Merhaba sevgili öğrencim, seninle bu Fen Bilimleri ünitesi değerlendirme sorularını birlikte inceleyip çözelim. Adım adım ilerleyerek konuları iyice pekiştirelim. Hazırsan başlıyoruz!
A. Sürtünmesiz yatay düzlemde bulunan bir kutuya etki eden kuvvetler aşağıda verilmiştir. Kutuya etki eden kuvvetlerin özellikleriyle ilgili olarak aşağıda verilen tabloyu doldurunuz.
Bu soruda kuvvetin üç temel özelliğini (Yön, Doğrultu ve Büyüklük) belirlememiz isteniyor. Görsele dikkatlice bakalım. Unutma, doğrultu kuvvetin üzerinde bulunduğu şerittir (örneğin Doğu-Batı şeridi), yön ise okun ucunun gösterdiği taraftır.
Çözüm Adımları:
Adım 1: 1. Kuvveti İnceleyelim
Görselde “1. kuvvet = 6 N” yazan okun ucu sağ tarafı, yani Doğu‘yu gösteriyor. Bu kuvvet yatay bir çizgide olduğu için doğrultusu Doğu-Batı doğrultusudur.
- Yön: Doğu
- Doğrultu: Doğu – Batı
- Büyüklük (N): 6 N
Adım 2: 2. Kuvveti İnceleyelim
Görselde “2. kuvvet = 5 N” yazan okun ucu sol tarafı, yani Batı‘yı gösteriyor. Bu kuvvet de aynı yatay çizgide olduğu için doğrultusu yine Doğu-Batı’dır.
- Yön: Batı
- Doğrultu: Doğu – Batı
- Büyüklük (N): 5 N
Tabloyu şu şekilde doldurmalısın:
1. Kuvvet: Yön: Doğu | Doğrultu: Doğu-Batı | Büyüklük: 6 N
2. Kuvvet: Yön: Batı | Doğrultu: Doğu-Batı | Büyüklük: 5 N
B. 6A sınıfındaki altı öğrencinin halat çekme oyununda halata uyguladıkları kuvvetler aşağıda verilmiştir. Halat çekme oyununda Serpil, Simge ve Ahmet A takımında; Yasin, Emine ve Kemal ise B takımındadır. Buna göre halat çekme oyununu hangi takım kazanır? Sebepleriyle aşağıdaki noktalı yerlere yazınız.
Bu soruda takımların toplam kuvvetlerini (bileşke kuvveti) bulup karşılaştırmamız gerekiyor. Büyük kuvvete sahip olan takım halatı kendi tarafına çekecek ve kazanacaktır.
Çözüm Adımları:
Adım 1: A Takımının Toplam Kuvvetini Bulalım
A takımında Serpil, Simge ve Ahmet var. Tablodan kuvvetlerini bulup toplayalım.
Serpil: 120 N, Ahmet: 90 N, Simge: 100 N.
120
100
+ 90
——
310 N (A Takımının Toplam Kuvveti)
Adım 2: B Takımının Toplam Kuvvetini Bulalım
B takımında Yasin, Emine ve Kemal var. Tablodan kuvvetlerini bulup toplayalım.
Yasin: 90 N, Emine: 130 N, Kemal: 140 N.
140
130
+ 90
——
360 N (B Takımının Toplam Kuvveti)
Adım 3: Karşılaştırma ve Sonuç
Şimdi iki takımın kuvvetlerini kıyaslayalım.
B Takımı (360 N) > A Takımı (310 N)
Cevap:
Oyunu B Takımı kazanır. Çünkü B takımının uyguladığı toplam kuvvet (360 N), A takımının uyguladığı toplam kuvvetten (310 N) daha büyüktür. Bileşke kuvvet B takımı yönündedir.
C. Aşağıdaki cümlelerde verilen boşlukları, kutularda verilen ifadelerden uygun olanlarıyla tamamlayınız.
Burada öğrendiğimiz kavramları doğru yerlere yerleştireceğiz. İpuçlarını yakalayarak gidelim.
Çözüm Adımları:
1. Soru: “Hareketli bir varlığın birim zamanda aldığı yola ……………….. denir.”
Açıklama: Birim zamanda alınan yolun tanımı sürattir.
Cevap:sürat
2. Soru: “İki veya daha fazla kuvvetin yaptığı etkiyi tek başına yapan kuvvete ……………….. denir.”
Açıklama: Birden fazla kuvvetin toplam etkisine net kuvvet veya bileşke kuvvet diyoruz.
Cevap:bileşke kuvvet
3. Soru: “Durmakta olan cisimler ……………….. kuvvetlerin etkisi altındadır.”
Açıklama: Bir cisim duruyorsa üzerindeki net kuvvet sıfırdır, yani kuvvetler birbirini dengelemiştir.
Cevap:dengelenmiş
4. Soru: “……………….. sürat birimidir.”
Açıklama: Kutucuklara baktığımızda birim olarak kilometre/saat ifadesini görüyoruz.
Cevap:km/sa.
5. Soru: “Kuvvetin yön, doğrultu ve ……………….. gibi özellikleri vardır.”
Açıklama: A bölümündeki soruda da yaptığımız gibi, kuvvetin üç temel özelliği vardır: Yön, doğrultu ve büyüklük (şiddet).
Cevap:büyüklük
6. Soru: “Yokuştan aşağı hızlanarak inen bisiklet ……………….. kuvvetlerin etkisi altındadır.”
Açıklama: Eğer bir cisim hızlanıyor veya yavaşlıyorsa (sürati değişiyorsa), kuvvetler birbirini dengelemiyor demektir. Yani net kuvvet sıfırdan farklıdır.
Cevap:dengelenmemiş