Merhaba sevgili öğrencim! Ben senin Fen Bilimleri öğretmenin. Gönderdiğin çalışma kağıdındaki soruları senin için tek tek inceledim. Hadi gel, bu soruları birlikte adım adım çözelim ve konuları şöyle güzelce bir tekrar etmiş olalım.
1. Soru: Bir otomobilin yol-zaman grafiği yanda verilmiştir. Buna göre otomobil ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
Bu soru bir grafik okuma sorusu. Grafikleri okumak aslında bir haritayı okumak gibidir, bize yol gösterir. Hadi grafiğe yakından bakalım:
- Adım 1: Grafiğin dikey ekseni (yukarı doğru olan) Yol (km) bilgisini, yatay ekseni (sağa doğru olan) ise Zaman (sa.) bilgisini veriyor.
- Adım 2: Grafikteki çizgi dümdüz (doğrusal) bir şekilde yükseliyor. Bu ne demek biliyor musun? Bu araç sabit süratle hareket ediyor demek. Yani gaza basıp hızlanmıyor ya da frene basıp yavaşlamıyor. Hep aynı tempoda gidiyor. O zaman A şıkkı doğrudur.
- Adım 3: Şimdi grafikteki noktaları birleştirelim. Bakalım araç hangi saatte nerede?
4. saatte -> 200 km gitmiş. (D şıkkına bak: “4 saatte 200 km yol alır” diyor. Demek ki D şıkkı da doğru.)
8. saatte -> 400 km gitmiş.
12. saatte -> Grafikteki çizgiye bakıyoruz, 12’den yukarı çıkıp sola döndüğümüzde 600 km‘yi görüyoruz. - Adım 4: Şimdi şıklara tekrar bakalım. B şıkkında “12 saatte 800 km yol alır” demiş. Ama biz grafikte 12. saatin karşılığında 600 km olduğunu gördük. 800 km’yi 16. saatte alıyor. Demek ki bu ifade yanlış.
- Adım 5: C şıkkını da kontrol edelim. “Eşit zaman aralıklarında eşit yollar alır” diyor. Bakalım: Her 4 saatte bir araç 200 km yol gitmiş (4 saatte 200, 8 saatte 400…). Bu sabit süratin tanımıdır zaten. Bu da doğru.
Bizden yanlış olanı (söylenemez olanı) istediği için cevabımızı bulduk.
Doğru Cevap: B
2. Soru: Ayhan masaya 60 N büyüklüğünde itme kuvveti, Hasan ise 40 N büyüklüğünde çekme kuvveti uygulamaktadır. Buna göre aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
Burada kuvvetlerin yönünü ve büyüklüğünü doğru anlamamız çok önemli. Görsele ve metne dikkatlice bakalım.
- Adım 1: Yönleri belirleyelim. Resmin üzerindeki pusulaya bakarsak; Sağ taraf Doğu, Sol taraf Batı yönüdür.
- Adım 2: Ayhan ne yapıyor? Ayhan masanın solunda duruyor ve masayı itiyor. Ok işaretine bakarsan kuvvetin yönü soldan sağa doğru. Yani Ayhan kuvveti Doğu yönünde uyguluyor.
- Adım 3: Hasan ne yapıyor? Hasan masanın sağında duruyor ve masayı kendine doğru çekiyor. Ok işaretine bakarsan bu kuvvet de sağa doğru gidiyor. Yani Hasan da kuvveti Doğu yönünde uyguluyor.
- Adım 4: Şimdi elimizdeki bilgileri toparlayalım:
Ayhan -> 60 N (Doğu yönünde)
Hasan -> 40 N (Doğu yönünde)
İkisi de aynı yöne kuvvet uyguladığı için bu kuvvetler birbirine yardım eder, yani toplanır. - Adım 5: Şıkları inceleyelim:
A) Masa batı yönünde hareket eder: Hayır, herkes doğuya doğru asılıyor, masa doğuya gider. (Yanlış)
B) Ayhan ve Hasan’ın uyguladığı kuvvetler aynı yönlüdür: Evet! İkisi de doğuya doğru kuvvet uyguluyor. Biri iterek, biri çekerek ama yönleri aynı. (Doğru)
C) Masaya etki eden bileşke kuvvet 20 N büyüklüğündedir: Hayır. Aynı yönlü oldukları için toplarız:
60 + 40 = 100 N eder. Çıkarmayız. (Yanlış)
D) Kuvvetlerin doğrultusu farklıdır: Hayır, ikisi de yatay (Doğu-Batı) doğrultudadır. (Yanlış)
Doğru Cevap: B
3. Soru: Dört öğrencinin aynı mesafeyi koşma süreleri aşağıdaki tabloda verilmiştir. Hangi öğrencinin sürati en fazladır?
Bu soru aslında çok basit bir mantık sorusu. Sadece dikkatli düşünmen gerekiyor.
- Adım 1: Soruda bize “aynı mesafeyi” koştukları söylenmiş. Yani herkes aynı uzunluktaki parkurda yarışıyor.
- Adım 2: Bir yarışta en hızlı olan (sürati en fazla olan) kişi kimdir? Yarışı en kısa sürede bitiren kişidir, değil mi?
- Adım 3: Tablodaki süreleri inceleyelim:
Recep: 22 saniye
Hakan: 19 saniye
Sinem: 17 saniye
Yasemin: 26 saniye - Adım 4: Sayılara baktığımızda en küçük sayı 17’dir. Yani Sinem bu mesafeyi diğerlerinden daha çabuk koşmuştur. Süresi en az olanın, sürati en fazladır.
Bu durumda en hızlı koşan öğrencimiz Sinem’dir.
Doğru Cevap: C
Umarım çözümler anlaşılır olmuştur. Fen bilimlerinde grafik okurken çizgilere, kuvvet sorularında okların yönüne ve sürat sorularında süre ile hızın ters orantılı olduğuna (kısa süre = çok hız) her zaman dikkat etmelisin. Başarılar dilerim!