Harika bir çalışma! Merhaba sevgili öğrencim, ben Fen Bilimleri öğretmenin. Gönderdiğin bu güzel soruları senin için tek tek, anlayacağın şekilde çözeceğim. Hazırsan hemen başlayalım!
Soru 1: Mayozla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi doğru bir ifadedir?
a) Kromozom sayısının sabit tutulmasını sağlar.
b) Kromozom sayısının n’den 2n’ye çıkmasını sağlar.
c) Kromozom sayısının 2n’den n’ye inmesini sağlar.
d) Vücutta oluşan bir yaranın onarılmasını sağlar.
Çözüm:
- Adım 1: Öncelikle mayoz bölünmenin ne olduğunu hatırlayalım. Mayoz, eşeyli üreyen canlılarda üreme ana hücrelerinden üreme hücrelerinin (sperm, yumurta gibi) oluşmasını sağlayan özel bir bölünme şeklidir.
- Adım 2: Mayoz bölünmenin en temel amacı, kromozom sayısını yarıya indirmektir. Böylece tür içindeki kromozom sayısı nesiller boyu sabit kalır. Örneğin insanlarda vücut hücreleri 2n=46 kromozomludur. Mayoz sayesinde oluşan sperm ve yumurta hücreleri ise n=23 kromozomlu olur.
- Adım 3: Şimdi şıkları inceleyelim:
- a) Kromozom sayısını sabit tutan bölünme mitozdur. Bu yüzden bu şık yanlış.
- b) Kromozom sayısının n’den 2n’ye çıkması olayı döllenmedir. Yani sperm ve yumurtanın birleşmesidir. Bu da yanlış.
- c) Kromozom sayısının 2n’den n’ye inmesini, yani yarıya düşmesini sağlayan bölünme mayozdur. Bu ifade doğru!
- d) Yaraların onarılması, büyüme ve gelişme gibi olaylar mitoz bölünme sayesinde olur. Bu şık da yanlış.
Sonuç: Doğru cevap C şıkkıdır.
Soru 2: Embriyodaki gelişim sürecinin verildiği yandaki görselde olaylar gerçekleşirken aşağıdakilerden hangisi değişmez?
a) Kromozom sayısı
b) Hücre sayısı
c) Vücut büyüklüğü
d) Kütlesi
Çözüm:
- Adım 1: Görseli incelediğimizde, döllenmiş yumurta hücresi olan zigotun art arda bölünerek hücre sayısını artırdığını ve zamanla bir bebeğe dönüştüğünü görüyoruz. Bu büyüme ve gelişme sürecindeki temel olay mitoz bölünmedir.
- Adım 2: Mitoz bölünmenin en önemli özelliğini hatırlayalım: Oluşan yeni hücrelerin genetik yapısı ve kromozom sayısı ana hücre ile tamamen aynıdır. Kromozom sayısı asla değişmez.
- Adım 3: Görseldeki sürece göre şıkları değerlendirelim:
- b) Hücre sayısı: Görselde tek bir hücreden başlayıp milyarlarca hücreye ulaşıldığı çok net. Yani hücre sayısı sürekli artar.
- c) Vücut büyüklüğü: Zigot gözle görülemeyecek kadar küçükken, bebek doğduğunda belirli bir büyüklüğe ulaşır. Vücut büyüklüğü artar.
- d) Kütlesi: Büyüme ile birlikte canlının kütlesi de artar.
- a) Kromozom sayısı: Bu süreç mitozla gerçekleştiği için, zigotun kromozom sayısı ne ise, gelişimin sonundaki bebeğin hücrelerindeki kromozom sayısı da odur. Yani kromozom sayısı değişmez, sabit kalır.
Sonuç: Doğru cevap A şıkkıdır.
Soru 3: I. Madde alışverişinde seçici olması, II. Hücreler arası bağlantıyı sağlaması, III. Hücreye kendine özgü şekil vermesi. Buna göre verilenlerden hangisi ya da hangileri hücre zarının özelliklerindendir?
a) Yalnız I
b) Yalnız II
c) I ve II
d) I, II ve III
Çözüm:
- Adım 1: Hücre zarının görevlerini bir düşünelim. Hücre zarı, hücreyi dış ortamdan ayıran, onu bir arada tutan ve koruyan yapıdır. Tıpkı bir evin duvarları ve kapısı gibi.
- Adım 2: Şimdi öncülleri tek tek değerlendirelim:
- I. Madde alışverişinde seçici olması: Evet, bu hücre zarının en önemli özelliklerinden biridir. Hücreye yararlı maddeleri alır, zararlıları dışarı atar ya da içeri almaz. Bu yüzden ona seçici geçirgen zar deriz. Bu doğru.
- II. Hücreler arası bağlantıyı sağlaması: Evet, özellikle çok hücreli canlılarda dokuları oluşturan hücreler, hücre zarları aracılığıyla birbirleriyle iletişim kurar ve bağlantı sağlar. Bu da doğru.
