Merhaba sevgili öğrencim! Fen Bilimleri dersimizin en önemli ve keyifli konularından biri olan “Denetleyici ve Düzenleyici Sistemler” ünitesinden harika bir eşleştirme etkinliği ile karşı karşıyayız. Bu görselde merkezi sinir sistemi organlarımızın görevlerini hatırlayıp doğru eşleştirmeleri yapacağız. Hazırsan kalemini eline al, birlikte çözelim!
B. Aşağıda numaralarla belirtilen kutucuklar içinde beyin, beyincik, omurilik ve omurilik soğanının görev ve özellikleri verilmiştir. Bu görev ve özelliklerin hangi yapı ve organlarla ilgili olduğunu oklar yardımıyla örnekteki gibi belirtiniz.
1. Düşünme, yeni bilgiler öğrenme ve bilgileri hafızada tutma merkezidir.
Bu madde zaten örnek olarak verilmiş ve çözülmüş. Vücudumuzun yönetim merkezi, zekamızın, hafızamızın ve irademizin kaynağı olan organımız Beyindir. Bu yüzden ok işareti a. Beyin kutucuğuna gitmiştir.
2. İsteğimiz dışında çalışan iç organlarımızın kontrol merkezidir.
Adım 1: Burada anahtar kelimemiz “isteğimiz dışında” yani “istemsiz” çalışan organlar. Kalbimiz, midemiz, akciğerlerimiz biz düşünmeden çalışır.
Adım 2: Solunum, dolaşım, sindirim gibi hayatsal olayları kontrol eden ve “hayat düğümü” de denilen yapı hangisiydi? Evet, tabii ki Omurilik Soğanı.
Sonuç: 2 numaralı kutucuktan çıkan ok ç. Omurilik soğanı kutucuğuna gitmelidir.
3. Vücudun hareket ve denge merkezidir.
Adım 1: Bu cümlede görmemiz gereken sihirli kelime “Denge”dir.
Adım 2: İp cambazlarını düşün, dengede kalmak için kollarını açarlar. Vücudumuzun dengesini sağlayan, kulaktaki yarım daire kanallarıyla ortak çalışan yapı beyinciktir. Küçük beyin de deriz ona.
Sonuç: 3 numaralı kutucuktan çıkan ok b. Beyincik kutucuğuna gitmelidir.
4. Refleks davranışlarının gerçekleşmesini sağlar.
Adım 1: Elimizi sıcak bir şeye değdirdiğimizde hemen çekeriz. Buna “Refleks” diyoruz.
Adım 2: Reflekslerimizi kontrol eden, ani tehlikelere karşı vücudumuzu koruyan merkez omurganın içinde saklıdır.
Sonuç: 4 numaralı kutucuktan çıkan ok c. Omurilik kutucuğuna gitmelidir.
5. Acıkma, susama, uyku ve uyanıklık gibi olayları düzenler.
Adım 1: Vücudumuzun temel ihtiyaçlarını kim yönetir? Acıktığını hissetmek veya uykunun gelmesi vücudun genel yönetimiyle ilgilidir.
Adım 2: Beş duyumuzun merkezi ve vücudun genel yöneticisi olan yapı bu işlerden de sorumludur.
Sonuç: 5 numaralı kutucuktan çıkan ok a. Beyin kutucuğuna gitmelidir.
6. Organlardan beyne, beyinden organlara bilgi iletimini sağlayan sinirlerin geçtiği yapıdır.
Adım 1: Bunu vücudumuzdaki bir “otoban” veya “köprü” gibi düşünebilirsin. Beyin ile vücut arasındaki iletişimi sağlar.
Adım 2: Beyinden çıkan sinirler buradan çapraz geçerek vücuda dağılır. Bu iletim yolu omuriliğin kendisidir.
Sonuç: 6 numaralı kutucuktan çıkan ok c. Omurilik kutucuğuna gitmelidir.
7. Kan basıncını ve vücut sıcaklığını ayarlar.
Adım 1: Tıpkı acıkma ve susama gibi, vücudun iç dengesini (tansiyonu, ateşi) ayarlamak da ana komuta merkezinin işidir.
Adım 2: Bu karmaşık ve hayati düzenlemeleri en gelişmiş organımız yapar.
Sonuç: 7 numaralı kutucuktan çıkan ok a. Beyin kutucuğuna gitmelidir.
8. Kasların birbirleriyle uyumlu çalışmasını sağlar.
Adım 1: Burada anahtar kelimemiz “Uyumlu” yani koordinasyon.
Adım 2: Bir dansçının hareketlerini düşün veya bisiklet sürerken yaptığın hareketleri. Kasların düzenli ve dengeli çalışması yine denge merkezinin görevidir.
Sonuç: 8 numaralı kutucuktan çıkan ok b. Beyincik kutucuğuna gitmelidir.
Özetle Eşleştirmelerimiz Şöyle Olmalı:
- a. Beyin: 1, 5, 7
- b. Beyincik: 3, 8
- c. Omurilik: 4, 6
- ç. Omurilik Soğanı: 2
Harika bir iş çıkardık! Vücudumuzdaki bu sistemlerin ne kadar mükemmel çalıştığını görmek çok heyecan verici, değil mi? Başarılar dilerim!