7. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Cevapları Ferman Yayınları Sayfa 98
Merhaba sevgili öğrencilerim!
Bugün sizlerle 3. Ünite Ölçme ve Değerlendirme Çalışmaları’ndaki sorulara birlikte göz atacağız. Bu sorular, öğrendiğimiz Kütle, Ağırlık, İş, Enerji ve Sürtünme Kuvveti gibi önemli konuları pekiştirmemize yardımcı olacak. Hadi gelin, adım adım bu soruları birlikte çözelim ve konuları tekrar edelim!
A) Verilen cümlelerdeki noktalı yerleri yukarıdaki ifadelerden uygun olanıyla tamamlayınız.
Soru 1: Ağırlık ölçen alete …………………… denir.
Çözüm: Sevgili arkadaşlar, ağırlığın bir kuvvet olduğunu ve kuvveti ölçen aletin dinamometre olduğunu öğrenmiştik. Bu yüzden doğru cevabımız dinamometre olacak.
Soru 2: Madde miktarının ölçüsü …………………… olarak tanımlanır.
Çözüm: Bir cismin sahip olduğu değişmeyen madde miktarına kütle diyoruz. Kütle, bir cismin bulunduğu yere göre değişmez. Dolayısıyla boşluğa kütle kelimesi gelmeli.
Soru 3: Cisme etki eden yer çekimi kuvvetine …………………… denir.
Çözüm: Kütleye etki eden yer çekimi kuvveti, o cismin ağırlığıdır. Ağırlık, bir kuvvettir ve cismin bulunduğu gezegene göre değişebilir. Cevabımız ağırlık.
Soru 4: Fiziksel anlamda iş yapmak için …………………… ve kuvvet aynı doğrultuda olmalıdır.
Çözüm: Fiziksel anlamda iş yapabilmek için bir cisme kuvvet uygulamalı ve o cismi kuvvetle aynı doğrultuda hareket ettirmeliyiz. Yani cismin hareket etmesi gerekir. Doğru kelime hareket.
Soru 5: Hava ve suyun …………………… kuvvetini azaltmak için uçak ve gemilerin uç kısmı sivri yapılır.
Çözüm: Hava ve su, içlerinde hareket eden cisimlere karşı bir direnç gösterir. Bu dirence sürtünme kuvveti diyoruz. Uçakların ve gemilerin sivri tasarımları bu sürtünmeyi azaltarak daha kolay hareket etmelerini sağlar. Cevabımız sürtünme.
Soru 6: Düz bir yolda sırtında çuval taşıyan hamal fiziksel anlamda iş …………………… olur.
Çözüm: Bu çok önemli bir nokta! Hamal, çuvalı yukarı doğru bir kuvvetle tutarken, ileri doğru yürüyor. Kuvvetin yönü (yukarı) ile hareketin yönü (ileri) aynı doğrultuda olmadığı için fiziksel anlamda iş yapmamış sayılır.
Soru 7: Hidroelektrik santralinin barajındaki su akarken potansiyel enerji jeneratörde …………………… enerjisine dönüşür.
Çözüm: Barajda biriken suyun potansiyel enerjisi vardır. Su akarken bu potansiyel enerji önce kinetik enerjiye, sonra da türbinleri döndürerek jeneratörlerde elektrik enerjisine dönüşür. Cevabımız elektrik.
Soru 8: Fiziksel iş, cisme yol aldıran …………………… ile doğru orantılıdır.
Çözüm: İşin formülünü hatırlayalım: İş = Kuvvet x Yol. Bu formüle göre, uygulanan kuvvet ne kadar büyükse yapılan iş de o kadar büyük olur. Yani iş, kuvvet ile doğru orantılıdır.
Soru 9: Dalından kopup yere düşen bir narın potansiyel enerjisi …………………… enerjiye dönüşür.
Çözüm: Yüksekte duran narın çekim potansiyel enerjisi vardır. Yere düşerken yüksekliği azalır, hızı ise artar. Hızdan dolayı sahip olunan enerjiye kinetik enerji diyoruz. Yani potansiyel enerji, kinetik enerjiye dönüşür.
Soru 10: Barajda biriken su arttıkça …………………… enerjisi de artar.
Çözüm: Bir cismin yüksekliğinden dolayı sahip olduğu enerjiye çekim potansiyel enerjisi denir. Barajdaki su miktarı arttıkça suyun yüksekliği de artar ve dolayısıyla depolanan çekim potansiyel enerjisi de artmış olur.
B) Aşağıdaki ifadelerin başındaki kutucuğa ifade doğruysa “D”, yanlışsa “Y” yazınız.
Soru 1: İnsana uygulanan yer çekimi kuvveti her zaman Dünya’nın merkezine doğrudur.
