Merhaba sevgili öğrencim, bugün Fen Bilimleri dersinden “Ses Yalıtımı” konusuyla ilgili harika bir etkinlik sayfasını inceliyoruz. Bu sayfada, muhtemelen sınıfta veya evde yaptığınız bir deneyin sonuçlarını değerlendirmeniz isteniyor. Deneyde, çalar saatleri farklı malzemelerle kaplanmış ayakkabı kutularına koyup ses şiddetini ölçtüğünüzü anlıyorum.
Hadi gel, “Sonuç Çıkaralım” bölümündeki soruları birlikte, adım adım ve anlaşılır bir şekilde cevaplayalım.
1. Soru: Tahminlerinizle deneyden elde ettiğiniz sonuçlar birbirleriyle uyumlu mudur?
Bu soru aslında senin deney öncesinde ne düşündüğünle ilgilidir. Ancak bilimsel olarak doğru bir gözlem yaptıysan, cevabını şu mantıkla oluşturmalısın:
- Adım 1: Deneye başlamadan önce genellikle şu tahmini yaparız: “Yumuşak, delikli (gözenekli) ve pürüzlü malzemeler (pamuk, sünger, yün gibi) sesi daha iyi engeller.”
- Adım 2: Deney sonucunda, bu yumuşak malzemelerle kaplı kutudan gelen sesin, kaplanmamış veya sert malzemeyle kaplı kutuya göre daha az duyulduğunu (daha kısık sesli olduğunu) fark etmiş olmalısın.
- Adım 3: Eğer tahminin ve sonucun bu yöndeyse, bunlar birbiriyle tutarlı demektir.
Cevap:
Evet, tahminlerimle sonuçlarım birbiriyle uyumludur. Deney öncesinde yumuşak ve gözenekli malzemelerin sesi daha iyi yalıtacağını düşünmüştüm. Deney sonunda da pamuk/sünger gibi malzemelerle kaplı kutudan sesin daha az duyulduğunu gözlemledim.
2. Soru: Ayakkabı kutularında bulunan çalar saatlerden çıkan seslerin farklı şiddette işitilmesinin sebebi nedir?
Bu soru, konunun en can alıcı noktasıdır. Neden bazı kutulardan çok ses gelirken bazılarından az ses geliyor? Hadi inceleyelim:
- Adım 1: Kutuları farklı malzemelerle kapladık. Her malzemenin yapısı (dokusu) farklıdır. Kimi sert ve düzdür, kimi yumuşak ve gözeneklidir.
- Adım 2: Ses dalgaları bir maddeye çarptığında, o madde sesi ya yansıtır ya da içine hapseder. Sesi içine hapsetmesine “Soğurulma” diyoruz.
- Adım 3: Gözenekli (delikli) ve pürüzlü malzemeler (strafor, pamuk, keçe gibi), içlerindeki hava boşlukları sayesinde sesi daha çok yutarlar, yani soğururlar. Bu yüzden ses dışarıya daha az çıkar.
Cevap:
Bunun sebebi, kutuları kapladığımız malzemelerin sesi soğurma (yutma) özelliklerinin birbirinden farklı olmasıdır. Gözenekli ve pürüzlü malzemeler sesi daha çok soğurduğu için sesin şiddeti azalmış, dışarıya daha az ses çıkmıştır. Sert ve pürüzsüz malzemeler ise sesi daha az soğurduğu için ses daha şiddetli duyulmuştur.
Öğretmenden Not: Sayfanın altındaki metinde de yazdığı gibi; ses yalıtımı yapmak ve gürültüyü azaltmak için sünger, kumaş, halı gibi gözenekli malzemeler kullanırız. Bu malzemeler sesi bir sünger gibi emer ve rahatsız olmamızı engeller. Bu konuyu çok iyi anladığını düşünüyorum, başarılar dilerim!
