Merhaba sevgili 7. sınıf öğrencileri! Ben Fen Bilimleri öğretmeniniz. Gönderdiğiniz bu güzel soruları şimdi birlikte, adım adım çözeceğiz. Unutmayın, fen bilimleri mantığını anladığımızda çok keyifli bir derstir. Hazırsanız, haydi başlayalım!
7. Soru: Canlıların eşeyli üremeleri için belli olayları gerçekleştirmeleri gerekir. Eşeyli üreme yapan canlılar, üremeleri için aşağıdakilerden hangilerini gerçekleştirir?
Çözüm:
Sevgili çocuklar, bu soruda anahtar kelimemiz “eşeyli üreme”. Eşeyli üreme ne demekti? Farklı iki canlının üreme hücrelerinin birleşmesiyle yeni bir canlının oluşmasıydı. İnsanlarda bu üreme hücreleri erkeklerde sperm, kadınlarda ise yumurtadır.
Peki, vücudumuz bu özel üreme hücrelerini (sperm ve yumurta) hangi bölünme şekliyle oluşturur? İşte bu sorunun cevabı Mayoz Bölünme‘dir.
Mayoz bölünme, sadece üreme ana hücrelerinde görülür ve kromozom sayısını yarıya indirerek üreme hücrelerini oluşturur. Bu sayede nesiller boyu kromozom sayısı sabit kalır. Mitoz bölünme ise vücut hücrelerimizde görülür ve büyüme, gelişme, yaraların onarımı gibi görevleri vardır.
Bu yüzden eşeyli üremenin temelini Mayoz oluşturur.
Doğru cevap: B) Mayoz
8. Soru: Yandaki görselde, dört kromozomlu (2n=4) olan I numaralı hücrenin mayoz I ve mayoz II sonunda meydana getirdiği hücreler numaralandırılarak verilmiştir. Buna göre hücrelerden hangilerinin kromozom sayısı ikidir?
Çözüm:
Bu soru, mayoz bölünmenin en temel özelliklerinden birini, yani kromozom sayısındaki değişimi sorguluyor. Hadi şemayı adım adım inceleyelim.
- Adım 1: Başlangıç Hücresi (I numaralı hücre)
Soruda bize I numaralı hücrenin 2n=4 kromozomlu olduğu söylenmiş. Yani bu hücrenin içinde 4 tane kromozom var.
- Adım 2: Mayoz I Sonucu (II ve III numaralı hücreler)
Mayoz bölünmenin en önemli kuralı şudur: Mayoz I sonunda kromozom sayısı yarıya iner. Başlangıçta 4 kromozomumuz vardı. Yarıya indiğinde kaç olur? Tabii ki 2! Bu durumda, Mayoz I sonunda oluşan II ve III numaralı hücrelerin her birinde n=2 kromozom bulunur.
- Adım 3: Mayoz II Sonucu (IV, V, VI ve VII numaralı hücreler)
Gelelim Mayoz II’ye. Mayoz II, mitoz bölünmeye çok benzer. Bu aşamada kromozom sayısı değişmez. Sadece hücreler tekrar bölünür. Yani, 2 kromozomlu II ve III numaralı hücreler bölündüğünde, onlardan oluşan IV, V, VI ve VII numaralı hücrelerin de kromozom sayısı yine n=2 olarak kalır.
- Adım 4: Sonuç
O zaman toparlayalım: Hangi hücrelerin kromozom sayısı 2’dir?
- II numaralı hücre: 2 kromozomlu
- III numaralı hücre: 2 kromozomlu
- IV numaralı hücre: 2 kromozomlu
- V numaralı hücre: 2 kromozomlu
- VI numaralı hücre: 2 kromozomlu
- VII numaralı hücre: 2 kromozomlu
Gördüğünüz gibi, I numaralı hücre hariç diğer tüm hücrelerin kromozom sayısı 2’dir. Şıklara baktığımızda bütün bu hücreleri içeren seçenek D şıkkıdır.
