Merhaba sevgili öğrencim, gönderdiğin Fen Bilimleri sorularını bir öğretmen gözüyle senin için analiz ettim. Gel şimdi bu soruları adım adım, kolayca anlayacağın bir dille birlikte çözelim.
11. Soru: Sivrisinekler insanların kanını emmek için vücutlarına iğne şeklindeki ağızlarını batırdıkları zaman öncelikle bir salgı salgılarlar. Bu salgı emecekleri kanın pıhtılaşmasını önleyerek sivrisineğin kolayca kanı emmesini sağlar.
Yukarıda verilenlere göre sivrisineğin salgısı
- I. Alyuvarlar
- II. Akyuvarlar
- III. Kan pulcukları
hücrelerinden hangilerine etki etmektedir?
A) Yalnız II
B) Yalnız III
C) I ve II
D) II ve III
Çözüm:
Bu soruyu çözebilmek için önce kanımızdaki hücrelerin görevlerini kısaca hatırlamamız gerekiyor. Haydi bir bakalım:
- Alyuvarlar: Vücudumuza oksijen taşıyan kırmızı renkli kan hücrelerimizdir.
- Akyuvarlar: Vücudumuzun askerleri gibidir, mikroplarla savaşarak bizi hastalıklardan korurlar.
- Kan pulcukları: Bir yerimiz kesildiğinde kanın durmasını, yani pıhtılaşmasını sağlarlar.
Şimdi soruya geri dönelim. Soruda ne diyordu?
“Bu salgı emecekleri kanın pıhtılaşmasını önleyerek sivrisineğin kolayca kanı emmesini sağlar.”
Adım 1: Soruda sivrisineğin salgısının kanın pıhtılaşmasını önlediği bilgisi veriliyor. Bu anahtar bilgimiz!
Adım 2: Yukarıda hatırladığımız görevlere bakalım. Kanın pıhtılaşmasından sorumlu olan hücre hangisiydi? Evet, doğru bildin! Kan pulcukları.
Adım 3: Eğer sivrisineğin salgısı pıhtılaşmayı engelliyorsa, demek ki pıhtılaşmayı sağlayan hücrelerin işini yapmasını engelliyor. Yani doğrudan kan pulcuklarına etki ediyor.
Bu durumda doğru seçenek sadece III’ü içeren seçenek olmalıdır.
Sonuç: B) Yalnız III
12. Soru: Aşağıda, soluk alıp verme olayını gösteren bir model verilmiştir.
Modelde cam fanus göğüs kafesi, küçük balonlar akciğerleri ve tabandaki kesik balon diyafram kasını temsil etmektedir.
Verilen model için
- I. I nolu model soluk verme, II nolu model ise soluk almayı göstermektedir.
- II. II nolu modeldeki akciğer iç basıncı, I nolu modeldeki akciğer iç basıncından daha azdır.
- III. I nolu modeldeki göğüs kafesi iç hacmi, II nolu modeldeki göğüs kafesi iç hacminden daha fazladır.
ifadelerinden hangileri doğrudur?
A) Yalnız II
B) I ve II
C) I ve III
D) I, II ve III
Çözüm:
Bu soruyu çözmek için önce modeldeki yapıların vücudumuzda neyi temsil ettiğini ve soluk alıp verme olayının nasıl gerçekleştiğini anlamalıyız.
- Cam Fanus: Göğüs kafesimiz
- Y Boru: Soluk borumuz
- Küçük Balonlar: Akciğerlerimiz
- Kesik Balon (Alttaki): Diyafram kasımız
Şimdi modellere bakalım:
Adım 1: Modelleri Yorumlayalım
I nolu modelde: Alttaki kesik balon (yani diyafram) yukarı doğru itilmiş. Bu hareket, göğüs kafesinin (cam fanusun) içindeki hacmi küçültür. Hacim küçülünce içerideki basınç artar ve akciğerlerdeki (küçük balonlardaki) hava dışarı çıkar. Tıpkı bir balonu sıktığında havasının çıkması gibi! Bu olay soluk vermedir. Balonların sönük olduğuna dikkat et.
II nolu modelde: Alttaki kesik balon (diyafram) aşağı doğru çekilmiş. Bu hareket, göğüs kafesinin (cam fanusun) içindeki hacmi büyütür. Hacim büyüyünce içerideki basınç düşer ve dışarıdaki hava akciğerlere (küçük balonlara) dolar. Bu olay ise soluk almadır. Balonların şişkin olduğuna dikkat et.
Adım 2: Verilen İfadeleri Değerlendirelim
I. ifade:“I nolu model soluk verme, II nolu model ise soluk almayı göstermektedir.”
Az önce yaptığımız yoruma göre bu ifade doğrudur.
II. ifade:“II nolu modeldeki akciğer iç basıncı, I nolu modeldeki akciğer iç basıncından daha azdır.”
II nolu modelde (soluk alma) akciğerlerin hacmi artıyor, bu yüzden içindeki basınç düşüyor ki hava içeri girebilsin. I nolu modelde (soluk verme) ise akciğerlerin hacmi azalıyor (sıkışıyor), bu yüzden iç basınç artıyor ki hava dışarı çıkabilsin. Yani, soluk alırkenki basınç (II. model), soluk verirkenki basınçtan (I. model) daha düşüktür. Bu ifade de doğrudur.
III. ifade:“I nolu modeldeki göğüs kafesi iç hacmi, II nolu modeldeki göğüs kafesi iç hacminden daha fazladır.”
I nolu modelde diyafram yukarı itildiği için göğüs kafesinin hacmi küçülür. II nolu modelde ise diyafram aşağı çekildiği için hacim büyür. Bu ifade, I’deki hacmin II’dekinden daha fazla olduğunu söylüyor. Bu kesinlikle yanlıştır. Tam tersi olmalıydı.
Adım 3: Sonuca Ulaşalım
Yaptığımız değerlendirmeye göre I ve II numaralı ifadeler doğru, III numaralı ifade ise yanlıştır. Bize doğru olanları sorduğu için cevabımız I ve II olmalı.
Sonuç: B) I ve II