Merhaba sevgili öğrencim! Bugün seninle Fen Bilimleri dersimizin en önemli konularından biri olan Solunum Sistemi üzerine harika bir tekrar yapacağız. Görseldeki etkinlikler, vücudumuzun nasıl nefes alıp verdiğini ve organların görevlerini anlamamız için çok güzel hazırlanmış. Hadi gel, bu soruları birlikte, adım adım ve keyifle çözelim.
A. Solunum sistemindeki yapı ve organlarla bunların özellik ve görevlerini örnekteki gibi eşleştiriniz.
Bu bölümde sol taraftaki tanımları okuyup, sağ taraftaki doğru organla eşleştirmemiz gerekiyor. Haydi başlayalım!
1. Göğüs kafesinde bulunan ve karbondioksidin vücut dışına atılmasını sağlayan organdır.
Bu sorunun cevabı örnek olarak zaten verilmiş. Vücudumuzdaki gaz değişiminin (oksijen alıp karbondioksit verme) yapıldığı temel organımız Akciğerlerdir. Zaten ok işaretiyle c seçeneğine götürülmüş.
Cevap: c. Akciğerler
2. Alınan havayı nemlendirir, ısıtır ve mikroplardan arındırır.
Nefes almaya başladığımız ilk yer neresidir? Burnumuzdur. Burnumuzun içindeki kıllar ve mukus tabakası sayesinde hava hem ısınır, hem nemlenir hem de temizlenir. Bu yüzden ağızdan değil, burundan nefes almak daha sağlıklıdır.
Cevap: ç. Burun
3. Soluk alma sırasında burundan gelen havayı gırtlağa iletir.
Burnumuzun hemen arkasında bulunan ve hem yemeklerin hem de havanın geçtiği bir kavşak noktası vardır. Buradan hava gırtlağa doğru yola çıkar. Bu yapıya Yutak diyoruz.
Cevap: a. Yutak
4. Soluk alma sırasında gırtlaktan geçen havayı akciğerlere iletir.
Gırtlaktan geçen havanın akciğerlere ulaşması için uzun bir borudan geçmesi gerekir. Kıkırdak halkalardan oluşan bu yapıya Soluk Borusu adını veriyoruz.
Cevap: b. Soluk borusu
5. Soluk alma sırasında düzleşerek akciğerlerin hacminin artmasını sağlar.
Akciğerlerimizin hemen altında bulunan güçlü bir kas vardır. Bu kas kasılıp düzleştiğinde göğüs kafesimiz genişler ve nefes alırız. Bu önemli kasın adı Diyaframdır.
Cevap: d. Diyafram
B. Aşağıdaki cümlelerde verilen noktalı yerlere “soluk alırken” veya “soluk verirken” ifadelerinden uygun olanı yazınız.
Şimdi soluk alıp verme mekanizmasını hatırlayalım. Soluk alırken göğüs kafesimiz genişler, diyafram düzleşir. Soluk verirken ise tam tersi olur, göğüs kafesimiz daralır ve diyafram kubbeleşir. Buna göre boşlukları dolduralım.
1. ……………………………………………. diyafram kası gevşeyerek kubbeleşir.
Diyafram kası gevşediğinde yukarı doğru çıkar ve kubbe şeklini alır. Bu sırada akciğerleri sıkıştırarak havanın dışarı atılmasını sağlar. Yani nefes veriyoruzdur.
Cevap: Soluk verirken
2. ……………………………………………. göğüs boşluğunun hacmi artar.
Havanın içeri dolabilmesi için yer açılması gerekir. Göğüs kafesi genişler ve hacim artar ki akciğerler hava ile dolabilsin.
Cevap: Soluk alırken
3. ……………………………………………. akciğerlerin hacmi azalır.
İçerideki kirli havayı dışarı atmak için akciğerlerin küçülmesi ve sıkışması gerekir. Hacim azaldığında iç basınç artar ve hava dışarı çıkar.
Cevap: Soluk verirken
4. ……………………………………………. diyafram kası kasılarak düzleşir.
Nefes alabilmek için diyafram kası aşağıya doğru hareket eder, yani kasılır ve düz bir hal alır. Böylece göğüs boşluğunda yer açılır.
Cevap: Soluk alırken
5. ……………………………………………. oksijen bakımından zengin hava akciğerlere geçer.
Dışarıdaki temiz havayı (oksijeni) vücudumuza ne zaman alırız? Tabii ki nefes aldığımızda.
Cevap: Soluk alırken
6. ……………………………………………. kaburgalar arasındaki kaslar gevşer.
Nefes alırken kaburgalar arası kaslar kasılarak göğüs kafesini yukarı kaldırır. Nefes verirken ise bu kaslar gevşer ve göğüs kafesi aşağı iner, daralır.
Cevap: Soluk verirken
Konuyu harika bir şekilde tekrar ettik! Unutma, soluk alıp verme sırasında diyafram ve kaburgalar arası kaslar zıt değil, uyumlu çalışır; ikisi de kasılırsa nefes alırız, ikisi de gevşerse nefes veririz. Başarılarının devamını dilerim!