7. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Cevapları Ferman Yayınları Sayfa 210
Merhaba sevgili öğrencim,
Fen Bilimleri dersimize hoş geldin! Gönderdiğin görseldeki konuları senin için bir öğretmen gözüyle analiz ettim ve adım adım açıklayacağım. Bu konular elektrik devrelerinin temelini oluşturur ve oldukça önemlidir. Hadi gel birlikte inceleyelim!
***
Soru 1: Görsel 7.5’teki paralel bağlı devrelerde ampul parlaklığı nasıl değişir?
Harika bir soru! Bu görsel bize paralel bağlamayı anlatıyor. Paralel bağlama, sanki her ampulün pile giden kendi özel yolu varmış gibi düşünülebilir. Elektrik akımı kollara ayrılarak her ampule ayrı ayrı ulaşır.
Unutma ki, özdeş (yani aynı özelliklere sahip) piller ve ampullerle kurulan paralel bağlı devrelerde, devreye eklenen yeni ampuller diğerlerinin parlaklığını etkilemez.
Hadi şimdi görseldeki devreleri adım adım inceleyelim:
Adım 1: Devre a’yı İnceleyelim
Bu devrede bir pil ve ona bağlı tek bir A ampulü var. Bu ampul, pilden gelen tüm enerjiyle yanar. Bu bizim temel parlaklık seviyemiz olacak.
Adım 2: Devre b’yi İnceleyelim
Bu devrede A ve B ampulleri pile paralel olarak bağlanmış. Yani, pilden çıkan akım iki kola ayrılıyor; bir kol A ampulüne, diğer kol B ampulüne gidiyor. Her iki ampul de pilden doğrudan aynı gerilimi (enerjiyi) aldığı için, ikisi de eşit parlaklıkta ve tek ampullü devredeki (devre a) kadar parlak yanar.
- Parlaklık durumu: A = B
Adım 3: Devre c’yi İnceleyelim
Bu sefer devrede A, B ve C olmak üzere üç ampul var ve hepsi birbirine paralel bağlanmış. Tıpkı b devresindeki gibi, pilden gelen akım bu sefer üç kola ayrılır ve her ampul pilden alması gereken enerjiyi tam olarak alır. Bu yüzden üç ampul de birbirine eşit ve tek ampullü devredeki kadar parlak yanar.
- Parlaklık durumu: A = B = C
Sonuç:
Paralel bağlı devrelerde, devreye kaç tane özdeş ampul eklersen ekle, ampullerin parlaklığı değişmez. Hepsi tek bir ampul varmış gibi aynı parlaklıkta yanmaya devam eder.
***
Soru 2: Görsel 7.6’daki seri bağlı devrelerde ampul parlaklığı nasıl değişir?
Şimdi de seri bağlama konusuna bakalım. Seri bağlamayı, ampullerin tek sıra halinde art arda dizilmesi gibi düşünebilirsin. Elektrik akımı, bir ampulün içinden geçtikten sonra diğerine ulaşır. Bu durumda pilden gelen enerji, ampuller arasında paylaşılır.
Unutma ki, seri bağlı devrelerde devreye ampul eklendikçe, her bir ampulün parlaklığı azalır. Çünkü enerji daha fazla ampul arasında bölünür.
Şimdi görseldeki seri bağlı devreleri inceleyelim:
Adım 1: Devre a’yı İnceleyelim
Yine tek pilli ve tek ampullü devremiz var. Bu, en parlak durum. Pilin bütün enerjisini bu tek ampul kullanıyor.
Adım 2: Devre b’yi İnceleyelim
Burada A ve B ampulleri art arda, yani seri bağlanmış. Pilin enerjisi bu iki ampul arasında paylaşılır. Dolayısıyla, A ve B ampulleri birbirine eşit parlaklıkta yanar, ancak tek ampullü devredeki (devre a) ampulden daha sönük yanarlar.
- Parlaklık durumu: A = B‘dir, ancak parlaklıkları ‘a’ devresindekinden daha azdır.
Adım 3: Devre c’yi İnceleyelim
Bu devrede ise A, B ve C olmak üzere üç ampul seri bağlanmış. Pilin enerjisi bu sefer üçe bölünür! Her bir ampule düşen enerji daha da azalır. Bu yüzden üç ampul de eşit parlaklıkta ama b devresindekinden bile daha sönük yanar. Bu üç devredeki en sönük yanan ampuller bu devrededir.
- Parlaklık durumu: A = B = C‘dir, ancak parlaklıkları ‘b’ devresindekinden bile daha azdır.
Sonuç:
Seri bağlı bir devreye ne kadar çok ampul eklersen, pilden gelen enerji o kadar çok ampul arasında bölüşüleceği için ampullerin parlaklığı azalır.
***
Soru 3: Evde, radyoda, el fenerinde, otomobilde elektrik ihtiyacı nerelerden, nasıl sağlanır? Açıklayınız.
Bu da günlük hayattan çok güzel bir soru! Kullandığımız elektrikli aletlerin çalışması için mutlaka bir enerji kaynağına ihtiyacı vardır. Bu kaynaklar, aletin türüne ve nerede kullanıldığına göre değişir.
Adım 1: Enerji Kaynaklarını Tanıyalım
Metinde de belirtildiği gibi temel olarak üç tür elektrik enerji kaynağından bahsedebiliriz:
-
Piller: Bunlar genellikle küçük, taşınabilir aletler için kullanılır. Düşük miktarda enerji sağlarlar. Örneğin;
- El feneri
- Televizyon kumandası
- Oyuncak araba
- Duvar saati
- Akü (Akümlatör): Pillerden daha güçlü ve tekrar şarj edilebilen enerji kaynaklarıdır. Özellikle otomobillerde kullanılırlar. Arabanın farları, radyosu, kornası gibi sistemler enerjisini aküden alır.
-
Şehir Elektriği: Evlerimizdeki prizlerden aldığımız elektriktir. Elektrik santrallerinde üretilir ve kablolarla evlerimize kadar taşınır. Yüksek enerji gerektiren büyük aletleri çalıştırmak için kullanılır. Örneğin;
- Buzdolabı
- Çamaşır makinesi
- Televizyon
- Bilgisayar
- Ütü
Sonuç:
Kısacası, kullandığımız aletin enerji ihtiyacına ve taşınabilir olup olmamasına göre farklı enerji kaynakları kullanırız. Küçük ve taşınabilir aletler için pil, arabalar gibi daha güçlü sistemler için akü, evimizdeki büyük ve sabit aletler için ise şehir elektriği kullanılır.
Umarım bu açıklamalar konuları daha iyi anlamana yardımcı olmuştur. Aklına takılan başka bir şey olursa çekinmeden sorabilirsin. Başarılar dilerim!