Merhaba sevgili öğrencim! Fen Bilimleri dersimizin en keyifli konularından biri olan “Güneş, Dünya ve Ay” ünitesindeki tutulma olaylarını inceleyeceğiz. Görseldeki deney düzeneği, gök cisimlerinin hareketlerini ve birbirlerine göre konumlarını anlamamız için harika bir modelleme. Hadi gel, soruları birlikte analiz ederek çözelim.
1. Aşağıdaki tabloyu doldurunuz.
Bu soruda bizden, deneyde kullanılan malzemelerin gerçek hayatta uzaydaki hangi gök cisimlerini temsil ettiğini bulmamız isteniyor. Hadi eşleştirelim:
- Adım 1: El feneri, bu modelde ışık ve ısı kaynağıdır. Bizim güneş sistemimizdeki ışık kaynağımız hangisidir? Tabii ki Güneş’tir.
- Adım 2: Mavi küre, üzerindeki harita desenlerinden de anlayabileceğin gibi üzerinde yaşadığımız gezegeni temsil eder. Ayrıca boyutu pinpon topundan büyüktür. Bu nedenle Dünya’dır.
- Adım 3: Pinpon topu, Dünya’dan daha küçük olan ve Dünya’nın etrafında dolanan gök cismidir. Bu da uydumuz olan Ay’dır.
Cevap Tablosu:
Mavi küre: Dünya
Pinpon topu: Ay
El feneri: Güneş
2. Modelin 3. aşamasında mavi kürenin bir kısmının el fenerinden çıkan ışığı alamamasının sebebi nedir? Modeldeki bu durum hangi doğa olayına karşılık gelmektedir?
Burada ilk resme (üstteki resim) bakıyoruz. Sıralama şu şekilde: El feneri (Güneş) – Pinpon topu (Ay) – Mavi küre (Dünya).
- Adım 1: Işık kaynağından çıkan ışınların önüne opak (ışığı geçirmeyen) bir madde gelirse, arkasında gölge oluşur.
- Adım 2: Resimde pinpon topu (Ay), el feneri (Güneş) ile mavi küre (Dünya) arasına girmiştir.
- Adım 3: Bu yüzden pinpon topunun gölgesi mavi kürenin üzerine düşmüştür ve o bölge ışık alamaz. Yani Ay, Güneş ışınlarının Dünya’ya ulaşmasını engellemiştir.
Sonuç:
Sebebi: Pinpon topunun (Ay’ın), el feneri (Güneş) ile mavi küre (Dünya) arasına girerek ışığı engellemesidir.
Doğa Olayı: Güneş Tutulması
3. Modelin 4. aşamasında pinpon topunun el fenerinden çıkan ışığı alamamasının sebebi nedir? Modeldeki bu durum hangi doğa olayına karşılık gelmektedir?
Şimdi ikinci resme (alttaki resim) bakıyoruz. Sıralama değişmiş: El feneri (Güneş) – Mavi küre (Dünya) – Pinpon topu (Ay).
- Adım 1: Bu sefer ortada büyük olan cisim, yani mavi küre var.
- Adım 2: Mavi küre (Dünya), el feneri (Güneş) ile pinpon topu (Ay) arasına girmiştir.
- Adım 3: Dünya’nın boyutu Ay’dan büyük olduğu için ve opak olduğu için, arkasındaki pinpon topuna giden ışığı tamamen kesmiştir. Bu yüzden pinpon topu karanlıkta kalmıştır.
Sonuç:
Sebebi: Mavi kürenin (Dünya’nın), el feneri (Güneş) ile pinpon topu (Ay) arasına girerek Ay’ın üzerine düşen ışığı engellemesidir.
Doğa Olayı: Ay Tutulması
Aferin! Unutma; Güneş tutulmasında Ay ortadadır (Güneş-Ay-Dünya), Ay tutulmasında ise Dünya ortadadır (Güneş-Dünya-Ay). Başarılar dilerim!
