Merhaba sevgili öğrencim, bugün seninle Fen Bilimleri dersinin en temel ve eğlenceli konularından biri olan “Vücudumuzdaki Sistemler” ünitesine ait bu kavram haritasını inceleyeceğiz. Kavram haritaları, bilgilerimizi zihnimizde düzenlememize çok yardımcı olur. Haritanın merkezinde “Vücudumuzdaki Sistemler” var ve oklar bizi bu sistemlerin isimlerine, bölümlerine veya görevlerine götürüyor. Hadi gel, bu bulmacayı adım adım, bir dedektif gibi ipuçlarını takip ederek çözelim.
Ç. Aşağıdaki kavram haritasındaki boş bırakılan kutucukları uygun ifadelerle tamamlayınız.
Çözüm Adımları:
Öncelikle haritanın en üst kısmından, 1 ve 2 numaralı kutucuklardan başlayalım.
- Adım 1 (2 numaralı kutu): Haritanın tam ortasındaki pembe beşgen “Vücudumuzdaki Sistemler” diyor. Buradan yukarı çıkan ok 2 numaralı kutuya gidiyor. 2 numaralı kutudan çıkan oklar ise “Kas sistemi” ve “1 numaralı kutu”dan oluştuğunu söylüyor. Vücudumuzda kaslar ve kemiklerin (iskeletin) oluşturduğu ana yapıya biz ne diyorduk? Evet, doğru bildin! Bu, Destek ve Hareket Sistemidir. Yani 2 numaralı kutuya “Destek ve Hareket Sistemi” yazmalıyız.
- Adım 2 (1 numaralı kutu): Destek ve Hareket Sistemi iki temel yapıdan oluşur: Biri zaten yazılmış olan “Kas sistemi”, diğeri ise kemiklerimizin oluşturduğu sistemdir. Buna da İskelet sistemi diyoruz. 1 numaralı kutuya “İskelet sistemi” gelmeli.
Şimdi haritanın sağ tarafına, 3 ve 4 numaralı kutucuklara bakalım.
- Adım 3 (3 numaralı kutu): Merkezden sağa giden ok, bir sisteme işaret ediyor. Bu sistemin altındaki oklara bakarsak; “Kan”, “Kalp” ve “4 numaralı kutu”dan oluştuğunu görüyoruz. Kanı vücudumuza pompalayan kalp ve kanın içinde dolaştığı yapılar hangi sisteme aittir? Tabii ki Dolaşım sistemi. 3 numaralı kutuya “Dolaşım sistemi” yazıyoruz.
- Adım 4 (4 numaralı kutu): Dolaşım sistemini oluşturan üçlü saç ayağını hatırla: Kalp, Kan ve kanın içinde aktığı borular yani Damarlar. Bu yüzden 4 numaralı kutuya “Damarlar” yazmalısın.
Haritanın en altına, 5 numaralı kutuya inelim.
- Adım 5 (5 numaralı kutu): Merkezden aşağı inen ok “Boşaltım sistemi”ni göstermiş. Boşaltım sisteminden çıkan ok ise “görevidir” diyerek 5 numaralı kutuyu işaret ediyor. Boşaltım sisteminin temel görevi nedir? Kanı süzerek zararlı maddeleri dışarı atmaktır. Buraya “Kanı süzerek atık maddeleri vücuttan uzaklaştırmak” veya kısaca “Vücuttaki atık maddeleri uzaklaştırmak” yazabiliriz.
Şimdi sol tarafa, 6 numaralı kutuya bakalım.
- Adım 6 (6 numaralı kutu): Sol tarafta “Solunum sistemi” var. Ok yine “görevidir” diyerek 6 numaralı kutuyu göstermiş. Solunum sisteminin görevi nefes alıp vermektir, değil mi? Yani vücudun ihtiyacı olan oksijeni alıp, zararlı olan karbondioksiti dışarı atmaktır. O halde buraya “Vücudun ihtiyacı olan oksijeni alıp, karbondioksiti uzaklaştırmak” yazıyoruz.
Son olarak sol üstteki 7 numaralı kutuyu çözelim.
- Adım 7 (7 numaralı kutu): 7 numaralı kutudan çıkan ok “görevidir” diyor ve görevinin “Besinlerin sindirilmesini sağlar” olduğunu belirtiyor. Besinleri parçalayıp kana karışacak hale getiren sistemimiz hangisiydi? Harikasın, Sindirim sistemi! 7 numaralı kutuya da “Sindirim sistemi” yazıyoruz.
Hadi cevapları toplu halde, senin defterine yazabileceğin şekilde listeleyelim:
1. İskelet sistemi
2. Destek ve Hareket Sistemi
3. Dolaşım sistemi
4. Damarlar
5. Atık maddelerin vücuttan uzaklaştırılmasını sağlamak
6. Vücuda oksijen alıp karbondioksiti vermek
7. Sindirim sistemi
Gördüğün gibi, vücudumuzdaki sistemler bir fabrika gibi düzenli çalışıyor ve her birinin çok önemli görevleri var. Bu kavram haritası sayesinde bütün sistemleri bir arada görmüş oldun. Başarılarının devamını dilerim!