6. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Cevapları Gün Yayınları Sayfa 71

Merhaba sevgili öğrencim, Fen Bilimleri dersimize hoş geldin! Bugün seninle birlikte kanımızın içinde nelerin olduğunu keşfedeceğimiz harika bir etkinlik yapacağız. Görseldeki soruları inceledim ve şimdi sana bir öğretmen olarak adım adım, anlayacağın bir dille açıklayacağım. Haydi başlayalım!

Soru 1: Mikroskopta gözlemlediğiniz görüntülerden hareketle kanın yapısının nasıl olduğunu belirtiniz.

Çözüm:

Sevgili öğrencim, mikroskopla kanımıza baktığımızda aslında onun sadece kırmızı bir sıvı olmadığını görürüz. Bu deneyde gördüğümüz gibi, kanımız plazma adını verdiğimiz bir sıvının içinde yüzen milyonlarca küçük hücreden oluşur. Yani kan, tek bir madde gibi değil, bir sıvı ve içindeki katı parçacıkların bir karışımı gibidir. Gördüğümüz o pembemsi, yuvarlak şekillerin her biri birer kan hücresidir.

Kısacası, kanın yapısı, kan plazması denilen sıvı bir kısım ve bu sıvı içinde yüzen kan hücrelerinden (katı kısım) meydana gelir.

Soru 2: Kanda farklı şekilde kaç çeşit hücre tipi gördünüz? Bu hücrelerin görevleri nelerdir?

Çözüm:

Mikroskop altında dikkatli baktığımızda, aslında bütün hücrelerin aynı olmadığını fark ederiz. Kanımızda temel olarak üç çeşit kan hücresi bulunur. Bunlar:

• Alyuvarlar (Eritrositler): Bunlar mikroskopta en çok gördüğümüz, kırmızı rengi veren hücrelerdir. Ortası çökük bir disk şeklindedirler. En önemli görevleri, akciğerlerimizden aldıkları oksijeni vücudumuzun en ücra köşelerine kadar taşımaktır. Vücudumuzun kargo kamyonları gibi düşünebilirsin!
• Akyuvarlar (Lökositler): Bunlar alyuvarlardan daha büyük ama sayıca daha az olan hücrelerdir. Vücudumuza mikrop girdiğinde hemen onlarla savaşmaya başlarlar. Yani akyuvarlar, vücudumuzun cesur askerleridir ve bizi hastalıklara karşı korurlar.
• Kan Pulcukları (Trombositler): Bunlar en küçük kan hücreleridir ve tam bir hücre yapısında değillerdir, daha çok hücre parçacıkları gibidirler. Bir yerimiz kesildiğinde kanamanın durmasını sağlarlar. Yani yaralanan bir damarı onaran minik tamircilerdir.

Soru 3: Sizce kan naklinin gerekli olduğu bir durumda herkes birbirine kan verebilir mi? Neden?

Çözüm:

Adım 1: Bu sorunun cevabı kesinlikle HAYIR. Maalesef herkes birbirine kan veremez.

Adım 2: Peki neden? Çünkü insanların farklı kan grupları vardır. En çok bilinenler A, B, AB ve 0 (sıfır) kan gruplarıdır. Ayrıca kanımızda Rh faktörü denilen bir özellik daha vardır, bu da kan grubumuzun pozitif (+) veya negatif (-) olmasını belirler. (Örneğin A Rh+, 0 Rh- gibi).

Adım 3: Eğer bir kişiye kendi kan grubuna uymayan bir kan verilirse, vücudu bu yeni kan hücrelerini yabancı bir madde olarak algılar ve onlara saldırır. Bu durum, “çökelme” dediğimiz tehlikeli bir reaksiyona yol açar. Kan damarları tıkanabilir ve bu durum hastanın hayatını tehlikeye atabilir. Bu yüzden kan nakli yapılmadan önce mutlaka alıcı ve vericinin kan gruplarının uyumlu olup olmadığı kontrol edilir.

Unutma, kan bağışı hayat kurtarır ama doğru kan grubunun doğru kişiye verilmesi şartıyla!