Doğru cevap: D) II, III, IV, V, VI ve VII
9. Soru: Mayoz, bazı canlıların belli hücrelerinde gerçekleşen bir hücre bölünmesidir. Aşağıdaki ifadelerden hangisi mayozla ilgili yanlış bir ifadedir?
Çözüm:
Bu soruda mayoz bölünmenin özelliklerini hatırlamamız ve şıklardan hangisinin bu özelliklere uymadığını bulmamız gerekiyor. Hadi şıkları tek tek inceleyelim.
- A) Eşeyli üreme yapan canlılarda olur.
Evet, bu doğru bir bilgidir. Az önce 7. soruda da konuştuğumuz gibi, mayoz eşeyli üremenin temelidir.
- B) Sonucunda iki hücre oluşur.
İşte bu bilgiye dikkat! Mayoz bölünme iki aşamadan oluşur: Mayoz I ve Mayoz II. Bu iki aşamanın sonunda bir ana hücreden toplamda dört yeni hücre oluşur. İki hücre oluşturan bölünme şekli mitoz bölünmedir. Dolayısıyla bu ifade yanlıştır.
- C) Sperm ya da yumurta oluşmasını sağlar.
Kesinlikle doğru. Mayoz bölünme sonucunda oluşan bu dört hücre, üreme hücreleridir (gametlerdir).
- D) Üreme organlarındaki özel hücrelerde olur.
Bu da doğru bir bilgidir. Mayoz, her hücrede gerçekleşmez. Sadece üreme ana hücrelerinde (erkeklerde testislerde, dişilerde yumurtalıklarda bulunan özel hücreler) görülür.
Bize yanlış olan ifadeyi sorduğu için cevabımız B şıkkı olmalıdır.
Doğru cevap: B) Sonucunda iki hücre oluşur.
10. Soru: Verilen tanılıyacı dallanmış ağaç sorusunda, ilk kutudan başlanarak ifadeler doğruysa “D”, yanlışsa “Y” yolları takip edildiğinde hangi çıkışa ulaşılır?
Çözüm:
Bu tür sorular bir bulmaca gibidir. İfadelerin doğru mu yanlış mı olduğuna karar vererek doğru yolu bulacağız.
- Adım 1: İlk İfadeyi Değerlendirelim
En tepedeki kutuda ne yazıyor? “Tüm canlılar çok sayıda hücreden oluşur.”
Bir an düşünelim. Amip, öglena, bakteri gibi canlıları hatırlıyor musunuz? Onlar tek bir hücreden oluşur. Yani tek hücreli canlılar da vardır. O zaman bu ifade Yanlış‘tır. Bu yüzden “Y” yolunu takip etmeliyiz. - Adım 2: İkinci İfadeyi Değerlendirelim
“Y” yolunu takip ettiğimizde karşımıza şu kutu çıkıyor: “Canlının kalıtım maddeleri hücrelerinde bulunur.”
Kalıtım maddesi dediğimiz şey DNA’dır. Bizimle ilgili tüm bilgiler (göz rengimiz, saç şeklimiz vb.) DNA’mızda yazılıdır. Peki DNA’mız nerede bulunur? Elbette hücrelerimizin çekirdeğinde! Dolayısıyla bu ifade Doğru‘dur. Bu kutudan sonra da “D” yolunu takip etmeliyiz. - Adım 3: Çıkışı Bulalım
İzlediğimiz yol şu şekilde oldu: Önce Y, sonra D.
Bu yolu takip ettiğimizde pembe renkli, dört köşeli yıldıza ulaşıyoruz.
Şıklara baktığımızda bu şekil C seçeneğinde yer alıyor.
Doğru cevap: C)
Umarım açıklamalarım faydalı olmuştur. Anlamadığınız bir yer olursa çekinmeden tekrar sorun. Başarılar dilerim!