Merhaba sevgili öğrencim! Bugün seninle Fen Bilimleri dersinden vücudumuzdaki sistemler ve organlarla ilgili harika bir etkinlik yapacağız. Görseldeki organları tanıyıp görevlerini hatırlayacağız, ardından aşağıdaki soruları birlikte cevaplayacağız. Hazırsan başlayalım!
B. Aşağıdaki görsellerde verilen yapı ve organların isimlerini ve görevlerini defterinize yazınız.
1. Görsel: İskelet
Bu görselde kemiklerden oluşmuş yapıya bakıyoruz.
- İsim: İskelet
- Görevi: Vücudumuza şekil verir, dik durmamızı sağlar, iç organlarımızı (kalp, akciğer gibi) dış etkilerden korur ve kaslarla birlikte hareket etmemizi sağlar. Ayrıca kemiklerimizde kan hücresi üretimi gerçekleşir ve kalsiyum gibi mineralleri depolar.
2. Görsel: Mide
Sindirim sisteminin en önemli parçalarından biri olan “J” harfine benzeyen bu organı hemen tanıdın değil mi?
- İsim: Mide
- Görevi: Besinleri kasılıp gevşeme hareketleriyle bulamaç haline getirir (fiziksel sindirim). Ayrıca salgıladığı mide öz suyu ve enzimlerle proteinlerin kimyasal sindirimini başlatır.
3. Görsel: Karaciğer
Vücudumuzun en büyük iç organı olan bu koyu kırmızı yapıyı inceleyelim.
- İsim: Karaciğer
- Görevi: Sindirim sisteminde çok önemli bir görevi vardır; safra adı verilen bir sıvı üretir. Bu sıvı yağların fiziksel (mekanik) sindirimini sağlar. Ayrıca kanımızdaki zehirli maddeleri temizler ve vitamin depolar.
4. Görsel: Böbrekler
Belimizin iki yanında bulunan ve şekli kuru fasulyeye benzeyen bu ikili organımız boşaltım sisteminin kahramanlarıdır.
- İsim: Böbrekler
- Görevi: Kanı süzerek içindeki zararlı atık maddeleri (üre gibi) ve fazla suyu temizler. Bu işlem sonucunda idrar oluşur. Yani kanımızı temizleyen bir filtre gibidirler.
5. Görsel: Kalp
Göğüs kafesimizin içinde, sol tarafa yakın duran ve hiç durmadan çalışan o güçlü kası görüyoruz.
- İsim: Kalp
- Görevi: Vücudumuzdaki kanı damarlar aracılığıyla tüm vücuda pompalar. Böylece hücrelerimize besin ve oksijen taşınmasını sağlar.
6. Görsel: Akciğerler
Solunum sistemimizin temel organı olan, süngerimsi yapıdaki bu organı tanıyalım.
- İsim: Akciğerler
- Görevi: Solunum yapmamızı sağlar. Dışarıdan aldığımız havadaki oksijeni kana geçirir, kandaki karbondioksiti ise dışarı atar. Buna gaz alışverişi denir.
C. Aşağıdaki soruların cevaplarını defterinize yazınız.
1. Soru: Kalp, kalın bağırsak ve kollarımızda ne tür kaslar bulunur?
Vücudumuzda kaslar çalışma prensiplerine ve yapılarına göre ayrılır. Hadi tek tek inceleyelim:
- Kalp: Sadece kalpte bulunan, yapısı çizgili kasa ama çalışması düz kasa benzeyen özel bir kas türü olan Kalp Kası bulunur. İsteğimiz dışında, düzenli ve sürekli çalışır.
- Kalın Bağırsak: İç organlarımızda (kalp hariç) bulunan kas türüdür. Burada Düz Kas bulunur. İsteğimiz dışında, yavaş ve düzenli çalışır.
- Kollarımız: İskeletimizi saran ve isteğimizle hareket ettirdiğimiz kaslardır. Burada Çizgili Kas bulunur. İsteğimizle, hızlı çalışır ama çabuk yorulur.
2. Soru: Karaciğerin sindirimdeki görevi nedir?
Karaciğer sindirimin “yardımcı” organıdır. Besinler doğrudan karaciğerin içine girmez.
- Cevap: Karaciğer, safra adı verilen bir salgı üretir ve bunu ince bağırsağa gönderir. Safra sıvısı, büyük yağ moleküllerini daha küçük yağ damlacıklarına dönüştürür. Buna yağların fiziksel (mekanik) sindirimi denir. Böylece yağların sindirimi kolaylaşır.
3. Soru: Kan hücreleri nelerdir? Kan hücrelerinin görevlerini açıklayınız.
Kanımızın içinde yüzen üç temel hücre grubu vardır. Bunları bir takım gibi düşünebilirsin:
- Alyuvarlar: Kanımıza kırmızı rengini veren hücrelerdir. Görevi, oksijeni akciğerlerden alıp hücrelere taşımak ve hücrelerdeki karbondioksiti akciğerlere geri getirmektir.
- Akyuvarlar: Vücudumuzun askerleridir. Vücudumuza giren mikroplarla savaşarak bizi hastalıklara karşı korurlar.
- Kan Pulcukları: Bir yerimiz kesildiğinde devreye girerler. Kanın pıhtılaşmasını sağlayarak kanamayı durdururlar.
4. Soru: Dış ortamdan aldığımız hava, vücudumuzda sırayla hangi organlardan geçer?
Nefes aldığımızda hava şu yolu izler:
Adım 1: Burun (Hava burada ısınır, nemlenir ve temizlenir.)
Adım 2: Yutak (Havanın gırtlağa iletilmesini sağlar.)
Adım 3: Gırtlak (Ses tellerimiz buradadır, havayı soluk borusuna iletir.)
Adım 4: Soluk Borusu (Havayı akciğerlere taşır.)
Adım 5: Akciğerler (Sırasıyla Bronşlar, Bronşçuklar ve en son Alveollere ulaşır.)
Sıralama kısaca şöyledir:Burun -> Yutak -> Gırtlak -> Soluk Borusu -> Akciğerler.
5. Soru: Akciğerler ve derinin boşaltımdaki görevi nedir?
Boşaltım sadece böbreklerle yapılmaz, atık maddeleri atan diğer organlarımızı hatırlayalım:
- Akciğerler: Solunum sonucu oluşan atık madde olan karbondioksiti ve bir miktar su buharını nefes vererek vücuttan dışarı atar.
- Deri: Vücudumuzdaki fazla suyu ve tuzu terleme yoluyla dışarı atar. Böylece hem boşaltıma yardımcı olur hem de vücut sıcaklığını dengeler.
Harika bir iş çıkardın! Bu konuları tekrar ederek bilgilerini pekiştirebilirsin. Başarılar dilerim!