Merhaba sevgili öğrencim! Ben Fen Bilimleri öğretmeninim. Bugün seninle birlikte solunum sistemimizin nasıl çalıştığını anlamamızı sağlayan bu harika “Akciğer Modeli” deneyini inceleyeceğiz. Fen derslerinde en sevdiğimiz şeylerden biri, karmaşık vücut sistemlerimizi basit malzemelerle modelleyerek öğrenmektir. Hadi gel, bu deneyin sonuçlarını birlikte analiz edelim ve soruları adım adım cevaplayalım.
1. Modelde kullandığınız malzemeler solunum sistemindeki hangi yapı ve organlara karşılık gelmektedir?
Bu soruda bizden, kurduğumuz düzenekteki malzemelerin vücudumuzdaki hangi organları temsil ettiğini bulmamız isteniyor. Yaptığımız modele dikkatlice bakalım ve organlarımızla eşleştirelim:
- Y Borusu: Bu boru, ağzımızdan ve burnumuzdan giren havanın akciğerlere taşınmasını sağlayan Soluk Borusu ve onun akciğerlere ayrılan kolları olan Bronşları temsil eder.
- Şişenin İçindeki Balonlar: Y borusunun ucuna taktığımız bu balonlar, hava dolup şişen ve inen Akciğerlerimizi temsil eder.
- Pet Şişe: İçinde akciğerlerin bulunduğu ve onları koruyan kemik yapı olan Göğüs Kafesini (Göğüs Boşluğunu) temsil eder.
- Şişenin Altına Gerilen Kesik Balon: İşte sistemin en önemli parçalarından biri! Şişenin altını kapatan bu esnek yapı, soluk alıp vermemizi sağlayan güçlü kasımız olan Diyaframı temsil eder.
Sonuç olarak eşleştirmemiz şöyledir:
Y Borusu = Soluk Borusu ve Bronşlar
İçteki Balonlar = Akciğerler
Pet Şişe = Göğüs Kafesi
Alttaki Balon = Diyafram Kası
2. Etkinliğin son aşamasında yaptığınız işlemler sonucunda balonlarda gözlemlediğiniz değişimler nelerdir?
Deneyin 9. adımında, şişenin altına bağladığımız balonu (yani diyaframı) aşağı doğru çekip bırakmamız istenmiş. Gel, bu hareketin ne anlama geldiğini ve ne sonuç doğurduğunu adım adım inceleyelim:
Adım 1: Alttaki balonu (Diyaframı) aşağı doğru çektiğimizde;
Biz balonu aşağı çektiğimizde, pet şişenin (göğüs kafesinin) içindeki hacim genişler. Hacim genişleyince içerideki basınç düşer. Dışarıdaki hava, basınç farkından dolayı Y borusundan (soluk borusundan) içeri hücum eder. Bu havanın girmesiyle birlikte şişenin içindeki balonlar (akciğerler) şişer. Bu durum, bizim “Soluk Alma” olayımızı temsil eder.
Adım 2: Alttaki balonu (Diyaframı) serbest bıraktığımızda veya içeri ittiğimizde;
Balonu bıraktığımızda lastik eski haline döner ve yukarı doğru çıkar (kubbeleşir). Bu durumda şişenin içindeki hacim daralır ve iç basınç artar. Sıkışan hava, Y borusundan dışarı doğru itilir. Bunun sonucunda şişenin içindeki balonlar (akciğerler) söner (havasını boşaltır). Bu durum da bizim “Soluk Verme” olayımızı temsil eder.
Özetle Gözlemimiz:
Alttaki balonu aşağı çektiğimizde içerideki balonların şiştiğini, bıraktığımızda ise balonların indiğini (söndüğünü) gözlemleriz. Bu deney bize diyafram kasının kasılıp gevşeyerek akciğerlere nasıl hava doldurup boşalttığını harika bir şekilde kanıtlar.