Cevap: D
Açıklama: Bu ifade doğrudur. Yer çekimi kuvveti, kütleleri birbirine çeken bir kuvvettir ve Dünya’daki tüm cisimleri her zaman Dünya’nın merkezine doğru çeker.
Soru 2: Sıkıştırılan bir yayın potansiyel enerjisi artar.
Cevap: D
Açıklama: Bu ifade doğrudur. Esnek cisimleri (yay gibi) sıkıştırdığımızda veya gerdiğimizde onlarda enerji depolarız. Bu depolanan enerjiye esneklik potansiyel enerjisi denir ve sıkıştırma miktarı arttıkça bu enerji de artar.
Soru 3: Termometrenin haznesine kumaş parçasını sürtünce termometrenin gösterdiği sıcaklık azalır.
Cevap: Y
Açıklama: Bu ifade yanlıştır. Sürtünme, ısı enerjisi açığa çıkarır. Elinizi birbirine sürttüğünüzde ısındığını fark edersiniz. Aynı şekilde termometrenin haznesini kumaşa sürttüğümüzde, sürtünme nedeniyle sıcaklık artar, azalmaz.
Soru 4: Hareket hâlindeki cisimler belli bir kinetik enerjiye sahiptir.
Cevap: D
Açıklama: Bu ifade doğrudur. Kinetik enerji, hareket enerjisi demektir. Bir cisim hareket ediyorsa, yani bir hızı varsa, mutlaka kinetik enerjisi de vardır.
Soru 5: Oyuncak arabayı halı üzerinde itekleyip bırakırsanız araba bir süre gittikten sonra sürtünme kuvveti nedeniyle yavaşlar.
Cevap: D
Açıklama: Bu ifade doğrudur. Sürtünme kuvveti, hareketi zorlaştıran veya yavaşlatan bir kuvvettir. Halı gibi pürüzlü yüzeylerde sürtünme daha fazladır ve arabanın yavaşlayıp durmasına neden olur.
Soru 6: Bir tuğlayı ikinci kata çıkarırken yapılan işle birinci kata çıkarırken yapılan iş aynıdır.
Cevap: Y
Açıklama: Bu ifade yanlıştır. Yapılan iş, uygulanan kuvvet ve alınan yola bağlıdır (İş = Kuvvet x Yol). Tuğlayı ikinci kata çıkarmak için daha fazla yol alırız, yani daha yükseğe çıkarırız. Bu yüzden ikinci kata çıkarırken yapılan iş daha fazladır.
Soru 7: Havaya atılan topun kaybettiği kinetik enerji ısıya dönüşmüştür.
Cevap: D
Açıklama: Bu ifade doğrudur. Enerji yok olmaz, sadece bir türden diğerine dönüşür. Havaya atılan bir top yavaşlarken veya yere düşerken hava sürtünmesi nedeniyle enerjisinin bir kısmı ısı enerjisine dönüşür. Bu yüzden bu ifadeyi doğru kabul edebiliriz.
Soru 8: Bir kayakçının dağdan inerken potansiyel enerjisi kinetik enerjiye dönüşür.
Cevap: D
Açıklama: Bu ifade doğrudur. Kayakçı dağın tepesindeyken yüksekliğinden dolayı potansiyel enerjisi fazladır. Aşağı doğru kayarken yüksekliği azalır (potansiyel enerjisi azalır) ve hızı artar (kinetik enerjisi artar). Bu, potansiyel enerjinin kinetik enerjiye dönüştüğünün güzel bir örneğidir.
Soru 9: Kuvvet birimi Newton, yol birimi metre alınırsa iş birimi joule olur.
Cevap: D
Açıklama: Bu ifade doğrudur. Bu, iş biriminin tanımıdır. 1 Newton’luk kuvvetle bir cismi 1 metre hareket ettirirsek, 1 Joule’lük iş yapmış oluruz. (1 Joule = 1 Newton x 1 metre).
Soru 10: Aynı yükseklikten düşen farklı büyüklüklerdeki iki bilyeden büyük olanın çekim potansiyel enerjisi küçük bilyeden daha azdır.
Cevap: Y
Açıklama: Bu ifade yanlıştır. Çekim potansiyel enerjisi, cismin kütlesine ve yüksekliğine bağlıdır. Yükseklikleri aynı olduğuna göre, kütlesi (büyüklüğü) daha fazla olan bilyenin çekim potansiyel enerjisi de daha fazla olur, daha az değil.
Umarım bu açıklamalar konuları daha iyi anlamanıza yardımcı olmuştur. Anlamadığınız bir yer olursa çekinmeden sorun. Başarılar dilerim