- III. Hücreye kendine özgü şekil vermesi: Evet, hücre zarı hücreyi çevreleyerek ona temel şeklini verir. (Hayvan hücrelerinde şekli belirleyen en temel yapıdır. Bitki hücrelerinde ise hücre duvarı da şekil verir ama zar da bu görevde etkilidir.) Bu da doğru.
- Adım 3: Gördüğümüz gibi, verilen üç özellik de hücre zarının görevleri ve özellikleri arasında yer alıyor.
Sonuç: Doğru cevap D şıkkıdır.
Soru 4: Yandaki görselde verilen ve hücrede gerçekleşen olay aşağıdakilerden hangisidir?
a) Döllenme
b) Mayoz
c) Mitoz
d) Üreme
Çözüm:
- Adım 1: Görseli dikkatlice inceleyelim. En üstte “2n” kromozomlu bir hücre görüyoruz.
- Adım 2: Bu 2n kromozomlu hücre bir bölünme geçiriyor ve sonuçta “n” kromozomlu iki hücre oluşuyor. Burada kromozom sayısının yarıya indiğini fark ettik. Bu bize hemen mayozu hatırlatmalı!
- Adım 3: Süreç devam ediyor. Oluşan “n” kromozomlu iki hücre bir kez daha bölünüyor ve sonuçta toplamda dört tane “n” kromozomlu hücre meydana geliyor.
- Adım 4: Bir hücreden başlayıp, iki aşamalı bir bölünme sonunda kromozom sayısı yarıya inmiş dört yeni hücrenin oluştuğu bölünme şekli mayoz bölünmedir.
Sonuç: Doğru cevap B şıkkıdır.
Soru 5: Bazı organlarla hücre organelleri görevleri yönünden benzetilerek eşleştirilebilir. Eşleştirme yapılırsa aşağıdakilerden hangisinin doğru olma olasılığı en azdır?
a) Deri – hücre zarı
b) Mide – lizozom
c) Bağırsak – Golgi aygıtı
d) Beyin – hücre çekirdeği
Çözüm:
- Adım 1: Bu soruda en zayıf, en alakasız benzetmeyi bulmamız isteniyor. Şıkları tek tek analiz edelim.
- Adım 2:
- a) Deri – hücre zarı: Derimiz vücudumuzu dış etkenlerden korur ve madde alışverişine (terleme gibi) yardımcı olur. Hücre zarı da hücreyi korur ve seçici geçirgen özelliğiyle madde alışverişini kontrol eder. Bu çok mantıklı bir benzetme.
- b) Mide – lizozom: Midemiz besinleri sindiren, parçalayan organımızdır. Lizozom da hücre içindeki büyük molekülleri ve yaşlanmış organelleri sindiren, parçalayan organeldir. Bu da çok mantıklı bir benzetme.
- d) Beyin – hücre çekirdeği: Beynimiz vücudumuzun yönetim merkezidir. Bütün faaliyetlerimizi kontrol eder. Hücre çekirdeği de hücrenin yönetim merkezidir ve tüm yaşamsal olayları yönetir. Bu da çok mantıklı bir benzetme.
- c) Bağırsak – Golgi aygıtı: Bağırsağın temel görevi sindirilmiş besinlerin emilimini sağlamaktır. Golgi aygıtının temel görevi ise salgı maddelerini üretmek, paketlemek ve hücre dışına göndermektir. (Tükürük, hormon gibi). Bu iki yapı arasında doğrudan bir görev benzerliği kurmak diğer şıklara göre çok daha zor. Bu yüzden bu benzetmenin doğru olma olasılığı en azdır.
Sonuç: Doğru cevap C şıkkıdır.
Soru 6: Aşağıdaki yaşamsal olaylardan hangisini, kloroplast bulunduran hücre yapabilir?
a) Beslenme
b) Fotosentez
c) Sindirim
d) Solunum
Çözüm:
- Adım 1: Soruda bize anahtar bir organel verilmiş: Kloroplast.
- Adım 2: Kloroplast organelinin görevini hatırlayalım. Kloroplast, sadece bitki hücrelerinde ve bazı tek hücreli canlılarda bulunur. İçerdiği klorofil pigmenti sayesinde ışık enerjisini kullanarak su ve karbondioksitten besin ve oksijen üretir.
- Adım 3: Bu olayın adı nedir? Tabii ki fotosentez!
- Adım 4: Şıkları inceleyelim. Sindirim lizozomda, hücresel solunum ise mitokondride gerçekleşir. Beslenme genel bir kavramdır ama kloroplastın yaptığı özel işin adı fotosentezdir. Dolayısıyla en doğru ve net cevap fotosentezdir.
Sonuç: Doğru cevap B şıkkıdır.
Umarım çözümlerim anlaşılır olmuştur. Anlamadığın bir yer olursa çekinmeden tekrar sorabilirsin. Başarılar dilerim