7. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Cevapları Ferman Yayınları Sayfa 162
Merhaba sevgili öğrencilerim!
Harika bir etkinlik sorusuyla karşı karşıyayız. Aynalar konusu hem çok zevkli hem de günlük hayatta sürekli karşılaştığımız bir konu. Gelin şimdi bu etkinliği adım adım birlikte analiz edelim ve soruları cevaplayalım. Unutmayın, fen bilimleri deney ve gözlemle çok daha iyi öğrenilir!
Öncelikle etkinlikteki tabloyu, aynaların özelliklerine göre doldurmamız gerekiyor. Bu tabloyu doldururken, her bir ayna türünün görüntü oluşturma özelliklerini hatırlayacağız.
Etkinlik Tablosunun Doldurulması
Etkinlikte bizden bir cismi farklı aynaların önüne 5 cm, 15 cm ve 30 cm gibi farklı uzaklıklara koyarak oluşan görüntünün özelliklerini tabloya yazmamız isteniyor. Haydi dolduralım!
Düz Ayna İçin Gözlemlerimiz:
Düz aynaları evlerimizde, mağazalarda her gün kullanırız. Düz aynanın kuralı basittir ve hiç değişmez.
- Adım 1: Cisim 5 cm uzaktayken, görüntü aynanın içinde 5 cm uzakta, cisimle eşit boyda ve düzdür.
- Adım 2: Cisim 15 cm uzaktayken, görüntü yine eşit boyda ve düzdür.
- Adım 3: Cisim 30 cm uzaktayken, görüntü yine ve yeniden eşit boyda ve düzdür.
Sonuç: Düz aynada cisim ne kadar uzakta olursa olsun, görüntü her zaman cisimle aynı boyda ve düzdür.
Çukur Ayna İçin Gözlemlerimiz:
Çukur ayna biraz sihirli gibidir, çünkü cismin uzaklığına göre çok farklı görüntüler oluşturabilir. Dişçi aynaları veya makyaj aynaları çukur aynalara örnektir.
- Adım 1: Cisim 5 cm gibi çok yakın bir mesafedeyken, görüntü cisimden büyük ve düz olur. Tıpkı bir makyaj aynasında yüzümüze yakından baktığımızdaki gibi.
- Adım 2: Cisim 15 cm gibi biraz daha uzak bir mesafeye geldiğinde, görüntü bu sefer ters döner ve genellikle büyük olur.
- Adım 3: Cisim 30 cm gibi daha da uzağa götürüldüğünde, görüntü hala terstir ama bu sefer boyu küçük olur.
Sonuç: Çukur aynada cisim yaklaştıkça görüntü büyür ve düzleşir; uzaklaştıkça ise önce ters döner, sonra küçülür.
Tümsek Ayna İçin Gözlemlerimiz:
Tümsek aynaları da arabaların yan aynalarından veya marketlerdeki güvenlik aynalarından tanırız. Geniş bir alanı göstermek için kullanılırlar. Onların da tek bir kuralı vardır.
- Adım 1: Cisim 5 cm uzaktayken, görüntü her zaman cisimden küçük ve düzdür.
- Adım 2: Cisim 15 cm uzaktayken, görüntü yine küçük ve düzdür.
- Adım 3: Cisim 30 cm uzaktayken, görüntü yine ve yeniden küçük ve düzdür.
Sonuç: Tümsek aynada cisim nerede olursa olsun, görüntü her zaman cisimden küçük ve düzdür.
Şimdi de “Etkinliğin Değerlendirilmesi” bölümündeki soruları cevaplayalım.
Soru 1: Düz aynada cismi ya da görseli aynadan uzaklaştırırken neler gözlemlediniz?
Çözüm:
Sevgili arkadaşlar, düz aynada bir cismi aynadan uzaklaştırdığımızda, görüntünün özelliklerinde bazı şeyler değişmezken, bazıları değişir.
Adım 1: Görüntünün boyu değişmez. Cisim aynadan ne kadar uzakta olursa olsun, görüntü her zaman cisimle eşit boyda kalır.
Adım 2: Görüntünün duruşu değişmez. Görüntü her zaman düzdür, yani tepesi yukarıda, altı aşağıdadır. Asla ters dönmez.
Adım 3: Değişen tek şey, görüntünün de ayna içinde bizden uzaklaşmasıdır. Yani biz aynadan uzaklaştıkça, görüntümüz de aynanın “arkasında” o kadar uzaklaşır.
Soru 2: Çukur aynada cismi ya da görseli aynadan uzaklaştırdıkça görüntünün boyunda ve durumunda neler gözlemlediniz?
Çözüm:
İşte en ilginç ayna bu! Çukur aynada cismi uzaklaştırdıkça görüntü adeta taklalar atar ve boyu sürekli değişir.
Adım 1: Cisim aynaya çok yakınken (örneğin 5 cm), görüntü büyük ve düzdür.
Adım 2: Cismi aynadan uzaklaştırmaya başladığımızda (örneğin 15 cm’e getirdiğimizde), görüntü bir anda ters döner. Bu mesafede boyu hala büyük olabilir.
Adım 3: Cismi daha da uzaklaştırdığımızda (örneğin 30 cm), görüntü hala terstir ama boyu artık küçülmeye başlar.
Kısacası, çukur aynada cisim uzaklaştıkça; görüntü önce düz ve büyükken, sonra ters ve büyük, en sonunda ise ters ve küçük hale gelir.
Soru 3: Tümsek aynada cismi ya da görseli aynadan uzaklaştırdıkça görüntünün boyunda ve durumunda neler değişti?
Çözüm:
Tümsek ayna, düz ayna gibi kararlı bir ayna olsa da ondan farklı özellikler gösterir.
Adım 1: Görüntünün duruşu hiç değişmez. Cisim ne kadar uzakta olursa olsun, görüntü her zaman düzdür.
Adım 2: Görüntünün boyu her zaman cisimden küçüktür.
Adım 3: Peki ne değişir? Cismi aynadan uzaklaştırdıkça, zaten küçük olan görüntü daha da küçülür. Yani uzaktaki bir arabanın yan aynadaki görüntüsü, yakındaki bir arabanın görüntüsünden çok daha küçüktür.
Umarım bu açıklamalar konuyu daha iyi anlamanıza yardımcı olmuştur. Unutmayın, en iyi öğrenme yolu denemek ve gözlemlemektir. Evde bir kaşığın iç ve dış yüzeyini ayna gibi kullanarak bu deneyi kendiniz de yapabilirsiniz. Kaşığın iç yüzü çukur ayna, dış yüzü ise tümsek ayna gibidir. Başarılar dilerim!