Merhaba sevgili öğrencim! Fen Bilimleri dersimizin en ilgi çekici konularından biri olan Güneş ve Ay Tutulması ile ilgili bu etkinliği seninle beraber çözelim. Bu tabloda bizden, verilen özelliğin hangi tutulma türüne ait olduğunu bulmamız ve ilgili kutucuğa “✓” işareti koymamız isteniyor.
Unutma, bazı özellikler her iki olay için de ortak olabilir. Şimdi maddeleri tek tek, sanki sınıfta tahtada çözüyormuşuz gibi inceleyelim.
ÖĞRENDİKLERİMİZİ GÖZDEN GEÇİRELİM TABLOSU ÇÖZÜMÜ
1. Özellik: Işığın doğrusal yolla yayılması sonucu oluşur.
Bu madde zaten kitapta örnek olarak çözülmüş. Hem Güneş hem de Ay tutulması birer gölge olayıdır. Gölgenin oluşabilmesi için ışığın doğrusal yayılması gerekir. Bu yüzden her ikisi için de geçerlidir.
2. Özellik: Dünya’nın gölgesi Ay’ın üzerine düşer.
Adım 1: Bu durumu hayal edelim. Dünya’nın gölgesinin Ay’ı kapatması için Dünya’nın, Güneş ile Ay’ın arasına girmesi gerekir.
Adım 2: Dünya’nın ortada olduğu ve gölgesinin Ay’ı karanlıkta bıraktığı olay Ay Tutulmasıdır.
Sonuç: İşareti Ay tutulması sütununa koymalısın.
3. Özellik: Güneş, Ay ve Dünya aynı doğrultuda bulunur.
Adım 1: Bir gölge oluşması ve bir gök cisminin diğerini kapatabilmesi için bu üç cismin (Güneş, Dünya, Ay) ip gibi aynı hizaya gelmesi gerekir.
Adım 2: Eğer aynı hizada olmazlarsa gölge boşa düşer ve tutulma gerçekleşmez.
Sonuç: Bu durum hem Güneş tutulması hem de Ay tutulması için geçerlidir. Her iki sütuna da işaret koymalısın.
4. Özellik: Ay’ın gölgesi Dünya’nın üzerine düşer.
Adım 1: Ay’ın gölgesinin Dünya’ya düşmesi için, Ay’ın Güneş ile Dünya’nın arasına girmesi gerekir. Böylece Ay, Güneş ışınlarını engeller.
Adım 2: Gündüz vakti Güneş’i göremediğimiz bu olay Güneş Tutulmasıdır.
Sonuç: İşareti Güneş tutulması sütununa koymalısın.
5. Özellik: Işığın saydam olmayan maddelerden geçememesi ve tam gölge oluşması sonucu gerçekleşir.
Adım 1: Dünya ve Ay opak (saydam olmayan) maddelerdir. Işık bunlardan geçemediği için arkalarında tam gölge oluşur.
Adım 2: Tutulmaların temel mantığı zaten bu gölge oluşumudur.
Sonuç: Bu özellik hem Güneş tutulması hem de Ay tutulması için ortaktır. Her iki sütuna da işaret koymalısın.
6. Özellik: Ay, Güneş ile Dünya arasına girer.
Adım 1: Sıralamayı düşünelim: Güneş – Ay – Dünya. Ay ortada.
Adım 2: Ay ortada olduğunda Güneş’in ışığını keser ve Dünya’ya gölgesi düşer.
Sonuç: Bu olay Güneş tutulmasıdır. İşareti bu sütuna koymalısın.
7. Özellik: Dünya, Ay ile Güneş arasına girer.
Adım 1: Sıralamayı düşünelim: Güneş – Dünya – Ay. Dünya ortada.
Adım 2: Dünya ortada olduğunda Ay’a giden ışığı keser ve Ay karanlıkta kalır.
Sonuç: Bu olay Ay tutulmasıdır. İşareti bu sütuna koymalısın.
8. Özellik: Dolunay evresinde gerçekleşir.
Adım 1: Ay’ın Dünya’nın arkasında kaldığı ve normalde tam yuvarlak (dolunay) göründüğü zamandır. Ancak Dünya araya girince Ay karanlıkta kalır.
Adım 2: Ay tutulmaları her zaman Ay, Dünya’nın arkasındayken yani Dolunay evresindeyken olur.
Sonuç: İşareti Ay tutulması sütununa koymalısın.
9. Özellik: Yeni ay evresinde gerçekleşir.
Adım 1: Ay’ın Güneş ile Dünya arasına girdiği evre “Yeni Ay” evresidir. Ay’ın karanlık yüzü bize dönüktür.
Adım 2: Güneş tutulması olması için Ay’ın araya girmesi şarttır.
Sonuç: İşareti Güneş tutulması sütununa koymalısın.
Konuyu harika bir şekilde tekrar ettik. Aklına takılan başka bir yer olursa sormaktan çekinme. Başarılar dilerim!