Merhaba sevgili öğrencim! Ben Fen Bilimleri öğretmeninim. Seninle bu sayfadaki elektrik ünitesiyle ilgili etkinlikleri adım adım, keyifli bir şekilde çözelim. Hazırsan başlayalım!
Sayfada üç farklı etkinlik görüyorum. Önce kavramları eşleştireceğiz, sonra görselleri tanımlarıyla buluşturacağız ve en son dirençleri sıralayacağız. Haydi gel, ilk kısımdan başlayalım.
Ç. Eşleştirme: Kavramlar ile Açıklamaları Eşleştiriniz
Bu bölümde soldaki mavi baloncuklardaki terimleri, sağdaki kutulardaki tanımlarla eşleştirmemiz isteniyor. Bu kavramları hatırlayalım:
- Devre elemanlarının direncini ölçen araçtır: Bir şeyin ölçüsünü neyle ölçeriz? Sonunda “ölçer” olan bir aletle değil mi? O zaman bu tanım Direnç ölçer ile eşleşmelidir.
- Elektriği ileten maddelerdir: Adı üzerinde, elektriği üzerinden geçiren, yani ileten maddelere ne diyorduk? Tabii ki İletken diyoruz.
- Elektrik enerjisinin akışına karşı gösterilen zorluktur: Elektrik akımı bir telden geçerken zorlanıyorsa, o tel ona “direniyor” demektir. Bu zorluğun adı Dirençtir.
- Elektriği iletmeyen maddelerdir: Plastik veya tahta gibi elektriğin geçmesine izin vermeyen, bizi elektrikten koruyan maddelere Yalıtkan deriz.
Not: Bu eşleştirmede “Reosta” kavramı dışarıda kaldı, çünkü sağ tarafta onunla ilgili bir kutucuk yok. Ancak merak etme, hemen aşağıdaki etkinlikte reostayı kullanacağız!
Görsel Eşleştirme: Görsellerin Altına Tanımların Numaralarını Yazınız
Şimdi görsellere ve yukarıdaki numaralı tanımlara bakalım. Hangi resim ne işe yarıyor, dedektif gibi bulalım.
Tanımları inceleyelim:
- Bir iletkenin uzunluğunu değiştirerek direncini artırıp azaltmaya yarayan devre elemanına denir. (Bu Reosta‘nın tanımıdır).
- Ampulün içinde bulunan genelde tungstenden yapılmış teldir. (Bu Filaman‘dır).
- Açma-kapama koşuluyla devredeki elektrik yükü geçişini kontrol eder. (Bu Anahtar‘dır).
- Üzerinden geçen elektrik enerjisini ısı ve ışık enerjisine dönüştüren devre elemanıdır. (Bu da bildiğimiz Ampul‘dür).
Şimdi resimlerin altına numaraları yerleştirelim:
- 1. Resim (Soldaki Sürgülü Alet): Bu bir Reosta’dır. Üzerindeki sürgüyü kaydırarak direnci değiştiririz. O zaman bunun altına 1 yazmalısın.
- 2. Resim (Yanan Lamba): Bu bir Ampul’dür. Elektriği ışığa çevirir. Bunun altına 4 yazmalısın.
- 3. Resim (Siyah Düğmeli Alet): Bu bir Anahtar’dır. Devreyi açıp kapatır. Bunun altına 3 yazmalısın.
- 4. Resim (Tel Detayı): Burada ampulün içindeki o ince teli görüyoruz. Buna filaman denir. Bunun altına 2 yazmalısın.
Sonuç Sıralaması (Soldan Sağa): 1 – 4 – 3 – 2
D. Sıralama: Telleri Dirençlerine Göre Büyükten Küçüğe Sıralayınız
Geldik en dikkat gerektiren kısma! Burada bir kuralı hatırlamamız gerekiyor. Bir iletken telin direnci nelere bağlıydı?
Önemli Bilgi: Bir tel ne kadar uzunsa, elektrik içinden geçerken o kadar çok zorlanır. Yani tel uzadıkça direnç ARTAR. Tıpkı uzun bir tünelde trafiğin daha çok sıkışması gibi düşünebilirsin.
Soruda bize tellerin aynı cins ve aynı kalınlıkta olduğu söylenmiş. O zaman sadece uzunluklarına bakacağız. En uzun olanın direnci en büyük, en kısa olanın direnci en küçük olacak.
Tellerin uzunluklarına bakalım:
- K: 50 cm
- L: 60 cm
- M: 70 cm
- N: 10 cm (En sağdaki büyüteç içindeki küçük parça)
- P: 20 cm
Bizden büyükten küçüğe doğru sıralama istenmiş. En uzun olandan en kısa olana doğru gidelim:
Adım 1: En uzun tel hangisi? M teli (70 cm). En başa M gelecek.
Adım 2: Sonraki en uzun tel hangisi? L teli (60 cm).
Adım 3: Sırada ne var? K teli (50 cm).
Adım 4: Kalanlardan hangisi daha uzun? P teli (20 cm).
Adım 5: En kısa telimiz hangisi? N teli (10 cm). Bu da en sona gelecek.
Sonuç:
Kutucukların içine sırasıyla şu harfleri yazmalısın:
M > L > K > P > N
Aferin! Bütün soruları harika bir şekilde analiz ettik. Fen Bilimleri dersinde başarılar dilerim!