Harika bir çalışma kağıdı! Merhaba sevgili 7. sınıf öğrencim, ben Fen Bilimleri öğretmenin. Şimdi bu soruları birlikte, adım adım ve anlayarak çözeceğiz. Hazırsan başlayalım!
A) Verilen cümlelerdeki noktalı yerleri yukarıdaki ifadelerden uygun olanıyla tamamlayınız.
Önce yukarıda bize verilen kelimelere bir göz atalım: ışık yılı – Samanyolu – uzay istasyonu – Ay – takımyıldız – Rasat – uzay – teleskop – yapay uydu – Güneş – uzay mekiği. Şimdi bu kelimeleri doğru yerlere yerleştireceğiz.
1. Gök cisimlerini en iyi şekilde incelemek için kullanılan araca ………………… denir.
Çözüm: Gök cisimleri bizden çok uzakta olduğu için onları çıplak gözle net göremeyiz. Bu cisimleri daha yakından ve daha büyük görmemizi sağlayan, merceklerden oluşan araca teleskop diyoruz. Unutma, Galileo’nun gökyüzü gözlemlerinde kullandığı o meşhur alet!
Sonuç:teleskop
2. Türkiye’de üretilen ilk gözlem uydusuna ………………… adı verilmiştir.
Çözüm: Ülkemizin uzay çalışmalarındaki gururlarından biri olan, Türkiye’de tasarlanıp üretilen ilk yer gözlem uydumuzun adı Rasat‘tır. Bu uydu sayesinde Dünya’nın yüzeyini gözlemleyebiliyoruz.
Sonuç:Rasat
3. Dünya’dan bakıldığında gökyüzünde hepsi bir arada duruyormuş gibi görünen yıldız grupları, ………………… adı verilen gök cisimleridir.
Çözüm: Geceleri gökyüzüne baktığımızda bazı yıldızların bir araya gelerek çeşitli şekiller (hayvan, insan veya nesne gibi) oluşturduğunu hayal ederiz. İşte bu yıldız gruplarına takımyıldız denir. Mesela Büyükayı veya Küçükayı birer takımyıldızdır.
Sonuç:takımyıldız
4. Dünya’nın en yakınında ………………… adı verilen yıldız bulunur.
Çözüm: Bize ısı ve ışık veren, gündüzleri gökyüzünde parlayan dev yıldız aslında bize en yakın olan yıldızdır. O da tabii ki Güneş‘tir. Evet, Güneş de bir yıldızdır, sakın unutma!
Sonuç:Güneş
5. Dünya, Güneş sistemi içinde; Güneş sistemi de ………………… Galaksisi’nin içinde bulunur.
Çözüm: Bizim evimiz Dünya, Güneş Sistemi’nin bir üyesi. Güneş Sistemi ise içerisinde milyarlarca yıldız barındıran dev bir galaksinin içinde yer alıyor. Bizim galaksimizin adı Samanyolu Galaksisi’dir.
Sonuç:Samanyolu
6. Uzayda kendisinden daha büyük bir gök cisminin çevresinde dolanan ve insanlar tarafından üretilen araçlara ………………… denir.
Çözüm: İnsanların haberleşme, gözlem veya bilimsel araştırma gibi amaçlarla yapıp Dünya’nın yörüngesine yerleştirdiği araçlara yapay uydu denir. Ay, Dünya’nın doğal uydusudur ama insanlar tarafından yapılanlara “yapay” deriz.
Sonuç:yapay uydu
7. Güneş enerjisi panelleri, ısıya dayanıklı kıyafetler, bazı su filtreleri, yalıtım malzemeleri gibi pek çok araç ………………… araştırmaları sırasındaki bulgulardan yararlanılarak yapılmıştır.
Çözüm: Bilim insanları uzayda araştırma yaparken pek çok yeni teknoloji geliştirirler. Bu teknolojiler daha sonra günlük hayatımızda da kullanılmaya başlar. İşte bu araştırmaların genel adı uzay araştırmalarıdır.
Sonuç:uzay
8. İçinde astronotların yaşayıp çalışabileceği kadar büyük uydulara ………………… adı verilir.
Çözüm: Astronotların uzayda uzun süre kalıp deneyler yapabildikleri, adeta uzaydaki evleri ve laboratuvarları olan dev yapılara uzay istasyonu denir. Uluslararası Uzay İstasyonu (ISS) en bilinen örneğidir.
Sonuç:uzay istasyonu
9. Yıldızlar arasındaki çok uzak mesafeler ………………… adı verilen uzaklık ölçüsü birimiyle ölçülür.
Çözüm: Uzay o kadar büyüktür ki, mesafeleri kilometre ile ölçmek çok zordur. Bu yüzden bilim insanları, ışığın bir yılda aldığı yolu ifade eden ışık yılı birimini kullanırlar. Unutma, bu bir zaman değil, bir uzaklık birimidir!
Sonuç:ışık yılı
10. Astronotları ve uyduları uzaya ………………… taşır.
Çözüm: İnsanları ve uyduları Dünya’dan uzaya taşımak için kullanılan, tekrar tekrar uçabilen dev araçlara uzay mekiği denir.
