6. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Cevapları Gün Yayınları Sayfa 261

Merhaba sevgili öğrencilerim. Bugün Fen Bilimleri dersimizde, günlük hayatta sıkça karşılaştığımız ama belki de üzerine çok düşünmediğimiz bir konuyu, yani elektriksel iletkenlik ve yalıtkanlığı inceleyeceğiz. Kitabınızın 261. sayfasındaki metinlerin arasına gizlenmiş çok güzel sorular var. Haydi, bu soruları birlikte bulup cevaplayalım.

Soru 1: Bağlantı kablolarının, prizlerin, fişlerin yapıldığı maddelerin özellikleri hakkında neler biliyorsunuz? Elektrik çarpmalarına karşı yalıtkanların önemi nedir?

Bu soru aslında elektriğin güvenli kullanımıyla ilgili en temel bilgimizi ölçüyor. Cevabı şöyle açıklayabiliriz:

Adım 1: Evimizde kullandığımız elektrikli aletlerin çalışabilmesi için elektriğin bir noktadan başka bir noktaya taşınması gerekir. İşte bu taşıma işini iletken maddeler (genellikle bakır teller) yapar. Kabloların en iç kısmında bu yüzden metaller bulunur.

Adım 2: Ancak elektrik çok güçlü bir enerjidir ve canlılara zarar verebilir. Bu yüzden elektriği taşıyan tellerin dışı, elektriği geçirmeyen yani yalıtkan maddelerle (plastik, kauçuk gibi) kaplanır.

Sonuç: Yalıtkanların önemi hayati derecededir. Eğer yalıtkanlar olmasaydı, prize dokunduğumuzda veya bir kabloyu tuttuğumuzda elektrik akımı vücudumuza geçerdi ve elektrik çarpması yaşardık. Yalıtkanlar, elektriği ait olduğu yolda (kablonun içinde) tutarak bizim güvenliğimizi sağlar.

Soru 2: Maddelerin elektriksel iletkenlik özelliğinden hangi alanlarda ve hangi amaçla yararlanılmaktadır? Peki, maddelerin elektriksel yalıtkan olma özelliği hangi amaçlar için kullanılmaktadır? Örnekler vererek açıklayınız.

Burada iletken ve yalıtkanların kullanım alanlarını ayırt etmemiz isteniyor. Şöyle maddeleyebiliriz:

• İletkenlik Özelliği: Elektrik enerjisini bir yerden bir yere taşımak için kullanılır.
  • Örnek: Elektrik direklerindeki teller, evimizdeki kabloların içindeki bakır teller, elektronik devrelerin iç yolları.
• Yalıtkanlık Özelliği: Elektrik akımının dışarı sızmasını engellemek ve can güvenliğini sağlamak için kullanılır.
  • Örnek: Kabloların dışındaki plastik kaplama, prizlerin dış kasası, elektrik düğmeleri, elektrikçi eldivenleri.

Soru 3: Peki, bu elektrikli aletlerin kabloları neden plastikle kaplanmıştır? Elektrikli aletlerdeki kablolar plastik yerine bakır veya alüminyum madde ile kaplansaydı ne olurdu? Elektrikli aletlerin kablolarından elektrik geçmesine rağmen biz onları ellerimizle tutabiliriz. Bu durumu nasıl açıklarsınız?

Bu soru konunun en can alıcı noktası çocuklar. Hayal gücümüzü kullanalım ve adım adım düşünelim:

Adım 1: Kabloların içi zaten iletkendir (elektriği taşır). Eğer dışını da bakır veya alüminyum gibi başka bir iletken madde ile kaplasaydık, içerdeki elektrik anında dış yüzeye de geçerdi.

Adım 2: Böyle bir durumda, o kabloyu elinize aldığınız anda, kablonun dışı iletken olduğu için elektrik vücudunuza akardı. Yani cihazı fişe takmaya çalıştığınızda elektrik çarpılırdınız.

Adım 3: Kabloların plastikle kaplanmasının sebebi, plastiğin yalıtkan olmasıdır. Plastik, içerdeki elektriğin dışarıya sızmasına “Dur!” der.

Sonuç: İçeriden elektrik akıyor olsa bile, dışarıdaki plastik kalkan sayesinde elektriği hissetmeden kabloları güvenle tutabiliriz. Bu durumu, “içi su dolu bir hortumu tutmaya” benzetebilirsiniz. Hortumun içinden tazyikli su akar ama hortum sağlamsa elimiz ıslanmaz. Kablodaki plastik de hortumun kauçuğu gibidir.

Soru 4: (Metnin sonundaki görselle ilgili soru) Kontrol kaleminin sapının plastik olmasının sebebi nedir?

Görsel 7.8’de bir kontrol kalemi görüyoruz. Babalarınızın veya elektrikçilerin elinde sıkça görmüşsünüzdür. Mantığını şöyle açıklayalım:

Adım 1: Kontrol kaleminin ucu metaldir. Çünkü prizdeki elektriği algılaması için elektriği alıp içindeki küçük lambaya iletmesi gerekir.

Adım 2: Ancak biz bu kalemi elimizle tutarak kullanırız. Eğer tuttuğumuz sap kısmı da metal olsaydı, prizdeki elektrik kalemden geçip direkt bize ulaşırdı.

Sonuç: Bu yüzden kontrol kaleminin sapı, elektriği bize geçirmeyen sert plastik gibi yalıtkan bir maddeden yapılır. Böylece kalemin ucu elektriğe değse bile, sapı tutan elimiz güvende kalır.

Unutmayın çocuklar, elektrik hayatımızı kolaylaştırır ama kurallarına uymazsak tehlikeli olabilir. Yalıtkanlar bizim koruyucu kalkanlarımızdır.