ÖĞRENDİKLERİMİZİ GÖZDEN GEÇİRELİM – Deney Tasarlayalım
Merhaba sevgili öğrencim! Fen Bilimleri dersinde elektrik devreleri konusundayız ve önümüzde harika bir etkinlik sayfası var. Burada bizden bilimsel bir süreç izlememiz, yani bir hipotez (tahmin) kurup bunu test edecek bir deney tasarlamamız isteniyor. Hadi gel, bu boş sayfayı bir bilim insanı titizliğiyle dolduralım.
Bu deneyde en temel ve en anlaşılır konuyu seçelim: “Seri bağlı bir devrede ampul sayısının artması, parlaklığı nasıl etkiler?” sorusuna cevap arayalım.
Deneyin Amacı (Hipotezimiz):
Öncelikle neyi test edeceğimizi belirleyelim. Tahminimiz şu olsun: “Bir elektrik devresinde pil sayısı sabit kalıp, seri bağlı ampul sayısı artırılırsa ampullerin parlaklığı azalır.”
MALZEMELER
Sayfanın sol tarafındaki mavi kutucuğa yazmamız gereken malzemeler şunlardır:
- 2 adet özdeş pil (ve pil yatağı)
- 2 veya 3 adet özdeş ampul (ve duy)
- Bağlantı kabloları
- 1 adet anahtar
DENEYİN YAPILIŞI (ETKİNLİK ALANI)
Sarı renkli büyük boş alana deneyimizi adım adım şöyle yazabilir ve çizebilirsin:
Adım 1:
İlk olarak basit bir elektrik devresi kuralım. Bir pil, bir anahtar ve sadece bir ampulü bağlantı kabloları ile birbirine bağlayalım. Anahtarı kapatalım ve ampulün ne kadar parlak yandığını gözlemleyelim. Bu parlaklığı aklımızda tutalım (Buna “Çok Parlak” diyelim).
Adım 2:
Şimdi devredeki anahtarı açalım. Devreye, ilk ampulün yanına ikinci bir ampulü seri olarak (yani peş peşe, aynı kablo yolu üzerinde olacak şekilde) ekleyelim. Pil sayısını kesinlikle değiştirmeyelim.
Adım 3:
Anahtarı tekrar kapatalım. Şimdi her iki ampulün de nasıl yandığına bakalım. İlk duruma göre parlaklığın değişip değişmediğini kontrol edelim.
ÖNCE GÜVENLİK!
Sayfadaki sarı üçgen içindeki uyarı işaretlerine dikkat ettin mi? Biri elektrik tehlikesini, diğeri ise dikkatli olunması gerektiğini gösteriyor. Deneyi yaparken kabloların ısınabileceğini unutma, çıplak kablolara dokunma ve pilleri kısa devre yaptırma.
SONUCA VARALIM
Sayfanın en altındaki “Sonuca Varalım” kısmına şu cümleleri yazabilirsin:
“Yaptığımız deneyde gördük ki; devrede tek ampul varken ampul çok parlak yanıyordu. Devreye seri olarak ikinci bir ampul eklediğimizde, ampullerin parlaklığı azaldı. Bunun sebebi, pilden gelen enerjinin artık tek bir ampul yerine iki ampul tarafından paylaşılmasıdır. Yani, seri bağlı devrelerde ampul sayısı arttıkça parlaklık azalır. Tahminimiz doğru çıktı!”
İşte bu kadar! Hem güvenli hem de öğretici bir deney tasarlamış olduk. Bilimle kal!