Sonuç:uzay mekiği
B) Aşağıdaki ifadelerin başındaki kutucuğa ifade doğruysa “D”, yanlışsa “Y” yazınız.
Şimdi de doğru-yanlış etkinliğimize geçelim. Cümleleri dikkatlice okuyup karar vereceğiz.
[ Y ] 1. Kâğıdın bulunuşu, uzay araştırmaları sırasında ortaya çıkmış bir bulgudur.
Açıklama: Bu ifade yanlıştır. Kâğıt, binlerce yıl önce Çin’de icat edilmiştir. Uzay araştırmaları sayesinde teflon, GPS, diş teli gibi birçok teknoloji hayatımıza girmiştir ama kâğıt bunlardan biri değildir.
[ Y ] 2. Gezegenlerin etrafındaki küçük gök cisimlerine yıldız denir.
Açıklama: Bu ifade yanlıştır. Gezegenlerin etrafında dolanan gök cisimlerine uydu denir. Yıldızlar, Güneş gibi kendi ışığını ve ısısını üreten dev gök cisimleridir.
[ D ] 3. Türksat 1B ve Türksat 1C, görevini tamamlamış uydularımızdandır.
Açıklama: Bu ifade doğrudur. Bu uydular, ülkemizin haberleşme alanında uzun yıllar hizmet vermiş ve artık görev sürelerini tamamlayarak “uzay çöplüğü” yörüngesine alınmışlardır.
[ Y ] 4. Ay’ın ilk haritasını çıkaran İslam bilim insanı Uluğ Bey’dir.
Açıklama: Bu ifade yanlıştır. Ay’ın ilk haritasını çıkaran ve Ay’ın bir bölgesine ismi verilen büyük Türk-İslam bilgini Ali Kuşçu‘dur. Uluğ Bey de çok önemli bir astronomdur ve yıldızların konumlarıyla ilgili çok değerli çalışmalar yapmıştır.
[ D ] 5. Büyük kütleli yıldızlar varlıklarını nötron yıldızı ya da kara delik olarak tamamlar.
Açıklama: Bu ifade doğrudur. Yıldızların da bir ömrü vardır. Güneş gibi küçük kütleli yıldızlar ömürlerinin sonunda beyaz cüceye dönüşürken, Güneş’ten çok daha büyük kütleli yıldızlar süpernova patlaması geçirerek ya bir nötron yıldızına ya da bir kara deliğe dönüşürler.
[ Y ] 6. Yıldızlar kendi eksenleri etrafında dönmez, sadece galaksi yörüngelerinde dolanır.
Açıklama: Bu ifade yanlıştır. Tıpkı Dünya’nın kendi etrafında döndüğü gibi, yıldızlar da kendi eksenleri etrafında dönerler. Aynı zamanda bağlı oldukları galaksinin merkezi etrafında da dolanırlar.
[ D ] 7. Gelecekte uzaya gönderilecek uydular için büyük tehlikelerden biri de uzay kirliliğidir.
Açıklama: Bu ifade doğrudur. Görevini tamamlamış uydular, roket parçaları gibi insan yapımı atıklar Dünya yörüngesinde çok yüksek hızlarla dolanır. Bu “uzay çöpleri”, çalışan uydular ve uzay araçları için büyük bir çarpışma tehlikesi oluşturur. Buna uzay kirliliği diyoruz.
[ Y ] 8. Dünya’dan gözlemlenen Güneş, Ay, gezegen, gök ada, meteor, bulutsu, galaksi gibi varlıklar yıldız olarak adlandırılır.
Açıklama: Bu ifade yanlıştır. Bu listedeki varlıkların hepsi farklı gök cisimleridir. Sadece Güneş bir yıldızdır. Diğerleri gezegen, uydu, galaksi gibi farklı kategorilerdedir.
[ D ] 9. Yıldızlar çok uzakta olduğu için ışıkları yanıp söner ve titreşir şekilde görünür.
Açıklama: Bu ifade doğrudur. Yıldızların ışığı bize ulaşana kadar Dünya’nın atmosferinden geçer. Atmosferdeki hava hareketleri, ışığın kırılmasına ve bize “göz kırpıyormuş” gibi görünmesine neden olur. Gezegenler ise daha yakın oldukları için ışıkları titreşmez, sabit bir parlaklıkta görünürler.
[ D ] 10. Güneş sistemi, Samanyolu Galaksisi’nin Orion bulutsusunda yer alır.
Açıklama: Bu ifade doğrudur. Samanyolu Galaksisi’nin sarmal kollarından birinin adı Orion Kolu‘dur. Bizim Güneş Sistemimiz de işte bu kol üzerinde yer alır. Yani bu, bizim uzaydaki adresimiz gibidir!
Harika iş çıkardın! Umarım tüm açıklamalar anlaşılır olmuştur. Aklına takılan bir şey olursa her zaman sorabilirsin. Başarılar dilerim!