Merhaba sevgili öğrencim, bugün seninle Fen Bilimleri dersimizin 6. Ünitesini şöyle güzelce bir tekrar edeceğiz. Önündeki kağıtta “Vücudumuzdaki Sistemler ve Sağlığı” ile ilgili çok güzel sorular var. Hadi gel, bu soruları birlikte adım adım çözelim, eksiklerimizi tamamlayalım.
A. KISA CEVAPLI SORULAR
Bu bölümde bizden tanımlar ve maddeler istenmiş. Bilgilerimizi tazeleyelim.
1. Soru: Sinir sistemi nelerden oluşur?
Sinir sistemimiz vücudumuzun yönetim merkezidir. Bunu iki ana başlıkta inceleriz:
- Merkezi Sinir Sistemi: Beyin, Beyincik, Omurilik Soğanı ve Omurilik.
- Çevresel Sinir Sistemi: Vücudumuzu ağ gibi saran sinirler.
Özetle; sinir sistemi Merkezi ve Çevresel sinir sistemi olmak üzere iki kısımdan oluşur.
2. Soru: Omuriliğin görevleri nelerdir?
Omurilik, sırtımızdaki omurga kemiklerinin içinde korunan çok önemli bir yapıdır. İki temel görevi vardır, bunları sakın unutma:
- Refleks Yönetimi: Ani olaylara karşı vücudumuzun düşünmeden verdiği tepkileri (refleksleri) kontrol eder. (Mesela eline iğne batınca çekmen gibi).
- İletişim Köprüsü: Beyin ile vücudumuzdaki diğer organlar arasındaki sinirsel iletimi sağlar. Beyinden gelen emirleri vücuda, vücuttan gelenleri beyne taşır.
3. Soru: İç salgı bezleri nelerdir?
Vücudumuzdaki kimyasal düzenleyiciler olan hormonları salgılayan bezlerdir. Bunları yukarıdan aşağıya doğru sıralayalım:
- Hipofiz Bezi (Beynin altında, büyümeyi kontrol eder)
- Tiroit Bezi (Boynumuzda)
- Böbrek Üstü Bezleri (Korku ve heyecan anında çalışır)
- Pankreas (Şeker dengesini sağlar)
- Eşeysel Bezler (Erkeklerde testis, dişilerde yumurtalık)
4. Soru: Ergenlik çağındaki erkek ve kızlarda görülen değişiklikler nelerdir?
Bu dönemde hem bedensel hem de ruhsal değişimler olur. Bunları şöyle gruplayabiliriz:
- Ortak Değişiklikler: Boy ve kilo artışı, sivilce oluşumu, koltuk altı ve cinsel bölgede kıllanma, ter salgısının artması, ruhsal dalgalanmalar (çabuk sinirlenme, yalnız kalma isteği).
- Kızlara Özgü: Yumurta oluşumu (adet görme), göğüslerin belirginleşmesi, kalçaların genişlemesi.
- Erkeklere Özgü: Sperm oluşumu, sesin kalınlaşması, sakal ve bıyık çıkması, kasların gelişmesi.
5. Soru: Görme bozuklukları nelerdir?
Gözümüzdeki yapıların bozulmasıyla ortaya çıkan durumlardır. En sık karşılaştıklarımız şunlardır:
- Miyopluk: Uzağı net görememe.
- Hipermetropluk: Yakını net görememe.
- Astigmatizm: Bulanık görme.
- Katarakt: Göz merceğinin saydamlığını yitirmesi.
- Renk Körlüğü: Kırmızı ve yeşil renklerin ayırt edilememesi.
- Şaşılık: Göz kaslarının uyumsuz çalışması.
6. Soru: Derimizin sağlığını korumak için neler yapmalıyız?
Vücudumuzun en büyük organı olan derimizi korumak için:
- Sık sık banyo yaparak derimizi temiz tutmalıyız.
- Güneşin zararlı ışınlarından korunmalıyız (Güneş kremi kullanmak gibi).
- Bol su içmeliyiz.
- Derimizde oluşan yara ve ezilmeleri temiz tutmalı, kimyasal maddelerden uzak durmalıyız.
B. BOŞLUK DOLDURMA
Şimdi yukarıdaki renkli kutucuklardaki kelimeleri, cümlelerdeki boşluklara mantıklı bir şekilde yerleştirelim.
1. Soru: Uyku, acıkma, susama gibi olaylar …………………………………. tarafından düzenlenir.
Çözüm: Bu tür hayati olayların merkezi beyindir.
Cevap: beyin
2. Soru: İsteğimiz dışında düşünülmeden yapılan ani hareketlere …………………………………. denir.
Çözüm: Düşünmeden, ani ve istemsiz yapılan hareketlere ne diyorduk? Evet, refleks.
Cevap: refleks
3. Soru: Tiroit, vücudun metabolizma hızını artıran …………………………………. hormonunu salgılar.
Çözüm: Tiroit bezinin salgıladığı hormonun adı, bezin adıyla çok benzerdir.
Cevap: tiroksin
4. Soru: Beyin ile diğer organlar arasındaki bilgi iletimini …………………………………. sağlar.
Çözüm: Vücudumuzdaki ana iletişim hattı, sırtımızdaki omuriliktir.
Cevap: omurilik
5. Soru: Pankreas kandaki şeker dengesini düzenlemek üzere …………………………………. ve glukagon hormonu salgılar.
Çözüm: Kan şekerini düşüren hormon insülindir, yükselten ise glukagondur. İkisi kardeştir.
Cevap: insülin
6. Soru: Büyüme hormonu …………………………………. tarafından salgılanır.
Çözüm: Büyümeyi kontrol eden “iç salgı bezlerinin patronu” hipofizdir.
Cevap: hipofiz bezi
7. Soru: Vücudumuzdaki kasların çalışmasını …………………………………. yönetir.
Çözüm: Burada kastedilen kasların uyumlu çalışması ve dengedir. Denge merkezimiz beyinciktir.
Cevap: beyincik
8. Soru: Sesin kalınlaşması …………………………………. görülen ergenlik dönemi değişikliklerindendir.
Çözüm: Ses kalınlaşması ergenlikte kime özgüydü? Erkeklere.
Cevap: erkeklerde
9. Soru: Kulağımız …………………………………., …………………………………. ve …………………………………. olmak üzere üç kısımdan oluşur.
Çözüm: Kulağın bölümlerini dıştan içe doğru sayalım.
Cevap: dış kulak, orta kulak ve iç kulak
10. Soru: Solunum sistemi hastalıklarına …………………………………. ve zatürreyi örnek olarak verebiliriz.
Çözüm: Kutucuklar arasında solunumla ilgili olan hastalık astımdır.
Cevap: astım
İşte bu kadar! Konuları harika bir şekilde tekrar etmiş olduk. Anlamadığın bir yer olursa sormaktan çekinme. Başarılar dilerim!