7. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Cevapları Ferman Yayınları Sayfa 123
Harika bir soru! Merhaba sevgili öğrencim, ben Fen Bilimleri öğretmenin. Gönderdiğin görseldeki etkinlik ve tabloyu birlikte inceleyip, soruları adım adım çözeceğiz. Bu konular, günlük hayatta sıkça karşılaştığımız karışımları daha iyi anlamamızı sağlayacak. Hazırsan, başlayalım!
Önce tablodaki boşlukları dolduralım. Bu tabloda bizden, çeşitli çözeltileri oluşturan çözücü ve çözünen maddelerin fiziksel hâllerini bulmamız isteniyor. Unutma, bir çözeltide genellikle miktarı çok olan maddeye çözücü, miktarı az olan ve çözücünün içinde dağılan maddeye ise çözünen denir.
Soru: Tablo 4.4’te verilen çözelti örneklerini inceleyerek çözeltilerin fiziksel durumlarını örnekte olduğu gibi yanlarına yazınız.
Çözüm:
-
Sirke: Sirke, asetik asit ve sudan oluşan bir çözeltidir. Burada çözücü su (sıvı), çözünen ise asetik asit‘tir. Asetik asit de sıvı hâldedir.
Çözünen (Asetik asit) Fiziksel Hâli: Sıvı
Bileşenlerin Fiziksel Hâli: Sıvı – Sıvı
-
Kolonya: Kolonya, alkol ve sudan oluşur. Genellikle alkol oranı daha fazladır ama burada su çözücü olarak verilmiş. Alkol de tıpkı su gibi sıvıdır.
Çözünen (Alkol) Fiziksel Hâli: Sıvı
Bileşenlerin Fiziksel Hâli: Sıvı – Sıvı
-
Oksijenli su: Adından da anlaşılacağı gibi, oksijenin suda çözünmesiyle oluşur. Oksijen normalde bir gazdır.
Çözünen (Oksijen) Fiziksel Hâli: Gaz
Bileşenlerin Fiziksel Hâli: Gaz – Sıvı
-
Soda: Gazoz ve soda gibi içeceklerin içindeki o baloncuklar, aslında basınçla suya karıştırılmış karbondioksit gazıdır. Yani karbondioksit gazı suda çözünmüştür.
Çözünen (Karbondioksit) Fiziksel Hâli: Gaz
Bileşenlerin Fiziksel Hâli: Gaz – Sıvı
-
Hava: Soluduğumuz hava, çeşitli gazların karışımıdır. Havanın yaklaşık %78’i azot gazı olduğu için azot burada çözücü kabul edilir. Geriye kalan oksijen ve diğer gazlar ise çözünen olur. Hepsi gaz hâlindedir.
Çözünen (Oksijen ve diğer gazlar) Fiziksel Hâli: Gaz
Bileşenlerin Fiziksel Hâli: Gaz – Gaz
Şimdi de deneyle ilgili değerlendirme sorularına geçelim. Bu deneyi evde yapmasan bile nasıl sonuçlar alacağımızı hayal edebiliriz.
Soru 1: Tuz ve şekerin suda çözünmesi sırasında neler gözlemlediniz?
Çözüm:
Adım 1: İlk olarak, katı hâldeki tuz ve şeker tanelerini suyun içine attığımızda, taneciklerin bardağın dibine çöktüğünü görürüz.
Adım 2: Karıştırmaya başladığımızda ise bu katı taneciklerin yavaş yavaş küçülüp gözden kaybolduğunu fark ederiz. Sanki sihirli bir şekilde yok oluyorlar gibidir!
Adım 3: Karıştırma işlemi bittiğinde, artık suyun içinde tek bir tuz veya şeker tanesi bile göremeyiz. Su, berrak bir hâl alır. Bu duruma çözünme diyoruz. Tuz ve şeker, su moleküllerinin arasına girerek o kadar küçük parçacıklara ayrılır ki artık onları çıplak gözle göremeyiz.
Sonuç: Kısacası, katı olan tuz ve şeker, sıvı olan suyun içinde dağılarak homojen bir karışım, yani bir çözelti oluşturur.
Soru 2: Sirke ve mürekkebin suda çözünmesi sırasında neler gözlemlediniz?
Çözüm:
Adım 1: Sirkeyi suya eklediğimizde, iki sıvının birbiri içinde hemen dağıldığını görürüz. Karıştırdığımızda ise bu işlem anında tamamlanır ve tamamen tek bir sıvı gibi görünen, renksiz ve berrak bir karışım elde ederiz. Sirke suda kolayca çözünür.
Adım 2: Mürekkebi suya damlattığımızda ise çok daha eğlenceli bir görüntü ortaya çıkar! Mürekkep damlası, suyun içinde renkli bulutlar gibi, ipliksi şekiller çizerek yayılmaya başlar. Bu, çözünme olayının ne kadar dinamik bir süreç olduğunu bize gösterir.
Adım 3: Kaşıkla karıştırdığımızda mürekkep, suyun her yerine eşit bir şekilde dağılır ve suyun rengini tamamen değiştirir. Artık elimizde renkli ama yine de berrak (içinde tanecik olmayan), homojen bir çözelti vardır.
Sonuç: Sirke ve mürekkep gibi sıvılar da su gibi başka bir sıvının içinde çözünerek homojen karışımlar (çözeltiler) oluşturabilirler. Özellikle mürekkebin dağılışını izlemek, çözünme olayını gözlemlemek için harika bir örnektir.
Umarım bu açıklamalar konuyu daha iyi anlamana yardımcı olmuştur. Aklına takılan başka bir şey olursa çekinmeden sorabilirsin!