Merhaba sevgili öğrencim! Bugün seninle Fen Bilimleri dersinin en keyifli konularından biri olan “Vücudumuzdaki Sistemler” ve özellikle Sindirim Sistemi konusunu tekrar edeceğiz. Görseldeki etkinlikler, öğrendiklerimizi pekiştirmek için harika bir fırsat. Hadi gel, seninle birlikte bu soruları adım adım ve anlaşılır bir şekilde çözelim.
A. Aşağıdaki modelde sindirimde görev alan yapı ve organlar numaralandırılmıştır. Numaralarla gösterilen yapı veya organların isimlerini noktalı yerlere yazınız.
Bu bölümde sindirim sistemi modelimiz üzerindeki organları sırasıyla tanıyacağız. Sindirimin başladığı yerden bittiği yere doğru bir yolculuğa çıkıyoruz.
- Adım 1: 1 numaralı ok, sindirimin başladığı ilk noktayı gösteriyor. Besinleri ilk aldığımız ve dişlerimizle çiğnediğimiz yer burasıdır.
Cevap 1: Ağız - Adım 2: 2 numaralı ok, ağızdan sonra gelen ve yemeğin yemek borusuna iletilmesini sağlayan kavşak noktasını gösteriyor.
Cevap 2: Yutak - Adım 3: 3 numaralı ok, yutaktan mideye inen o uzun boruyu işaret ediyor. Bu yapı kasılarak besinleri mideye taşır.
Cevap 3: Yemek Borusu - Adım 4: 4 numaralı ok, sindirim sisteminin en geniş kısmını, “J” harfine benzeyen o torbayı gösteriyor. Besinler burada çalkalanır.
Cevap 4: Mide - Adım 5: 5 numaralı ok, midenin hemen sağ üst tarafında bulunan, vücudumuzun en büyük iç organını gösteriyor. Burası safra salgısını üreten yerdir.
Cevap 5: Karaciğer - Adım 6: 6 numaralı ok, midenin alt ve arka kısmında bulunan yaprak şeklindeki organı gösteriyor. Bu organ sindirim enzimleri üretir.
Cevap 6: Pankreas - Adım 7: 7 numaralı ok, karın boşluğunun dış çerçevesini oluşturan, daha geniş ve boğumlu olan bağırsağı gösteriyor. Burada su ve mineraller emilir.
Cevap 7: Kalın Bağırsak - Adım 8: 8 numaralı ok, karnımızın ortasında kıvrım kıvrım duran uzun bağırsağı işaret ediyor. Sindirimin tamamlandığı ve besinlerin kana geçtiği yer burasıdır.
Cevap 8: İnce Bağırsak - Adım 9: 9 numaralı ok, sindirim sisteminin son kısmını, atıkların vücuttan atıldığı noktayı gösteriyor.
Cevap 9: Anüs
B. Aşağıdaki olayları fiziksel sindirim ve kimyasal sindirim olarak sınıflandırınız.
Burada çok önemli bir kuralı hatırlayalım: Eğer besin sadece küçük parçalara ayrılıyor ama tadı, yapısı değişmiyorsa buna Fiziksel (Mekanik) Sindirim diyoruz. Eğer enzimler devreye giriyor ve besin yapı taşlarına ayrılıp kimliği değişiyorsa buna Kimyasal Sindirim diyoruz.
Şimdi maddeleri tek tek inceleyip kutulara yerleştirelim:
- 1. Besinlerin ağızda dişler yardımıyla parçalanması: Dişler besini sadece küçültür, kimyasını değiştirmez.
Sonuç: Fiziksel Sindirim - 2. Yağların ince bağırsakta pankreas öz suyuyla parçalanması: Pankreas öz suyunun içinde enzimler vardır ve yağları kimyasal olarak parçalar.
Sonuç: Kimyasal Sindirim - 3. Besinlerin midedeki kasların kasılıp gevşeme hareketiyle parçalanması: Burada sadece kas hareketi vardır, çalkalama işlemi yapılır. Bu mekanik bir olaydır.
Sonuç: Fiziksel Sindirim - 4. Yağların karaciğerden salgılanan safra sıvısıyla küçük parçalara ayrılması:Burası çok önemli! Safra bir enzim değildir. Safra, yağları sadece daha küçük yağ damlacıklarına dönüştürür (mekanik olarak). Bu yüzden bu işlem kimyasal değil, fizikseldir.
Sonuç: Fiziksel Sindirim - 5. Karbonhidratların tükürük sıvısıyla parçalanması: Tükürük içinde enzimler bulunur ve karbonhidratları kimyasal olarak parçalamaya başlar.
Sonuç: Kimyasal Sindirim - 6. Proteinlerin mide öz suyuyla parçalanması: Mide öz suyunda asit ve enzimler vardır. Bu da kimyasal bir işlemdir.
Sonuç: Kimyasal Sindirim
Şimdi bu analizimize göre kutuları dolduralım:
Fiziksel Sindirim Kutusu:
1. Besinlerin ağızda dişler yardımıyla parçalanması
3. Besinlerin midedeki kasların kasılıp gevşeme hareketiyle parçalanması
4. Yağların karaciğerden salgılanan safra sıvısıyla küçük parçalara ayrılması
Kimyasal Sindirim Kutusu:
2. Yağların ince bağırsakta pankreas öz suyuyla parçalanması
5. Karbonhidratların tükürük sıvısıyla parçalanması
6. Proteinlerin mide öz suyuyla parçalanması
Harika bir iş çıkardık! Özellikle safra sıvısının fiziksel sindirim yaptığını unutmamalısın, sınavlarda en çok bu karıştırılır. Başarılarının devamını dilerim!