7. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Cevapları Ferman Yayınları Sayfa 35

Harika bir istek! Elbette, 7. Sınıf Fen Bilimleri öğretmeniniz olarak bu metindeki soruları ve konuları sana bir öğrencinin en iyi anlayacağı şekilde, adım adım açıklayacağım. Haydi başlayalım!

Görseldeki metinde doğrudan numaralandırılmış sorular olmasa da, metnin içinde bizden düşünmemizi isteyen kısımlar ve anlaşılması gereken önemli hesaplamalar var. Ben bunları birer soru gibi ele alıp sana açıklayacağım.

Soru 1: Havanın açık ve bulutsuz olduğu bir gecede, gökyüzüne baktığınızda kimi yanıp sönen kimi sabit ışık saçar şekilde görünen bir görüntüyle karşılaşırsınız. Gökyüzüne baktığınızda gördüğünüz bu farklılığı nasıl yorumlarsınız?

Çözüm:
Merhaba sevgili öğrencim! Bu gerçekten de çok güzel bir gözlem ve harika bir soru. Gökyüzündeki o ışıkların neden farklı davrandığını gel birlikte anlayalım.

• Adım 1: Işık Kaynaklarını Tanıyalım
  Gökyüzünde gördüğümüz parlak cisimler genellikle ya yıldızlardır ya da Güneş sistemimizdeki gezegenlerdir. Aralarındaki en temel fark, bize olan uzaklıklarıdır. Yıldızlar bizden çooook uzaktayken, gezegenler (Mars, Jüpiter, Satürn gibi) çok daha yakındadır.
• Adım 2: “Göz Kırpma” (Titreşme) Neden Olur?
  Yıldızlar o kadar uzaktadır ki, bize sadece küçücük bir nokta gibi görünürler. Bu noktadan gelen ışık, Dünya’mıza ulaşmadan önce atmosferimizden, yani bizi çevreleyen hava katmanından geçmek zorundadır. Atmosferimiz ise hiç sakin değildir; içinde sürekli hareket eden, sıcaklığı ve yoğunluğu farklı hava akımları vardır. Yıldızdan gelen o incecik ışık demeti, bu hareketli havaya çarpınca sürekli olarak hafifçe kırılır ve yön değiştirir. Bizim gözümüze de bu durum, yıldızın sanki yanıp sönüyormuş, yani göz kırpıyormuş gibi gelmesine neden olur.
• Adım 3: Gezegenler Neden Sabit Parlar?
  Gezegenler ise bize çok daha yakın oldukları için nokta gibi değil, minicik bir disk gibi görünürler (teleskopla bakınca bu daha net anlaşılır). Bu diskten gelen ışık da atmosferden geçerken bükülür, ama diskin farklı noktalarından gelen ışınların bükülmeleri birbirini dengeler. Bu yüzden gezegenlerin ışığı bize daha sabit ve titreşimsiz olarak ulaşır.

Sonuç: Kısacası, gökyüzünde yanıp sönen, pırıl pırıl parlayan ışıklar yıldızlardır. Sabit ve sakin bir şekilde parlayanlar ise genellikle gezegenlerdir. Farkın sebebi, ışığın atmosferimizden geçerken ne kadar büküldüğüdür.

Soru 2: Metinde verilen “1 ışık yılı” yaklaşık 9,5 trilyon kilometre olarak hesaplanmıştır. Bu hesaplama nasıl yapılır?

Çözüm:
Uzaydaki mesafeler o kadar büyük ki, kilometre ile ifade etmek çok zor. Bu yüzden bilim insanları “ışık yılı” diye bir birim kullanıyor. Bu, ışığın bir yılda aldığı yol demek. Gel, bu devasa mesafeyi birlikte hesaplayalım.

• Adım 1: Temel Bilgiyi Hatırlayalım
  Metinde bize en önemli bilgi verilmiş: Işığın hızı saniyede yaklaşık 300.000 kilometredir. Yani gözümüzü bir kere kırpıncaya kadar ışık, Dünya’nın etrafını 7 kezden fazla dönebiliyor!
• Adım 2: Saniyeden Yıla Yolculuk
  Işığın 1 yılda ne kadar yol gittiğini bulmak için, 1 yılda kaç saniye olduğunu bulup bunu ışığın saniyedeki hızıyla çarpmamız gerekiyor.
  • Bir dakikada 60 saniye var.
  • Bir saatte 60 dakika var.
  • Bir günde 24 saat var.
  • Bir yılda yaklaşık 365 gün var.
• Adım 3: Çarpma İşlemini Yapalım
  Şimdi tüm bu sayıları ve ışığın hızını sırayla çarpacağız:
  
  
(Işığın saniyedeki hızı) x (saniye) x (dakika) x (saat) x (gün)

  
  Bu da şu anlama geliyor:
  
  
300.000 x 60 x 60 x 24 x 365

  
  Bu büyük çarpma işlemini yaptığımızda elde ettiğimiz sonuç şudur:
  
  9.460.800.000.000 km

Sonuç: Gördüğün gibi çok ama çok büyük bir sayı çıktı! Bu sayıyı okumak ve kullanmak zor olduğu için, bilim insanları bunu yuvarlayarak kısaca “yaklaşık 9,5 trilyon kilometre” olarak ifade ederler. Yani 1 ışık yılı, ışığın boşlukta bir yıl boyunca tam 9,5 trilyon kilometre yol gitmesiyle oluşan devasa bir uzunluk ölçüsüdür.