. Görseldeki metinleri ve örnekleri birlikte analiz edip, mantığını kavrayalım. Hazırsan başlayalım.
Soru 1: Düşünelim – Tartışalım Bölümü
Bazı otomobillerin sürat göstergelerinin yanda verilen görseldeki gibi sabit kalmasının sebebi nedir?
Çözüm ve Analiz:
Bu soruda bizden, bir arabanın hız göstergesindeki ibrenin neden hiç kıpırdamadan aynı sayıyı gösterdiğini yorumlamamız isteniyor.
Adım 1: Görsele dikkatlice bakalım. Sürat göstergesindeki ibre (kırmızı çubuk) belirli bir sayıda (örneğin 60 ile 80 arasında bir yerde) duruyor ve hareket etmiyor. Bir arabanın içindeyken ibrenin oynamaması ne anlama gelir?
Adım 2: Eğer ibre yukarı çıksaydı araba hızlanıyor, aşağı inseydi araba yavaşlıyor olurdu. İbre sabit durduğuna göre, araba hızlanmıyor veya yavaşlamıyor demektir.
Sonuç: Bu durumun sebebi, aracın eşit zaman aralıklarında eşit yollar almasıdır. Yani araç, hareketini hep aynı tempoda sürdürmektedir. Biz buna Fen Bilimlerinde “Sabit Süratli Hareket” diyoruz. Şoför gaza daha fazla basmıyor ya da frene basmıyor, yoluna aynı kararlılıkla devam ediyor.
Soru 2: Furkan’ın Oyuncak Arabası ve Tablo Analizi
Görselin alt kısmında Furkan’ın uzaktan kumandalı arabasıyla ilgili bir deney var. Buradaki verileri bir öğretmen gözüyle inceleyip sağlamasını yapalım. Metinde şu ifade yer alıyor:
Oyuncak araba, hareketi süresince her 5 saniyede 30 metre yol almıştır.
Bu ifadenin ve alttaki tablonun ne anlama geldiğini matematiksel olarak ispatlayalım.
Adım 1: İlk 5 Saniyeyi İnceleyelim
Tabloya bakıyoruz. Zaman 0’dan 5’e çıktığında (5 saniye geçmiş), alınan yol 0’dan 30 metreye çıkmış.
Arabanın bu aralıktaki süratini bulalım:
Sürat = Alınan Yol / Geçen Zaman
Sürat = 30 / 5 = 6 m/sn
Adım 2: İkinci 5 Saniyeyi İnceleyelim
Zaman 5. saniyeden 10. saniyeye gelmiş (Yine 5 saniye geçmiş).
Alınan yol 30 metreden 60 metreye çıkmış. Yani araba (60 – 30 = 30) metre daha yol gitmiş.
Sürat = 30 / 5 = 6 m/sn
Adım 3: Üçüncü 5 Saniyeyi İnceleyelim
Zaman 10. saniyeden 15. saniyeye gelmiş (Yine 5 saniye geçmiş).
Alınan yol 60 metreden 90 metreye çıkmış. Yani araba (90 – 60 = 30) metre daha yol gitmiş.
Sürat = 30 / 5 = 6 m/sn
Sonuç ve Değerlendirme:
Gördüğün gibi sevgili öğrencim, Furkan’ın arabası her 5 saniyelik dilimde tam olarak 30 metre yol gitmiş ve sürati hep 6 m/sn çıkmış. Sürat hiç değişmediği için Furkan’ın arabası da tıpkı yukarıdaki hız göstergesi örneğinde olduğu gibi sabit süratli hareket yapmaktadır.
Bu tabloyu kullanarak ileride seninle Yol-Zaman Grafiği çizmeyi de öğreneceğiz. Unutma, eğer bir hareketli eşit sürelerde eşit yollar gidiyorsa, sürati sabittir!