Harika bir Fen Bilimleri konusu! Vücudumuzdaki harika sistemleri keşfetmeye bayılırım. Gel, bu soruları birlikte, adım adım ve kolayca anlayacağın bir şekilde çözelim.
3. Soru: Aşağıdaki kutucuklarda belirtilen eklem çeşitlerine vücudunuzdan örnekler bularak yazınız.
Sevgili öğrencim, vücudumuzdaki kemikler birbirine “eklem” dediğimiz yapılarla bağlanır. Bu eklemler sayesinde hareket edebiliriz. Eklemlerin hareket yetenekleri birbirinden farklıdır. Şimdi bu eklem çeşitlerini ve vücudumuzdaki yerlerini öğrenelim.
Oynar Eklemler
Bunlar, adından da anlaşılacağı gibi, vücudumuzda en çok hareket eden, en esnek eklemlerdir. Kemiklerin serbestçe hareket etmesini sağlarlar. Tıpkı bir kapının menteşesi gibi düşünebilirsin.
Vücudumuzdaki Örnekler:
- Kol ve bacaklarımızdaki eklemler (Örneğin; dirsek ve diz eklemleri)
- Omuz eklemi
- Kalça eklemi
- El ve ayak parmaklarımızdaki eklemler
- El bileği eklemi
Yarı Oynar Eklemler
Bu eklemlerin hareket kabiliyeti sınırlıdır. Oynar eklemler kadar serbest hareket edemezler ama oynamaz eklemler gibi de tamamen sabit değillerdir. Azıcık bir esneme payları vardır.
Vücudumuzdaki Örnekler:
- Omurgamızı oluşturan omurlar arasındaki eklemler (Eğilip kalkarken bu sayede biraz esneyebiliriz.)
- Göğüs kafesimizdeki kaburga kemiklerinin bağlandığı bazı eklemler
Oynamaz Eklemler
Bu eklemler ise hiç hareket etmezler. Kemikleri birbirine sıkıca bağlayarak önemli organlarımızı korurlar. Testere dişi gibi birbirlerine geçmişlerdir.
Vücudumuzdaki Örnekler:
- Kafatası kemikleri arasındaki eklemler (Beynimizi korumak için çok sağlamdırlar.)
- Kalça kemiğini oluşturan kemikler arasındaki eklemler
- Kuyruk sokumu omurları arasındaki eklemler
4. Soru: Aşağıda verilen kas çeşitlerini özellikleri ile eşleştiriniz.
Şimdi de vücudumuzdaki hareketin diğer kahramanları olan kaslara bakalım. Üç çeşit kasımız var ve her birinin görevi farklı. Haydi bu kasları ve özelliklerini eşleştirelim.
Adım 1: Çizgili Kas (İskelet Kası)
Koşmamızı, yürümemizi, yazı yazmamızı sağlayan kaslardır. Kollarımızda, bacaklarımızda, yüzümüzde bulunurlar. Onları kendi isteğimizle hareket ettiririz. Bu yüzden özellikleri şunlardır:
- İstemli olarak çalışır. (Çünkü kolunu kaldırmak istediğinde sen karar verirsin.)
- İskelete bağlı olarak bulunur. (Kemiklerimize bağlıdırlar ve onları hareket ettirirler.)
- Çabuk yorulur. (Çok koştuğunda veya ağır bir şey taşıdığında kaslarının yorulduğunu hissedersin.)
Adım 2: Düz Kas
Bu kaslar midemiz, bağırsaklarımız, kan damarlarımız gibi iç organlarımızın yapısında bulunur. Biz farkında olmadan, kendi kendilerine çalışırlar. Onları yönetemeyiz.
- İstemsiz olarak çalışır. (“Hadi midem, yemeği sindir!” diye komut vermeyiz, o bunu kendi yapar.)
- İç organların yapısında bulunur. (Mide, bağırsak, yemek borusu gibi.)
- Yorulmaz. (Düşünsene, miden yemek sindirirken yorulsaydı ne olurdu? Neyse ki yorulmuyorlar!)
Adım 3: Kalp Kası
Bu kas, sadece ve sadece kalbimizde bulunan çok özel bir kastır. Yapı olarak çizgili kasa benzer ama çalışma şekli olarak düz kasa benzer. Hayatımız boyunca hiç durmadan çalışır.
- İstemsiz olarak çalışır. (Kalbimizin atışını biz kontrol etmeyiz, o kendi ritminde çalışır.)
- Yorulmaz. (Doğduğumuz andan itibaren bir an bile durmadan, yorulmadan çalışmaya devam eder.)
Umarım açıklamalarım konuyu daha iyi anlamana yardımcı olmuştur. Vücudumuz gerçekten de muhteşem bir makine gibi çalışıyor, değil mi?