Harika bir soru gönderdin! Merhaba sevgili öğrencim, ben 7. Sınıf Fen Bilimleri öğretmenin. Bu güzel etkinlik sayfasını şimdi seninle birlikte adım adım, keyifli bir şekilde çözeceğiz. Hazırsan, haydi başlayalım!
***
C) Aşağıdaki numaralandırılmış ifadeleri uygun kavramlarla eşleştiriniz.
Bu bölümde, soldaki tanımların sağdaki hangi kavrama ait olduğunu bulacağız. Tıpkı bir yapbozun parçalarını birleştirmek gibi!
1. Yanlış yerde, yanlış yönde, yanlış zamanda aşırı ışık kullanılmasıdır.
Çözüm: Bu tanım b) Işık kirliliği ile eşleşir.
Açıklama: Sevgili öğrencim, geceleri gökyüzüne baktığımızda şehirlerde neden az yıldız gördüğümüzü hiç merak ettin mi? İşte sebebi bu! Gereksiz yere gökyüzünü aydınlatan sokak lambaları, reklam panoları hem enerjiyi boşa harcar hem de gökyüzü gözlemlerini zorlaştırır. Buna ışık kirliliği diyoruz.
2. Aradaki boşluklarla birlikte gök cisimlerinin tümüdür.
Çözüm: Bu tanım c) Evren ile eşleşir.
Açıklama: Aklına gelebilecek her şey; gezegenler, yıldızlar, galaksiler ve aralarındaki o devasa boşlukların hepsi bir araya gelince Evren‘i oluşturur. Yani içinde yaşadığımız her şeyin tamamıdır.
3. İçinde astronotların yaşayıp araştırma yapabileceği donanıma sahip uzay aracıdır.
Çözüm: Bu tanım a) Uzay istasyonu ile eşleşir.
Açıklama: Astronotların uzaydaki evi ve laboratuvarı gibi düşünebilirsin. Dünya’nın yörüngesinde dönerken içinde bilimsel deneyler yaparlar. Uluslararası Uzay İstasyonu (ISS) en bilinen örneğidir.
4. Sabit teleskoplar kullanılarak gökyüzüyle ilgili araştırma ve çalışmaların yapıldığı yerlerdir.
Çözüm: Bu tanım e) Gözlemevi ile eşleşir.
Açıklama: Bilim insanlarının dev teleskoplarla gökyüzünü incelediği yerlere gözlemevi veya rasathane denir. Genellikle şehir ışıklarından uzak, yüksek ve havası temiz yerlere kurulurlar ki yıldızları ve gezegenleri net bir şekilde görebilsinler.
5. İnsanların yaptığı, görevini tamamlamış, Dünya çevresinde bulunan nesnelerin oluşturduğu sorundur.
Çözüm: Bu tanım ç) Uzay kirliliği ile eşleşir.
Açıklama: Nasıl ki çevremizde çöp birikince çevre kirliliği oluyorsa, uzayda da benzer bir durum var. Artık çalışmayan uydular, roket parçaları gibi insan yapımı cisimler Dünya’nın yörüngesinde başıboş dolaşır. Bu duruma da uzay kirliliği denir ve gelecekteki uzay görevleri için tehlike oluşturur.
***
D) Aşağıdaki soruların cevapları olan sözcükleri bularak bulmacadaki yerine yazınız.
Şimdi de kelime avına çıkma zamanı! İpuçlarını takip ederek bulmacamızı dolduralım.
Soldan sağa
- 1. Yıldızların çevresinde elips şeklindeki yörüngelerde dolanan gök cisimleri.
Cevap:GEZEGEN
Açıklama: Tıpkı bizim Dünyamız’ın Güneş etrafında dönmesi gibi, yıldızların etrafında belirli bir yolda (yörüngede) dolanan büyük gök cisimlerine gezegen diyoruz. - 2. Uzayda biriken gaz ve toz yığını.
Cevap:BULUTSU
Açıklama: Yıldızların doğum yerleri olarak da bilinen, renkli ve devasa gaz ve toz bulutlarına bulutsu (nebula) adı verilir. Atbaşı Bulutsusu çok ünlüdür! - 3. Dünya’dan gökyüzüne bakıldığında bir arada görünen yıldız kümesi.
Cevap:TAKIMYILDIZI
Açıklama: İnsanların eski zamanlardan beri gökyüzündeki parlak yıldızları birleştirip çeşitli şekillere (hayvan, insan, nesne) benzettiği gruplardır. Örneğin, Büyükayı veya Küçükayı birer takımyıldızıdır. - 4. Gök cisimlerini gözlemlemeye yarayan araç.
Cevap:TELESKOP
Açıklama: Uzaydaki çok uzak cisimleri sanki yakınımızdaymış gibi görmemizi sağlayan harika bir icattır. Galileo’nun kullandığı ilk teleskoplardan, Hubble gibi dev uzay teleskoplarına kadar birçok çeşidi vardır. - 5. Güneş sisteminin de içinde bulunduğu galaksi.
Cevap:SAMANYOLU
Açıklama: Bizim Güneşimiz ve etrafındaki gezegenler, milyarlarca başka yıldızla birlikte Samanyolu Galaksisi’nin içindedir. Geceleri açık bir havada gökyüzünde soluk bir ışık bandı olarak görülebilir.
Yukarıdan aşağıya
- 6. Uzay gemisini uzayda yöneten kimse, uzay insanı.
Cevap:ASTRONOT
Açıklama: Uzaya giderek orada araştırmalar yapan, özel eğitimli cesur insanlara astronot denir. (Ruslar ise onlara kozmonot der!) - 7. Çevremizdeki varlıkları görebilmemizi sağlayan doğal ya da yapay etken.
Cevap:IŞIK
Açıklama: Gözümüzün bir cismi görebilmesi için o cisimden gözümüze ışık gelmesi gerekir. Güneş doğal bir ışık kaynağı, ampul ise yapay bir ışık kaynağıdır. Işık olmadan göremezdik! - 8. Türkiye’de üretilen ilk yer gözlem uydusu.
Cevap:RASAT
Açıklama: Bu bir genel kültür bilgisi! Ülkemizin tasarlayıp ürettiği ve Dünya’yı gözlemlemek için uzaya gönderdiği ilk uydumuzun adı RASAT’tır. - 9. Bir gezegenin çekimiyle çevresinde dolanan daha küçük gök cismi.
Cevap:UYDU
Açıklama: Nasıl ki gezegenler yıldızların etrafında döner, uydular da gezegenlerin etrafında döner. Örneğin Ay, Dünya’mızın doğal uydusudur. Haberleşme uyduları ise insan yapımı yapay uydulardır. - 10. Geceleri gökyüzünde parlak ya da donuk görünen, kendisi ısı ve ışık yayan gök cismi.
Cevap:YILDIZ
Açıklama: Unutma, yıldızlar tıpkı Güneş gibi kendi enerjisini üreten ve etrafına ısı ve ışık saçan dev gaz küreleridir. Gezegenler ise yıldızlardan aldıkları ışığı yansıtırlar.
Umarım tüm açıklamalar anlaşılır olmuştur. Bu konuları öğrenmek, evrenin ne kadar büyük ve harika bir yer olduğunu anlamamızı sağlar. Aklına takılan başka bir şey olursa çekinmeden sorabilirsin!