Merhaba sevgili öğrencim! Ben Fen Bilimleri öğretmeninim. Seninle birlikte bu sayfadaki kuvvet ve hareket sorularını adım adım inceleyip çözeceğiz. Hazırsan başlayalım, dikkatle dinle.
1. Soru: Bir cisme etki eden iki kuvvet yandaki görselde verilmiştir. Buna göre cisme etki eden kuvvetlerin; Yön, Doğrultu, Büyüklük özelliklerinden hangileri aynıdır?
Bu soruda görseldeki mavi kutuya etki eden iki oku (kuvveti) incelememiz gerekiyor. Hadi özellikleri tek tek kontrol edelim:
Adım 1: Yönlerini İnceleyelim
Görsele baktığımızda sol taraftaki kuvvetin ok ucu Batı‘yı, sağ taraftaki kuvvetin ok ucu ise Doğu‘yu gösteriyor. Biri sağa, biri sola bakıyor.
Sonuç: Yönleri farklıdır.
Adım 2: Büyüklüklerini İnceleyelim
Kuvvetlerin büyüklükleri üzerlerinde yazan sayılardır. Sol taraftaki kuvvet 2 N, sağ taraftaki kuvvet 4 N büyüklüğündedir.
Sonuç: Büyüklükleri farklıdır.
Adım 3: Doğrultularını İnceleyelim
İşte burası çok önemli! Doğrultu, kuvvetin üzerinde bulunduğu şerit veya yol gibidir. Her iki kuvvet de yatay düzlemde (Doğu-Batı ekseninde) duruyor. Yani ikisi de aynı yatay çizgi üzerinde hareket ettirmeye çalışıyor.
Sonuç: Doğrultuları aynıdır (Doğu-Batı doğrultusu).
Cevap: Sadece Doğrultu özellikleri aynıdır.
2. Soru: Aşağıdaki oyuncak arabalardan hangileri dengelenmiş kuvvetlerin etkisi altındadır? Nedeniyle birlikte açıklayınız.
Bir cismin “dengelenmiş kuvvetlerin” etkisinde olması için üzerine etki eden kuvvetlerin toplamının (net kuvvetin) 0 (sıfır) olması gerekir. Hadi arabaları tek tek hesaplayalım.
Adım 1: K Arabasını İnceleyelim
Arabaya etki eden oklara bakıyoruz. 8 N’luk kuvvet sola (Batı), 5 N’luk kuvvet de sola (Batı) doğru itiyor. İkisi de aynı yöne baktığı için toplarız.
Net Kuvvet = 8 N + 5 N = 13 N (Batı yönünde).
Sonuç 0 olmadığı için bu dengelenmemiş kuvvettir.
Adım 2: L Arabasını İnceleyelim
Burada 3 N’luk kuvvet sağa (Doğu), diğer 3 N’luk kuvvet sola (Batı) itiyor. Zıt yönlü oldukları için çıkarırız.
Net Kuvvet = 3 N – 3 N = 0 N.
Sonuç 0 olduğu için L arabası dengelenmiş kuvvetlerin etkisindedir.
Adım 3: M Arabasını İnceleyelim
5 N’luk kuvvet sola, 10 N’luk kuvvet sağa çekiyor. Zıt yönlüler.
Net Kuvvet = 10 N – 5 N = 5 N (Doğu yönünde).
Sonuç 0 değil, bu yüzden dengelenmemiş kuvvettir.
Adım 4: N Arabasını İnceleyelim
2 N’luk kuvvet sola, diğer 2 N’luk kuvvet sağa çekiyor. Zıt yönlüler.
Net Kuvvet = 2 N – 2 N = 0 N.
Sonuç 0 olduğu için N arabası dengelenmiş kuvvetlerin etkisindedir.
Cevap:L ve N arabaları dengelenmiş kuvvetlerin etkisi altındadır. Çünkü bu arabalara etki eden zıt yönlü kuvvetlerin büyüklükleri eşittir ve net kuvvet sıfırdır.
3. Soru: Bir halat çekme yarışmasına katılan dört öğrencinin halatlara aynı doğrultuda uyguladıkları kuvvet değerleri aşağıdaki tabloda verilmiştir.
Tablo Verileri: Esra: 50N, Hasan: 40N, Selçuk: 70N, Nazlı: 60N.
Takımlar: Bir uçta Esra ile Nazlı, diğer uçta Hasan ile Selçuk var.
Önce takımların toplam kuvvetlerini bulalım. İşlemleri senin için alt alta yapıyorum.
Adım 1: 1. Takımın (Esra ve Nazlı) Kuvvetini Bulalım
50
+ 60
—–
110 N (Esra ve Nazlı’nın toplam kuvveti)
Adım 2: 2. Takımın (Hasan ve Selçuk) Kuvvetini Bulalım
40
+ 70
—–
110 N (Hasan ve Selçuk’un toplam kuvveti)
Adım 3: Durumu Analiz Edelim
Halatın bir ucu 110 N ile çekiliyor, diğer ucu da 110 N ile çekiliyor. İki tarafın kuvveti birbirine eşit! Bu durumda halata etki eden Net Kuvvet = 110 – 110 = 0 olur. Yani halat dengelenmiş kuvvetlerin etkisindedir ve hareket etmez (yenişemezler).
Adım 4: Tabloyu Dolduralım (D: Doğru, Y: Yanlış)
- 1. İfade: Halat dengelenmiş kuvvetlerin etkisindedir.
Açıklama: Evet, net kuvvet 0 olduğu için dengelenmiştir.
Cevap: D (Doğru) - 2. İfade: Halat dengelenmemiş kuvvetlerin etkisindedir.
Açıklama: Hayır, net kuvvet 0’dır.
Cevap: Y (Yanlış) - 3. İfade: Oyunu Hasan ile Selçuk kazanır.
Açıklama: Hayır, kuvvetler eşit olduğu için kimse kazanamaz, berabere kalırlar.
Cevap: Y (Yanlış) - 4. İfade: Oyunu Esra ile Nazlı kazanır.
Açıklama: Hayır, berabere kalırlar.
Cevap: Y (Yanlış) - 5. İfade: Halat hareket etmez.
Açıklama: Evet, dengelenmiş kuvvetlerde cisim duruyorsa durmaya devam eder.
Cevap: D (Doğru)
Umarım çözümler anlaşılır olmuştur. Fen Bilimleri dersinde kuvvetleri toplarken yönlerine çok dikkat etmelisin. Başarılar dilerim!